Taha Toros Arşivi, Dosya Adı: Müzisyenlerİstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Paçacı, Gönül

Istanbul Sehir University Repository

TAKVİM: 22 OCAK 1992 İmsak: 5.47 Güneş: 7.16 Öğle: 12.20 İkindi: 14.51 Akşam: 17.14 Yatsı: 18.38
T PBestekâr, udi, ses sanatkârı Yesari Asım Arsoy’un ardından
Artık müziğin makamı yok
Göksel Arsoy amcasını anlatıyor
Mükemmel biriydi
Kültür Servisi — Göksel Arsoy, amcası Yesari Asım Arsoy ile olan ilişkisini şu 
sözlerle dile getirdi: Amcam din, tasavvuf, klasik Türk müziği, şiir ve edebiyat 
sanatında bir âlimdi. Nesli tükenmek üzere olan İstanbul efendiliğinden, bir ma­
kam üstte olan dervişlik mertebesine erişmişti. Kendi konularında âlim bir insan­
dı. İnsan münasebetlerini onun kadar bilen muhterem bir insanı ben hayatımda 
tanımadım. Ben onu ziyarette geç kaldığım zaman üzüntümü belirtirdim. O ise 
bana hiç sitem etmezdi. Ben, hayat felsefemi ondan öğrendim. Türkiye durduk­
ça o eserleriyle daima yaşayacaktır. Herkese, her şeyi öğreten mükemmel bir in­
sandı. Sahneye çıkarken de yardımlarını gördüm.
En önemli yapıtları
Yesari Asım Arsoy’un önemli yapıtları: Fariğ olmam meşreb-i rindaneden, Yüz 
yıl o güzel gözlere baksam yine kanmam, Ömrümce o saf aşkını kalbimde yaşat- 
sam, Ömrüm seni sevmekle nihayet bulacaktır, Sazlar çalınır Çamlıca’nın 
bahçelerinde, Akasyalar açarken, Yar saçları lüle lüle, Hisarlı kız, Sarı zambak, 
Bekledim de gelmedin.
Yar saçları lüle lüle
Yesari Asım Arsoy son dönemlerinde çekilmiş bir fotoğrafta görülüyor. 
(Fikret Bertuğ arşivinden).
Yar saçları lüle lüle 
Yar benziyor beyaz güle 
O gül benim hayatimdir 
Ölürüm de vermem ele
Yar yar aman, yar yar aman 
Yar yüreğim oldu keman 
Kavuşmamız yar ne zaman 
Yar ne zaman, yar ne zaman
Yar gözleri üzüm üzüm 
Eller gece yar gündüzüm 
O gözlere baka baka 
Soldu yüzüm, soldu yüzüm
Yar yar aman, yar yar aman 
Yar yüreğim oldu keman 
Kavuşmamız yar ne zaman 
Yar ne zaman, yar ne zaman
“Yüz yıl o güzel gözlere 
baksam yine kanmam” 
dizesiyle başlayan suzidil 
şarkıyı besteleyen zarafet, 
“Bende tambur, sevgilimde 
bir keman” diye tasviri 
müziğe yönelmişse, bunu 
‘popülist’ olarak 
değerlendirmek hata olur.
GÖNÜL PAÇACI*
Yesari Asım Arsoy yaşamıyor 
artık.
Şimdiye dek gönüllerde eser­
leriyle çağrışımlar yaratırken 
buna eksikliğinin hüznünü de 
ekleyerek başka bir dünyaya yü­
rüdü.
“Gitmesek de, görmesek de” 
varlığını hatırladıkça soluklan­
dığımız sanatkâr, son yolculuğu­
na önceki gün Erenköy Camii’n- 
den kalabalık bir cemaat tara­
fından uğurlandı.
Bestekârlığının yanı sıra edip, 
udi, ses sanatkârı Yesâri Asım 
Arsoy.
Söze nereden başlamalı?
Yesâri Asım Arsoy’u ancak 
birkaç kez görmüş, her gördü­
ğünde kültür ve sanat yaşamı­
mızdaki süreksizliği derinden 
hissetmiş, eserlerinden yansıyan 
fikre ancak kendi duygusal sı­
nırları içinde ulaşabilmiş ve on­
dan tam 60 yaş küçük bir mü­
zisyen olarak onun dünyasına 
nereden, nasıl yaklaşabilirim?
Yesari Asım Arsoy hakkında 
tanımlayıcı ve kuşatıcı bir yazı 
yazmanın, kolay ifade edileme­
yecek derecede “inanılmaz” 
yanları var. Yaşamının her dö­
neminde “klasik üslup” ile “mo­
dern biçem” arasında gidip gel­
mek durumunda kalmış olan bi­
zim nesil için “ayrıca” özel bir 
önem taşıyor böyle 
“kurumlaşmış” isimler. Yalnız­
ca geleneğin ve estetiğin belirle­
diği bir yaklaşımdan öte, onu 
aşan vefa, saygı ve sorumluluk­
la karışık bir duygu bu. Başka­
ları adına da duyularak çoğalan.
Oysa Yesâri Asım Ersoy’un 
sesi, bugünün insanı için resim­
lerde kalmış “badem bıyıklı bir 
aile reisinin” gençlik sevdasın­
dan ya da “babaannenin yaka­
sına üişivermiş” zarif, antika bir
elmas broştan pek de farkı ol­
mayan nostaljik titreşimler ya­
yıyor gramofondan:
“Ömrümce o sâf aşkını kal­
bimde yaşatsam.”
Bugünkü kadar kuşatılmamış 
olan insan dünyalarını biçimle­
yen iklimi duyuruyor, o dünya­
ların naifliğini hissettiriyor en 
fazla.
Kişileri anlatırken, başkala­
rınca oluşturulmuş -en azından 
kendileri dışında- sınıflamalara 
neden gerek duyulur acaba? He­
le o kişi bir sanatkârsa, ne de­
rece olanaklıdır bu hazır tasnif­
lere yönelmek? Bir sanatkârı 
“ikinci elden” tanımak duru­
munda olanlar için klasik biyog­
rafi metni kuruluğu ile sübjek­
tif değerlendirmelerin ikilemine 
düşmeden en dolaysız anlatacak 
olan şeyler eserleri, geride bırak­
tıkları değil midir?
Yesari Asım Arsoy’un hayatı, 
toplumun geçirdiği köklü yapı­
sal değişimlerden ne derece so- 
yutlanabilirdi? O hayat ki Birin­
ci Meşrutiyet’le başlayıp İkinci 
Meşrutiyet’i, bağımsızlık savaşı­
nı, cumhuriyetin coşkusunu 
kapsayan bir süreçti. Farklı kül­
türlerin giderek daha yoğun kar­
şılaşacağı bir dönem, bir 
“karşılaştırma” zorunluğu doğ­
muş olması, beraberinde sorun­
lar ve çeşitlilikler getiren bir sü­
reç. Operet ve tango dönemiyle, 
Türk müziğinin okullaşma serü­
venini başlatan Dar-ül Elhan’ın
kuruluşuyla, İstiklâl Marşımızın 
kabulüyle, TTürk müziğinin bir 
dönem yasaklanışıyla, özensiz 
ve hızlıca yapılmış film müzik­
leriyle cıvıl cıvıl bir süreç. Yesâri 
Asım Arsoy’un yaşadığı tüm bu 
dönüşümlerin, birikimini ve du­
yarlığını ne denli etkilediğini 
eserlerinin geniş yelpazesinden 
algılamak mümkün.
Yapmış olduğu Türk musiki­
sinin klasik sınırlarını zorlayan 
fantezilerine de bu perspektiften 
bakmalı artık. Yoksa “Yüz yıl o 
güzel gözlere baksam yine 
kanmam” dizesiyle başlayan su­
zidil şarkıyı besleyen zarafet, ay­
nı anda “bende tambur, sevgi­
limde bir keman” diye tasviri 
müziklere de yönelmişse, bunu
“popülistlik” olarak peşin bir 
değerlendirmeyle geçiştirme ha­
tasına düşülür.
(O, bu yaklaşımıyla çağdaşı 
Zeki Arif Ataergin’den ayrılarak 
daha geniş kitlelere  ^ulaşmıştır. 
Hem yine de “popülistlik” eleş­
tirisinin daha da ağırına, sosyo­
kültürel çözümlemelere kaynak 
oluşturan yine çağdaşı Saadet­
tin Kaynak da maruz kalmadı 
mı? Bugün artık Cevdet Çağla1 
yı da kim yeterince değerlendi­
riyor ki?)
Yesari Asım Arsoy giderek 
daha steril yaşadığı hayatında 
bunları somut olarak düşünme­
di belki de. Onun kaygısı salt 
“müziğin kendisi” içindi çünkü.
Önceki gün onu son kez yol­
cu etmeye gelenler de renkli ki­
şiliğini yansıtır nitelikteydi: En 
ödünsüz klasik müzik anlayışı 
sahiplerinden piyasa müzisyen­
lerine, en meşhur solistlerden en 
genç müzisyen adaylarına dek 
genişleyen bir yelpazeydi. Katı­
lımın bunca yüksek olmasının 
gizlice yarattığı sevinçleri sezin­
ledim kimi gözbebeklerinde. 
Bunun bile sevince dönüşebil­
mesinin hüznünü de duyumsa­
yarak.
“Duyarlıklar manzumesi”
bir hayattı sona eren.
*  Gönül Paçacı Türk Müziği lc- 
(a  Heyeti sanatçı öğretim elemanı­
dır. İstanbul Üniversitesi Devlet 
Konservatuvarı.
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


Bestekar, udi, ses sanatkarı Yesari Asım Arsoy'un ardından:Artık müziğin makamı yok

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/166120/3/001511168006.pdf

Bestekar, udi, ses sanatkarı Yesari Asım Arsoy'un ardından:Artık müziğin makamı yok

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository