Taha Toros Arşivi, Dosya No: 41-Halide Edip-A. Adnan Adıvar.



Not: Gazetenin "Yazı Odası" köşesinde yayımlanmıştır

İleri, Selim

Istanbul Sehir University Repository

2 ŞUBAT 1999 SALI
_________________ f'trçuu'j-yû
YAZI ODASI
SELİM İLERİ______________
'Halide Edib Adıvar'ın 
Aynı Adlı Romanından...'
Dünkü romanlanmızı tiyatroya, sahneye uyarlamak... 
Okunmadığına göre, bu eserleri bari böyle yaşatsak. ..
Hep düşünmüşümdür: Siyah Gözler’den ne acı bir 
oyun çıkabilir... Eylûl’ün korkunç televizyon dizisinden 
sonra Eylûl’ün oyunu, Boğaziçi, gelen sonbahar, “be­
yaz aşk”... Aşk-ı Memnu aslında birtiyatro anlayışı için­
de yazılmamış mıdır, tek mekân, Göksu'da gezinti 
sahnesi belki ikinci perde, eski yöntem üçüncü per­
dede yine Adnan Bey yalısı...
Fakat güçlü bir romanı sahneye uyarlamak sanıldı­
ğından zahmetli, büyük yetenek isteyen çalışmadır. Ken­
dime hiçbir zaman güvenemedim.
Şimdilerde Sevgi Sanlı’nın bir uyarlamasını okuyo­
rum: Sinekli Bakkal. Çalışmayı Özgür Yayınlan okura 
sunmuş. Gerçekten çok başanlı bir çalışma; Sevgi 
Sanlı ‘yapılamaz’ı yapmış.
Halit Refiğ’in televizyona uyarladığı Aşk-ı Memnu 
bizde bu soy çalışmaların bence en unutulmazıdır. 
Kaç kez izledim diziyi, senaryosunu kaç kez okudum, 
eser benim için hâlâ keşfedilecek inceliklere dolu.
Öyle sanıyorum ki, Sinekli Bakkal da sahneye ka- 
vuşabilse, iyi bir rejiyle, usta oyuncuların yorumuyla 
böylesi unutulmazlık edinecek.
Sevgi Sanlı romana hem büsbütün sadık kalmış, hem 
de romanı büsbütün -şimdiki- metin dışı bırakmış. 
Belki yıllar yılı Sinekli Bakkal’la yaşamış yazar, roma­
nı özümsemiş, romandaki kişileri hayatının yakınlan ara­
sına katmış. Bana öyle geldi.
Öyle geldi; çünkü Sinekli Bakkal gibi geniş kap­
samlı, devirler arası, kalabalık kadrolu bir romandan 
tiyatro diline ulaşmak, roman diline özgü olanaklan göz 
ardı edebilmek, ancak böylesi bir iç içe yaşamanın so­
nucu olabilir.
Sahneler, diyaloglar su gibi akıyor. Kişiler birer iki­
şer ‘varolmaya’ koyuluyorlar. Belki siyasal çizgi, ro­
mana oranla, bir ölçek geri planda ama, bu da oyun 
yazarının elbette kişisel seçimidir.
Oyunu okurken, romanı yeniden okumak isteğine 
kapıldım. Kitaplığımda nerede durduğunu neyse ki 
biliyorum Sinekli Bakkal’ın, yoksa, saatlerce aramak 
zorunda kalırdım her zamanki gibi.
Sinekli Bakkal, Halide Edib’in şüphesiz en ünlü ro­
manıdır. En güzeli mi bilemem. Kişiden kişiye değişi­
yor; ben Handan’ı, Kalp Ağrısı’nı.. hele Kalp Ağrısı’nı 
daha güzel bulurum. Yok, Sinekli Bakkal’ı da severim, 
üstelik çok severim.
Birkaç kez okudum Sinekli Bakkal’ı. M or Salkımlı 
Ev’de Abdülhamid istibdadından iğrenmiş Halide 
Edib’in bu romanında daha hoşgörülü bir anlatımı var­
dır. Hiç sevmediği padişahı, hiç olmazsa, bağışlamış 
gibidir.
Sonra, bir ‘masal’ havası eser Sinekli Bakkal’da.
Doğu’yla Batı’nın bir kaynaşmışlığı, birlikteliği, coş­
kulan eser...
Romanın başlangıç bölümünü, hani şu eski İstan­
bul sokağı peyzajını, ders kitaplarına tıkıştınp bırak­
mışız Sinekli Bakkal’ı. Orada yıllardan beri ‘yaratıcı’ oku­
maya açılmayı bekliyor.
Doğu-Batı açısından okunabilir Sinekli Bakkal.
Töre-tarih-devir açısından okunabilir.
Keskin siyasal görüşleri olan bir romancının deği­
şik dönemlerde yazdığı öteki eserleriyle karşılaştmlâ- 
rak okunabilir...
Hatta, kent bilinci, kentçilik açısından okunabilir: 
Sinekli Bakkal’ın tasvir ettiği İstanbul'dan, mimariden, 
yaşama biçiminden, insan ilişkilerinden, zümrelerden, 
toplumsal görünümden bugüne ne yansımış, ne kal­
mış, neler nasıl değişmiş, bambaşka olmuş...
Hayır, yalnızca ilk paragrafları okutuluyor ders kita­
bında. Beylik ödevlerin konusu, öznesi oluyor. Belki 
de ‘oluyordu’ demem gerekir, Türk Dili ve Edebiyatı 
dersleri ‘seçme’ ders olmadı mı?!
işte bütün bu savurganlıklar, boş verişler, unutturuş- 
lar ortasında Sevgi Sanlı eline kalemi almış, Sinekli Bak- 
kal’ı sahne ışıklanyla aydınlatmak istemiş. Derin bir say­
gı duydum.
Takvimde Iz Bırakan:
“Tuhaf tesadüf, kırmızı perdeli loş bir köşede yan 
yana çayımızı içtik. B ir başka gece, kırmızı ateş olan 
bir odada başka b ir askerle de bütün bütün başka bir 
heyecanla çay içmiştim. ” Halide Edib Adıvar, Kalp 
Ağnsı, 1924.
Taha Toros Arşivi


Halide Edib Adıvar'ın aynı adlı romanından....

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository