Taha Toros Arşivi, Dosya No: 240-240/A-Süleyman Nazi

Önad, Mazhar

Istanbul Sehir University Repository

Ölüm Yıldönümü Günlerinde J
Süleyman Nazif
Büyük edib ve büyük vatanper­
ver Süleyman Nazif 5 kânunusani 
1927 çarşamba günü irtihal etmişti.
O soğuk, puslu kış sabahında (1) 
Süleyman Nazifin tabutunu saran 
muazzam kalabalık, bütün canlılı- 
ğile hâlâ gözlerimin önündedir: 
Gözler mağmum, dudaklar titrek ve 
kirpikler yaşlıydı. Kalblerin derin­
liklerinde tek bir nabız halinde vu­
ran teessür bütün çehreleri kapla­
mıştı. O gün vatan, hiç şüphesiz 
en vefakâr bir evlâdını, edebiyat en 
kudretli bir kalemini ve bütün 
Şark dünyası, -Cenabın dediği gi­
b i- (en büyük emiri zarafetini) kay 
betmişti.
Sami Paşazade Sezai Bey, kara 
haberi gazetelerde okuyunca yerin­
den kalkmış ve (Edebiyatın cenaze 
merasimini seyretmek için ağır 
ağır ppencereye doğru yürümüş­
tü (2).
İhtiyar Hâmid:
«Yetim oldum bu ummanı hayrette
ben»
«Nasıl sağ bulundum bu hasrette
ben.»
Mısralarını yazıyordu.
«Nasıl Hâk olur bir Süleyman Na­
zif?» (3) sorusu, ebediyen cevabsız 
kalmağa mahkûm bir kördüğüm gi­
bi üstadın bedbin hayat felsefesi 
üstüne kapanıyordu.
Nihayet camide İbrahim Alâeddin 
Bey, titriyen sesile eenazeye hitab 
ediyordu:
«Sen vatanın büyüklerini tekrim 
ederdin; onları yaşatmayı en aziz 
bİT bore tanırdın!. Bu heyecam 
•enden öğrenen gençlik seni asla 
unutmıyaeaktır. Vatan seni yalnız 
edebiyatı içinde değil, mefahir ve 
an’anatı arasında da yâdedecektir!. 
Emin ol, hayatın gibi hatıran da 
bir membaı kudret ve bir membaı 
heyecan olacaktır. Bundan emin ol 
ve müebbed uykunda müsterih uyu 
aziz üstad!.»
(Aziz üstad müsterih uykusuna 
devam ediyor Biz de gaflet ve nan­
körlük uykumuza devamdayız.. Za­
vallı İbrahim Alâeddin Bey, yüzde 
yüz aksi tahakkuk eden bu büyük 
kehanetinden sonra, ahirette üstadı­
nın huzuruna ne yüzle çıktın aca­
ba?.)
Bununla beraber Nazifin ölümü, 
kendisini tanıyanlar için acı bir 
sürpriz olmuştu: Onda bir çağlayan 
gibi köpürüp taşan hayatiyetin, ale- 
lâde bir hastalıkla bir kaç gün 
içinde sönüp gidebileceğine kimse 
İnanmak istemiyordu.
Cenab, hislerini şu şekilde ifade 
etmiştir:
«Onu tanıyanların zihinlerinde 
baka mefhumu, Nazifin âsan şahsı 
ile de o kadar beraber yaşardı ki, 
bir mikroMa iki günde o âbidei deha 
etin inhidamı hâilesini dimağları­
mız saatlerce münkir kaldı. Hattâ 
Divanyelunda onun taziyeti umu- 
miyeye sanlı ve hürmeti milliye ile 
muhat tabutunu takib ederken ba­
na öyle geliyordu ki ihtifal cemaati 
İçinde hepimizle beraber Nazif de 
başka bir cenazeyi teşyi ediyor­
du.» (4)
Ölümünün kırkıncı günü münase­
betle  Galatasaray mektebinde de 
aşağı yukan aynı sözleri söylemiş­
ti:
«Benim nazanmda iki Süleyman 
Nazif vardır. Biri bundan kırk gün 
evvel, dünyevî mevcudiyeti sorhaddi 
bakaya nakledilen fâni Süleyman 
Nazif, biri de 40 gündenberi manevî 
mevcudiyeti aramızda dolaşan ebe­
dî Süleyman Nazif., ve diyebilirim 
ki, o  kafilei ihtifalin hareket ettiği 
gün, bu Süleyman Nazifin cenaze­
sini o Süleyman Nazif takib ediyor­
du!» (5)
Fakat Süleyman Nazif için en 
doğru yazıyı yazan AH Ekrem mer­
humdur. Vefatından üç buçuk ay 
sonra (16 nisan 1927) Serveti Fü- 
nunda yayınladığı hasbıhal şeklin­
deki şi’rinl kısmen nesre çevirerek 
buraya alıyorum:
«Unutulmuş gibisin, hem de ne 
çabuk üstad! -  Sevdiğin evlâdlann 
bile namından gafil görünür ar­
tık.. -  Hatıran bir kuru yaprak gibi 
solgun; -  hattâ bana bigâne ah o 
mübeceel sima.. -  Bugün edibler 
aramızda irfan meclisi kurduk, na­
mını öyle tebcil ettik ki görsen son 
de gülerdin haline -  Hani biz kab­
rini inşa edecek, heykelini dikecek, 
müzeni yapacaktık, -  Hani vatanın 
her köşesinde senin için hutbeler 
okunacak, bugünün evlâdını tebcil 
için yarın milletin kalbi senin vel- 
velei kaderinde çarpacaktı! -  Hani 
ismin âlemleri tutacak, vicdanlar
| gibi ricana nur saçacaktır! Hani is­
tikbalin yıldızı senin kaleminden 
doğacaktı! -  Heyhat, sen ne dersin 
bunlara biçare Nazifim.»
— Ne diyeceğim: Hevesat!
(Ah, o hayat dolu sesini duyuyo­
rum! Hükmünü tamamlıyorsun!)
— Hep vehmiyat! Hem de buz gi­
bi soğuk, garib vehimler .bunlar 
azizim!. Yetişir beni yâdettiniz, ka­
dirşinaslık gösterdiniz. Lütfen bıra­
kın artık:
«Beni âğuşu sükûnunda mukaddes 
vatanın,
Bırakın, varsa eğer, kadrimi fiti 
tamsın!»
Süleyman Nazif dört defa müs­
tesna yaradılışta bir insandı: Edebî 
k e bili yeti le, vatanseverlığile. nük- 
tedanlığile ve vücud yanışı itibarile.. 
başka şahıslar için her biri ayn ay­
rı birer meziyet olan bu hususiyet­
leri, tek bir hamur halinde şahsiye­
tinde toplayabilmişti: Kalemini va­
kit vakit bir asâ gibi kullandı. Va­
tanseverliği vakit vakit Namık Ke­
malden fazla celâdetler gösterdi. 
Nüktedanlığı müthişti: Şahsile ve 
heybetile muhatablarma daima 
Allah korkusu telkin etmişti.
Süleymn Nazifin hataya ve ih­
male tahammülü yoktu: Hata ca­
hillerin, ihmal tembellerin işi oldu­
ğu için. Konuşma ve yazma dille­
rinde en ufak bir lâübalîHsH affet­
mezdi. Fransızcayı kendi kendine 
öğrenmişti. Bununla beraber nadir 
yetişen bir mütercimdi: (Lübnan
Kasrının Sahibesi) tercümesi bu 
bakımdan bir şaheserdir
Sözüne sadık ve kararında azim­
kardı. O, celâdetli bir insan, fakat 
aynı zamanda hassas bir şairdi! O - 
nun kahrına uğrayanlar, herhalde 
affına nail olanlardan fazla değil­
dir!
Bütün insanlar gibi, şüphesiz o -
nun da zaafları vardı Fakat bu za­
aflar ve nakısalar onda garib bir 
meziyet gibi dururdu..
Nazifin büyük kalbi vatan için, 
edebiyatı için, Türk gençliği için 
elli sekiz sene fasılasız çarptı ve o 
bu dört buudlu kalb çarpıntılarını 
yazılarının çelikten mahfazası içine 
maharetle sindirmesini bildi: O sa- 
hifelerden herhangi birini açınız: 
Derhal Nazif, bütün zindeliği, ateş­
li hüviyeti ve sürükleyen heyeca- 
nile karşınıza dikilir. Zaten, Süley­
man Nazif için heyecansız havat ka­
dar manasız bir şey olamazdı. Sami 
Paşazade Sezai Beyin dediği gibi, 
«Ateşin fikirlerile, dilrüba hayali e- 
rile sokakta beraber vürümek veya- 
hud onları sofraya davet edip ko­
nuşmak mümkündü!»
Mümkün olmıyan tek şey, anla­
şılan, onu daima anmak ve hatıra­
sını tariz etmek imiş..
Süleyman Nazifin yirmi doku­
zuncu ölüm yılını -yirmi dokuz se- 
nedenberi yaptığımız gibi- sükûtla 
geçiştirmenin ıstırabı bana bu sa­
tırları yazdırdı.
Kalemler susuyor; fakat tarih bi­
zim kadari ftirflcör olmıyacak ve el­
bette konuşacaktır.
Süleyman Nazifin ebediyete ba­
kan gözleri içimizdedir. Şahsiyeti 
ve hizmetleri asla umrtulmıyacak.
Mazhar ÖNAD
f l )  6 k â n :■m isan) OVT
Taha Toros Arşivi


Ölüm yıldönümü günlerinde:Süleyman Nazif

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository