Taha Toros Arşivi, Dosya No: 109-Hasan Ali-Can Yüce

[Yücel], Hasan Ali

Istanbul Sehir University Repository

Hayat _________________________________  2 __________________________________Sayı - 104
BUGÜNÜN BÜYÜK MES’ELELERİDEN
İMLÂ LÛGTİ HAKKINDA TETKİKLER
Herkes gibi ben de zannediyor­
dum ki, Dil Encümeni İmlâ Lügatiyle 
lügatlerde mevcut kelimeleri teşkil 
ile iştigal ediyor. Halbuki Yakup 
Kadri beyin son günlerde çıkan bir 
mekalesi bunda yanılmış olduğu­
muzu gösterdi. Muhterem edip 
diyor ki "Dil Encümeni yalnız 
Arapça harflerle yazılı kelimelerin 
karşılarına yeni Türk harfleriyle 
imlâ şekillerini tespit etmekle kal- 
miyor, »ufak mikyasta bir nevi 
Akademi vazifesini de ifaya başlamış 
bu l unuyor Şu hâlde Dil Encüme­
ninden aşağdaki noktalan sormak 
hakkımızdır sanırım:
1 — Y.K. Beyin, istimalden 
düşmüş veya tam mukabilleri 
Türkçede bulunmuş olan (Arabi ve 
Farisî) kelimeleri attık demelerine 
nazaran lügatte tesadüf ettiğimiz:
“İstitradî, istimâûl, istinabe, istî- 
man, istifta, istifraş, ücurat, ecnas, 
iclâs, ihtikan, itap, ilılil, eracif, 
ıstihmam, erzan, eneiyet, inficar, 
âsar, ikan, bürkaıı, behişt...,, gibi 
kelimeler halen müstamel veya
mukabilleri Türkçede bulunmyana 
uevidenmidir?
2 Lügatin birinci cüzünde 
140 kadar Frenkçe kelime var. Bir 
nevi Akademi ok uğu söylenilen 
muhterem D.E. bunları almakla 
dilimizin malı olduklarını kabul 
etmiş olmayor mu? Bunların içinde 
"ataşe, atom, aktör, akteris, ajan, 
ajans, emoraji, orşit, aristokrasi, 
ispiritism bono, barometre ... » 
kelimeleri nev’inden mukabillerini 
aramağa ihtiyaç hissettirmeyen lü­
gatler olduğu gibi « adaptasyon, 
angajman, anestezi, estetik, entrigan, 
enspektör, obje, evolüsyon, ekselans, 
avantüriye, ankesman, inisiyativ, 
inisiye, irrigatör, paragraf, 'paradi, 
bonboniyer... » gibi Türkçemizde 
mukabilleri olan ve bugün kulla­
nılan kelimelere de tesadüf ediliyor. 
Bunları lügate alan E ., dilimizin 
öz malı olduklarını da tasdik etmiş 
bulunuyor mu? Hele « bonjurla 
bonsuvar » gibi kendi dilimizde 
sabah ve akşamımızı tes'ide mâni 
olan tabirleri, aynı zamanda bir
Yazan: HA&AN ÂLÎ
kamus vücude getirdiği Y. K Bey 
tarafından zımnen söylenilmiş bulu- 
- nan D. E hangi esasa göre lügate 
dercetmiştir?
3 — Bazı kelimelere lügatte 
tesadüf edilemedi. Ezcümle »Ermeni, 
epey, epeyce, bilakis, bervechiatî 
bervechibalâ, bilhassa, istihdaf, 
isitsmar, üzre, üzere, üzerine, behem- 
hal» gibi kelime ve tabirler isti­
malden düşmüş olduğu veya 
mukabilleri asıl Türkçede bulunduğu 
için mi lügate alınmamıştır?
İmlâ lügati hakkında yapılmış 
olan tenkitleri « her kafadan bir 
ses» le tavsif eden muhterem edibi­
mizin bu ve bundan evelki istif­
sarlarımızı, bizim gösterdiğimiz 
hüsnüniyetin hiç olmazsa onda 
biriyle karşılamalarını ümit etmekte 
kendimi yanılmamış sayarım. Ni­
hayet mevzuu bahs olan şey, D. 
Encümeninin muhterem azalan 
kadar benim de sahibi olduğum
* Ana» dilimize niHTı .----------—
Haşan Ali
Taha Toros Arşivi


Bugünün büyük meselelerinden:İmla lugti hakkında tetkikler

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/139506/3/001584442010.pdf

Bugünün büyük meselelerinden:İmla lugti hakkında tetkikler

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository