Taha Toros Arşivi, Dosya No: 70-Halit Fahri Ozansoy. Not: Gazetenin "Tiyatro" köşesinde yayımlanmıştır

Ozansoy, Halid [Halit] Fahri

Istanbul Sehir University Repository

^ Í h h h h h h h h h h íí&h h h h h h h h h h b íh^ih h h h h h h h h h h h h ^^^^^^h
v v w / > '
Ö
iNCE İstanbul ü- ıniversitesi Talebe
,. __ — Birliğini tebrik e-
X  deyim. Tiyatro.
4 rıun kültür bakımından 
X  önemini çok iyi kavra- X mışlar. Bu son seyretti- 
X gim -Kap ıla rın  dışında» 
4  piyesinde de şahit oldu- 
X ğum üzere, kendilerini 
X  sant aşkına vererek can- 
4 la başla çalışıyorlar, mu- 
4  vaffak da oluyorlar. Hat- 
X  tâ şimdiden profesyonel- 
$  lik merdiveninin ortasın- 
-»s dalar. Türk tiyatrosunun 
X  geleceği için ne zevk vc- 
X  rici bir müjde!
X Gelgelelim, bu oyna-
»v dıkları piyese! Şair Beh- 
4
Piyes, 1947 Almaııyası- 
nm korkunç ıstırap ve 
sefaletini tasvir etmekte­
dir: Beckmann, sakat ba­
cağı ile — Sibiryadaki iki 
vıl sürgünlüğünden son­
ra — Elbe nehri kıyısın­
daki şehrine dönüyor, çi­
len arkadaşlarının acısı 
ile kendisini Elhe’ye atı- 
vor, fakat nehir onu ke­
nara bırakıyor. Heyhat! 
herşey değişmiş, insan­
lar her felâkete karşı katı 
yürekli olmuşlardır. Üs­
telik, ahlâk, fazilet, feda­
kârlık ve sadakat duygu-
Halid Fahri OZAISSOY t e S e ' S e t ^
miş, bir başkası ile yaşı-
Gençlik Tiyatrosunda 
«Kapıların Dışında»
X  çet NeeatigiTin bunu dilimize çevirmek içitı har- 
S  cadığı emeğe acıdım. Son perde kapanıp da ti- X  yatrodaıı çıkarken, tanınmış bir tiyatro yazarı 
X dostuma: «— Hoş bir gece geçirdik!» demiştir. O 
X  da: <— Evet hoş!» diye cevap vermişti. Fakat emi- 
X  nim. ki, onun da hoşnutluğu, bu acaip ve sakat 
4 yapılı piyes için değil, gençlerin memnunlukla 
X  karşıladığı gayreti içindir. Çünkü piyes, rejisör 
X  Max Meinecke’nin bütün o güzel dekoruna, dip X  perdesinin projeksiyonla değişen nehir manzara- X larına, az çok başarılı sayılabilen ışık oyunları- 
X  na ve kendisine hâs olan o metodik ve belki faz- 
X laca bendesi mizansenine rağmen, neticede bir 
X  bardak suda bir fırtına idi. Bu söz ne kadar es- 
•i» kimiş, yıpranmış da olsa, bu piyes için tam ye- 
X  rindedir.
X  Ne imiş efendim! Wolfgang Borchert isminde, 
X  bîr Alman genci, 1945 de savaş bitince memle- 
4  ketine dönüyor. O müthiş faciadan almış oldu- 
X  ğu ağır yarası yüzünden ölüme mahkûm. Zavallı 
X  genç, bitkin bir halde hasta döşeğinde aylarını 
4 ve belki günlerini sayarken bu piyesini âdeta 
X  sar’alı bir heyecanla radyo için yazıyor. Ne yazık 
X  ki radyoda yayınlyacağı gece bölgesinde elektrik- 
X  1er kesiliyor. Araya bir fasıla giriyor ve genç 
4  yazar eserini radyodan dinliyemeden ölüyor. Bu, 
X  Wolfgang Borchert’in (1921 - 1947) son hayat fa- 
a  ciasıdır.
4  Müellif, savaşta bir binbaşının emri üzerine 
X  on iki erini alarak mühim bir noktayı zapta gön 
X  derilmiş. Orası anlaşılmıyor, o oıı iki kişi ölüyor, 
X  kendisi yaralı dönüyor. Bu, bir mucize. Fakat 
X  Wolfgang, arkadaşlarının ölümünden çok muzta- 
X  rip olmuştur. Kendisini bundan sorumlu tutuyor! 
X  Binbaşıyı da affedemiyor. Halbuki harbin icabı 
X olarak, hepsi cehennemi vazifelerini görmüş de- 
4  ğiller mi idi? Bu sorumluluk ıstırabını ölümüne X kadar ruhunda taşıyan ve bu acı duyguyu piye- 
X  sine aksettiren Wolfgang, anlaşılıyor ki, yaradı 
4 lış itibariyle çok hisli ve hattâ çok vehimli bir 
X  gençtir. Onu. şifa bulnuyan varası kadar bu faz- 
X  la içliliği, bu marazîliği öldürmüş denebilir. Fa 
X  kat işte Ölürken hazin bir mirası var: Kapıların 
4  dışında piyesi.
yor ve gülerek onun yanından geçiyor! Sığındı- 
gı bir arkadaş evinde o arkadaşının karısı da ona 4 
barınacak bir köse vermek istiyor, iakat bu an- \ 
da Beckmann’ın kendisi gibi savaştan yeni dö- X 
nen arkadaşı eve geliyor ve BeckmannTıı karısı- O 
na göz diktiğini sanarak onu evden kovuyor. Bu- X 
ııun üzerine aç ve çıplak Beckmann iş aramağa \ 
kalkıyor. Bir panayır kabaresi direktörüne baş- ^ 
vuruyor: Oynıyacak, maskaralık edecek, şarkı 4  
söyliyeccktir. Ne çare ki sesini ve hünerini be- a  
ğendiremiyor. Gene kapıların dışındadır, işte X 
böyle birçok hayal kırıklıkları arasında Allaha 4 
sığınmak istiyor. Bir görülmemiş, acaibiıı acaibi X 
timsal halinde Allah baba (piyesteki ismi İhtı- X 
var Adam), karşısına, iki koltuk değneği ile, kı- X 
ıak.. kırak.. kırak.. yürüyerek, tehditlerle çıkıyor. 4 
A. bakın, unutmamalı: Binbaşının evine de gidi; X 
yor, orada da onunla alay ediyorlar. Bir sürü ıt- X 
hamlardan, büyük büyük sözlerden sonra, Beck- 
mann, ailenin sofrasındaki bir şişe şarabı ve bir v  : 
parça ekmeği kaparak kaçıyor. Binbaşının ka- X 
rısı, arkasından: —  Bu adam kuru ekmeği na- X 
sil ver?» diye soruyor. Çünkü, o da, açlık ne 4 
demek olduğunu bilmiyor! Demek haıb yılların- 4 
da da hiç sıkıntı çekmemiş! Kocası savaş mey- X 
danında iken... O koca da. ne biçim binbaşı! Ço X 
cuklarınııı alayına, biçarenin suratına karşı, kah- 
kabalarla iştirak ediyor, hem de onun daha ev- 4 
vel o uzun itham nutukları ile kendisine hücu- X 
munu tatlı tatlı dinledikten sonra!.
Neticede, uyumak istiyor Beckmann, ölümü 4 ; 
uykunun huzuru içinde beklemek... Piyeste bir X 
kadın şahsiyeti halinde Beckmann i kollarında X 
sahile çıkaran ve onunla konuşan Elbe nehri, ar- 
tık bu zavallıyı bağrına kabul etmeğe hazırdık. X 
Bir sahnede cenaze müdürü olarak görünen bir \ 
tip, son defa bir çöpçü olarak ortaya çıkıyor. X 
Elinde bir süpürge vardır: fış., fış., lış... yerleri 4 
süpürüyor. Süpürdükleri, sayısız ölülerdir. Bu X 
çöpçü, ölümün sembolüdür. X
Ve Beckmann ölüyor. Oyun da bitiyor. o
Nedir bu oyun'.’ Bir harp mevzuunuıı karam- X 
sar bir ruhtaki birsamları, hezeyanları, isyan ve X
(Devamı 5. sahlfedel
Taha Toros Arşivi


Gençlik tiyatrosunda:Kapıların dışında

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository