Taha Toros Arşivi, Dosya No: 33-İsmail Hakkı Baltacıoğluİstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Doğangün, Övgü

Istanbul Sehir University Repository

.
Tuna Baltacıoğlu, Teni Adam Günleri ’nde Ismayıl Hakkı Baltacıoğlu ’nu ve o dönemi anlatıyor
K üttür için 50 y ıl süren onurlu bir savuş
‘Yağmurdan Önce’ - Milcho Manchevski
’80 ve ’90’lı 
yılların filmleri 
gösterilecek
Kültür Servisi - İstanbul Bilgi 
Üniversitesi’nde Kasım ve Aralık 
ayları boyunca gerçekleştirilen 
sinema gösterimleri Ocak ayında da 
yeni bir programla sürüyor.
230 kişilik Dolby Stereo donanımlı 
sinema salonunda Türkçe altyazılt 
olarak yapılan gösterimlerde bu ay 
80’li ve 90 iı yılların filmlerine 
ağırlık veriliyor. Programda, 
Christopher Hampton, Jim 
Sheridan, Alan Parker, Atom Egovan, 
Steven Soderbergh gibi 
yönetmenlerin en önemli yapıtları 
yer alıyor.
‘Bilgi’de Sinema’ gösterimlerinde 
gelenek haline getirilmesi 
kararlaştırılan Türk sineması 
bölümü ise bu ay Atıf Yılmaz’ın 
filmleriyle sürüyor. Ay sonunda 
Yılma/’m program kapsamında yer 
alan filmlerinin tartışılacağı bir de 
panel düzenlenecek.
Bilgi Ünivcrsitesi’nin Ocak ayı 
gösterim programında Christopher 
Hampton’m Carrington, Jim 
Sheridan’m Sol Ayağım, Alan 
Parker’ın The Commitments, Atom 
Egoyan’m The Sweet Hereafter, 
Steven Soderbergh’in Sex, Lies and 
Videotype ve Kafka, Atıf Yilmaz’m 
Adak, Selvi Boylum Al Yazmalım ve 
Bir Yudum Sevgi. Milcho 
Manchevski’nin Yağmurdan Önce, 
Paul Thomas Anderson’ın Boogie 
Nights, Agnes Warda’nm 101 
Nights, Baz Luhnmann’ın Strictly 
Ballroom. Stephen EUiot’in The 
Adventures of Priscilla, Peter 
Medak’m Romeo is Bleeding, Bruno 
Nuytten’in Camille Claudel. Paul 
Cox’un Exile, Darrell James 
Roodt’un Sarafina, V'incent Ward’in 
Map of the Human Heart adlı 
filmleri yer alıyor. Gösterim gün ve 
saatleri hakkında bilgi almak için 
0 2 12 216 00 00 numaralı telefona 
başvurabilirsiniz.
Fe Tuna Baltacıoğlueni Adam, Baltacıoğlu’yla 
özdeşleşmişti. Babamın sınırsız 
bir ilgi alanı vardı; eğitim, 
resim, hattatlık, pedagoji, 
Karagöz, tiyatro, roman, öykü 
hatta marangozlukla bile 
yakından ilgilenirdi. Bu açıdan 
‘Yeni Adam’ da onun gibi çok 
yönlü bir gazete olmuştur.
ÖVGÜ DOĞANGÜN______________
Ismayıl Hakkı Baltacıoğlu'nun oğlu 
T\ına Baltacıoğlu, Yapı Kredi Yayınla­
rından çıkan ‘Yeni Adam Günleri’nde 
1934’te başlayıp yaklaşık 50 yıl süren bir 
kültürel hizmeti, bir yazın serüvenini ve 
kültür adına verilen onurlu bir savaşı an­
latıyor.
1933’te İsviçre’den gelen pedagoji pro­
fesörlerinin, darülfünunu üniversiteye dö­
nüştürmeye yönelik olarak hazırladıkla­
rı rapor sonucu görevlerinden uzaklaştı­
rılan 157 öğretim görevlisinden biri de; 
o dönemde eminlik (rektör) görevinde 
olan Ismayıl Hakkı Baltacıoğlu. Bu olay­
la işsiz kalan Baltacıoğlu, içindeki kül­
tür aşkını tatmin etmek ve eğitimci yapı­
sını da korumak adına ‘Yeni Adam’ adın­
da bir fikir gazetesi çıkarmaya karar ve­
rir.
Tanıttığı genç yetenekler vardı
Gazetenin çıkışına neden olan olay, ya­
ni Baltacıoğlu’nun görevinden uzaklaş­
tırılması, belki hayal kırıklıklarına ve 
uzun süren sıkıntılara neden olmuş; an­
cak Türk basınına ‘Yeni Adam’ gibi; ti­
yatrodan karikatüre, resimden şiire, eği­
tim ve pedagojiden eleştiriye dek uza­
nan çok yönlü kültürel bir değer kazan­
dırmış. ‘YeniAdam’; Ilhami Bekir Tez’in 
de gazete ile ilgili görüşlerini açıklarken 
belirttiği gibi, Baltacıoğlu’nun üniversi­
tede yaptığı hocalığı daha iyi, daha faz­
la ve geniş olarak sürdürmesini sağla­
mış. Bunun en iyi örneği ise o yıllarda ‘Ye­
ni Adam’da yer alan okuyuculara akade­
mik bilgilerin verildiği, ‘Halk Üniversi­
tesi’ köşesi.
Tuna Baltacıoğlu Yeni Adam’da küçük 
yaşta başladığı yazın hayatını Son Posta 
ve Akın gazetelerinde sürdürmüş. 1946’da 
Memet Fuat’la birlikte ‘Aşk ve Sümük­
lüböcek’ adlı bir hikaye kitabını çıkaran 
yazar, daha sonraki yıllarda yazın haya­
tına köşe yazarlığı, ansiklopedi ve dergi 
çalışmalarıyla devam etmiş.
Yeni Adam günlerini bire bir yaşayan 
ve babasının kurduğu bu fikir gazetesiy­
le adeta birlikte büyüyen Tuna Baltacıoğ- 
lu şimdi o dönemi ‘Yeni Adam Günleri’ 
isimli kitabında tüm ayrıntılarıyla gözler 
önüne seriyor. Tuna Baltacıoğlu ile ‘Yeni Adam Gün­
leri’ve Ismayıl Hakkı Baltacıoğlu hakkında konuş­
tuk:
- ‘Yeni Adam’ı tüm yönleriyle ve ayrıntılarıyla 
bugün okuyucularla buluştururken 70 yıllık bir ta­
rihi gün ışığına çıkarmış oluyorsunuz. O dönemle­
re ait detayları yakalayıp bir kitap haline getirmek 
ne kadar sürdü ve kitabı oluştururken nasıl bir ça­
lışma yürüttünüz?
Kitabın yazım aşaması 6 ay kadar sürdü. Önce­
likle Yeni Adam koleksiyonlarından faydalandım; 
ayrıca benim kafamda olan, yaşadığım olaylar ve 
çeşitli anılar, anekdotlar vardı, onları aktardım. Ye­
ni Adam’ın ne olduğunu göstermesi gereken Ye­
ni Adam’da yer almış çeşitli yazılar vardı, onlar­
dan alıntılar yaptım. Babam öncelikle pedagog ve 
eğitimci olarak anılırdı, gazetede de özellikle eği­
timle ilgili yazılar yer alırdı, onları kullandım. 
Onun dışında da yine o çağı yaşamış olan Memet 
Fuat, Hüsamettin Bozok, Aziz Nesin gibi kişilerin 
gerek sözlü olarak bana anlattığı gerekse yazıla­
rında ya da kitaplarında bahsettikleri anekdotları 
kullandım.
- Çetin Altan bir yazısında ‘Yeni Adamdan bah­
sederken; “ 1945’te hafta sonları yazdığım ufak te­
fek yazıları Yeni Adam’a götürürdüm, hafta da bir 
de olsa BabIâli’de iki odalı bir dergi yönetim evi­
ne gidip gelmenin paha biçilmez mutluluğu vardı 
içimde” diyor. Yeni Adam’ın genç yeteneklere olan 
bakış açısını biraz anlatır mısınız?
Yeni Adam her türlü fikre ve düşünceye açık bir 
gazeteydi, babam gazeteye gönderilen bütün ya­
zıları değerlendirirdi, yazı kimden gelirse gelsin gön­
derenin tanınmış ya da tanınmamış olmasına önem 
vermezdi, değeri varsa yazının, muhakkak koyar­
dı. Hiç tanımadığı kimselerden gelen yazıları, re­
simleri, karikatürleri bile değerlendirirdi. Yeni 
Adam’ın tanıttığı genç yeteneklerin içinde Bedri 
Rahmi, Abidiıı Dino, Hüsamettin Bozok, Fikret 
Mualla. Aziz Nesin gibi birçok yetenek var.
‘Yeni Adam’ haftalık fikir gazetesiydi
-‘Yeni Adam’a baktığımızda çok yönlü bir gaze­
te olduğunu görüyoruz. Günümüzde böyle bir gö­
revi üstlenen benzeri bir yayın organı var mı sizce?
Ben bugün öyle bir yayın organı göremiyorum. 
Bugünün koşullarıyla o gün çok farklı elbette, bu­
gün çok dergi çıkıyor, o zaman örnekler çok azdı 
Servet’i Fünun, Kadro ve Yeni Adam vardı yalnız­
ca. 1934-46 arası Yeni Adam o çağın bir sembo­
lüydü. Babamın ilerici yönü ve modern eğitimi
savunması, demokratikliği o dönemde Ye­
ni Adam’ın tercih sebepleriydi. Yeni Adam 
Baltacıoğlu’yla özdeşleşmişti. Babam ger­
çekten çok yönlü bir insandı; ‘Yeni Adam 
Günleri’nde de bahsettiğim gibi, sınırsız 
bir ilgi alanı vardı; eğitim, resim, hattat­
lık, pedagoji, Karagöz, tiyatro, roman, öy­
kü hatta marangozlukla bile yakından il­
gilenirdi. Bu açıdan ‘YeniAdam’ da onun 
gibi çok yönlü bir gazete olmuştur.
- ‘Yeni Adam Günleri’nde sizin de yer 
verdiğiniz bir ankette Yeni Adam’la ilgili 
düşüncelerini açıklayan Şükufe Nihal, o 
dönemde Yeni Adam için; ‘Birçok gazete 
ve derginin üç beş haftadan fazla yaşaya­
madığı bir ülkede gürültüsüz, iddiasız, an­
cak kendi kendine dayanarak çıkan bu ga­
zetenin varlığını böyle uzun yıllar göster­
mesi bir ciddiyet ve istenç mucizesidir’ 
diyor. Yeni Adam’ın, bu kadar beğenilme­
sine rağmen niçin zorlu bir yayım hayatı ol­
du sizce?
Babam Temmuz 1933’te üniversiteden 
atılarak açıkta kaldığında ocak ayma ka­
dar ne yapacağını düşünmüş, en sonunda 
bir gazete çıkarmaya karar vermiş. Anka­
ra Gazi Enstitüsü’nde hocalık yapan arka­
daşları; Nuruliah Ataç ve Ahmet Hamdi 
Tanpınarda desteklemişler; “Biz senin ya­
nındayız, hiç merak etme destek verip var­
dım ederiz” diyerek güç vermişler ancak 
daha sonra bu desteğin pek arkası gelme­
miş... Ama çıkardıktan sonra çok yardım 
edenler de var elbette. Abidin Dino, Hü­
samettin Bozok, Mahmut Yurter, Bedri 
Rahmi uzun süre çok yakınlık göstermiş­
ler. Babam o dönem çok zor günler yaşa­
mış; üniversiteden atılmış, parası yok, ga­
zetenin maddi açıdan yeterli olup olmaya­
cağı belli değil... Tabii ilk yıllar çok zor geç­
miş, hatta bir ara matbaaya bile borçlan mış 
ve kapatma noktasına gelmiştik ancak mat­
baacının da yardımlarıyla devam edebil­
miştik. O zaman zaten bir fikir gazetesi­
nin çok büyük bir tiraj yapması mümkün 
değil, oradan gelen parayla hem ailesini ge­
çindirecek hem gazeteyi ayakta tuta­
cak...Zorluklar hep maddi kökenli yani.
Eğitim sistemi sorunu hâlâ aynı
- Birçok kişi Yeni Adam’dan dergi diye 
bahsetse de Baltacıoğlu hep gazete olduğu­
nu savunmuş. Bunun nedeni nedir?
Babama göre gazete; günlük haberleri, günlük 
olayları veren bir basın organı, dergi ise genel olay­
ları, genel yazılan içeriyor, Yeni Adam haftalık ol­
masına karşın, günlük olaylan ele alıp eleştirdiği 
onları tanıttığı için gazete statüsünde olmalıdır. 
Babam Yeni Adam’dan daima haftalık fikir gaze­
tesi olarak bahsederdi.
-‘Yeni Adam Günleri’ni yazarken genel olarak 
amaçladığınız hedefiniz neydi?
Benim için Yeni Adam’ın ve o günlerin büyük 
anlamı vardı, bunları herkesle paylaşmak istedim. 
O dönemde çekilen zorlukları, yaşanan olaylan 
aktarmak istedim ‘Yeni Adam Günleri’nde; zama­
nında Ismayıl Hakkı Baltacıoğlu’nun da şiddetle 
üzerine gittiği, kurcaladığı eğitim sisteminden, 
özellikle de sınav anlayışından çok bahsettim. As­
lına bakılırsa babamın o dönemde savunduğu gö­
rüşler hâlâ tam olarak anlaşılmış değil bence. Bu 
yüzden hâlâ geçerliliğini koruyan bu eğitim siste­
mi sorununa kitapta büyük yer verdim, babamın 
‘Yeni Adam’da çıkan yazılarını alıp koydum. Ki­
tabın amacı da zaten Ismayıl Hakkı Baltacıoğ- 
lu’nu, ‘Yeni Adam’ı ve o dönemin yaşanılan ay­
rıntılarını; perde arkasındaki kahramanlan tanıtmak, 
o heyecanlan okurla paylaşmaktı.
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi
* 0 0 1 5 1  1 8 6 4 0 0 6 *


Tuna Baltacıoğlu, 'Yeni Adam Günleri'nde İsmayıl Hakkı Baltacıoğlu'nu ve o dönemi anlatıyor:Kültür için 50 yıl süren onurlu bir savaş

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository