Taha Toros Arşivi, Dosya No: 109-Hasan Ali-Can Yücel.



Not: Gazetenin "Bu Aşamada" köşesinde yayımlanmıştır

Kurdakul, Şükran

Istanbul Sehir University Repository

SAYFA
13
BU AŞAMADA
ŞÜKRAN KURDAKUL
Vazgeçemediklerimizden 
Biri: Haşan Âli Yücel
Bu yıl, uluslararası düşün ve sâıîât dünyasında 
bizi gönendlren bir olaya tanık olduk.
UNESCO, 1997’yi "Haşan Âli Yücel Yılı" olarak 
duyurdu dünyaya.
Bence, eski ile yeni, gelenekçilikle çağdaşlaşma 
çabaları arasındaki çatışkılarda yerini arayan bir 
ülkenin aydınları için uyarı niteliği de taşıyan bir se­
çim bu...
1897 doğumlu Yücel, bu çatışkının yaşamsal 
önem kazandığı “Mütareke” döneminde felsefe 
öğrenimi görerek, düşünen adam kimliği kazanmış­
tı.
Biliyorsunuz, hem “tebaa” ve “ümmet” olma zin­
cirinden, hem emperyalizmin ordularından kurtul­
mak vardı bu dönemin gündeminde.
Bir yandan, önceki yüzyıl yarı sömürge durumu­
na düşürülmüş imparatorluğun enkazı üstündeki 
saray ve saray varsa var olacak kurumlar.
Öte yanda, varlığının önemini algılayan aydın bi­
linci.
Sarayın elinde geleneğin, skolastiğin ve emper­
yalizmle işbirliğinin gücü.
Aydının elinde zincirlerin, kelepçelerin, zindan­
ların, silahların yok edemediği düşünme yetisi.
Dönemin okumuşları, özünde devrimsel sıçrama­
ları besleyen evrim yasalarının belirlediği seçme or­
tamında buldular kendilerini.
Ya kimlik kirlenmesi...
Ya özgür insan, özgür vatandaş...
Bu darboğazdan aydın namusunu kirletmeden 
geçenlerden biri oldu Yücel.
★★★
Önce şu gerçeğin altını çizmek istiyorum:
Dergâh, Yarın gibi ulusal Kurtuluş Savaşımızı 
destekleyen dergilerdeki ilk yazılarından, şiirlerin­
den ölümüne değin kırk yıl boyunca düşünen, ara­
yan, araştıran ve öğrendiklerini öğretmeye çaba­
layan bir çağdaşımız var karşımızda.
Bakan olarak kültür ve eğitim dünyamıza yadsı­
namaz katkılarda bulunan Yücel dışında düşün 
adamı kimliği...
“Yılın Adamı”nın birincil özelliği budur.
İkincisi, çağdaş hümanizmanın temel İlkelerine 
bağlılık.
Cumhuriyetimizin daha ilk on yılında dergi yazı­
ları ve kitapları kanıtlar Yücel’in bu özelliklerini bi­
ze.
Bu yıllarda bile ulusal ve evrensel kavramları üze­
rinde kafa yorarken Doğu, Batı klasiklerinin öne­
mini vurgulayan bir aydındır o.
Kaç yıl sonra Türk Edebiyatına Toplu Bir Bakış 
(1932), Edebiyat Tarihimizden I (1957) yapıtlarına 
yeniden bakıyorum.
Yücel’e göre, bir edebiyatın ulusal olabilmesi, o 
edebiyatın içinden çıktığı toplumun varlığından 
kopmaması koşuluna bağlıdır. Çünkü ulusal ede­
biyat toplumun dününü, bugününü ve yarınını için­
de saklar. Ulusal kültüre ancak “ümmet” kültürü­
nü aşarak ulaşılır. Klasikler bu uğraşın yol açıcıla­
rıdır. Klasikler bilinmeden evrenselliğe ulaşılamaz. 
(Türk Edebiyatına Toplu Bir Bakış, sf. 149-150)
Homeros’tan Racine'e, Moliere’e, Mevlana'dan 
Şeyh Sadi’ye, Goethe’den Balzac’a, Tolstoy’a ka­
dar yüzlerce yapıtı kazanmamıza Yücel’in bu dü­
şünceleri etken oldu kuşkusuz.
Hümanizma karşıtı çağdışı kafalarla, çıkar esna­
fı politikacıların harekete geçerek İşinin başından 
koparılması da kuşkusuz bu nedenledir.
1961 ’de yitirdiğimiz zaman "Yücel’ln Ardından" 
başlıklı yazım şu satırlarla bitiyordu:
“...Sahte aydınlarla mücadeleden sonra Cum­
huriyet gazetesinde ilk yazısına şöyle başlıyordu: 
‘Gençler ben bu yazıyı yazarken ne kadar düşün­
müşsem sizden de o kadar düşünme bekliyorum.’
Düşünceye bu kadar inanan Haşan Âli daima 
düşüncenin bir yöntem işi olduğunu savunmuş, ku­
ramlarla memleket gerçekleri arasında ortak nok­
talar bulmadıkça uygulamadan kaçınmıştı.” (Yel­
ken, sayı: 50)
Bir satır da bugünden:
Vazgeçilmezliği, düşünen adam kimliğinden 
geliyor.
Taha Toros Arşivi


Vazgeçemediklerimizden biri:Hasan Ali Yücel

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository