Taha Toros Arşivi, Dosya No: 232-Mithat Cemal Kuntayİstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Kuntay, Midhat [Mithat] Cemal

Istanbul Sehir University Repository

CEMİYET TERBİYESİ
Midhat Cemal KUNTAY
D oğuyu, batıdan c:on geçen a- sırda, kaim bir çizgile ayı­ran şeylerden, biri cemiyet 
terbiyesinin yokluğudur. Doğuda 
fert vc oda, batıda saha ve meydan 
hâkimdi, bunun neticesi olarak da 
birinde fert terbiyesi ve oda neza­
keti vardı, ötekinde de saha terbiye­
si ve meydan muaşereti.
Fert terbiyesinin ve oda nezake­
tinin çeşitli manzaralarını bizim 
neslimiz hâlâ unutmadı:
1 — Kamus nezaketi (evet efen­
dimiz, zatı seniyeniz, kulunuz filân). 
Hikâye ederler ki, Osnıanlı İmpa- 
! ratorluğunda Van valisi bir Numan 
Paşa varmış, Sadrazama yazdığı 
kâğıda koyacağı imzanın üstüne 
«Kulunuz» yazmış, az bulmuş, «Kö­
leniz» koymuş, yine az bulmuş, ni­
hayet:
«Valiı vilâyet Van, necâsetüküm
Numan»
yazmış.
2 — Oda nezaketi. (Eskiden bir 
nazırın karşısında oturan memu- 
! rıın, ayaklan hattâ yüzü yoktu. 
Gözleri aptallaşarak yüzünü kapla­
yıp siler, ayakları iki kedi ölüsü gi­
bi sandalyanın altında hareketsiz 
saklanırdı.)
Cemiyet terbiyesinin en büyük 
iyiliği sivil kahramanlar yetiştirme­
sidir. Fertler bir davanın baytağım 
ellerinde tutmayı cemiyet terbiyesi
' /  ’ ■
sayesinde öğrenirler. Net’i, lâakal 
dördüncü Murat kadar insan oldu­
ğunun davasını taşısaydı, onu kim­
se boğdurmazdı, hattâ Bağdat fâti- 
hi bile.
Bizde cemiyet terbiyesi Namık 
Kemalle başladı. Onun, yumruğun­
da bir dava bayrağını tutarak, ilk 
hapse girdiği gün Türkte sivil kah­
ramanlığa tarihtir.
Güzel isyanı, büyük öfkeyi (Cemi­
yet hesabına olan kocaman öfkeyi) 
O buldu. Ve muhakkak ki, sivil kah- 
ramanlığın en çok yakıştığı adam­
lar sanatkârlardır.
Volney’in bir eserini, galiba «Mı­
sırda seyahat» ini biri Katerin II ye 
Volney nâmına verdiği zaman İm- 
paratoriçe müellife cok güzel bir 
altın madalye göndermişti. Fakat, 
birkaç yıl sonra •Katerin Fransaya 
aleyhtar olunca, bu m.itfaiyeyi Vol­
ney ona geri gönderdi.
Beloven’de, biliyoruz ki, Prensler­
le Grandiiklerle devamlı münasebet 
lerine rağmen ne dalkavuk, ne dal­
kavuk olamadı, demokrat ve Cum­
huriyetçi kaldı, ve her taçlıda bir 
zalim gördü. Yine biliyoruz ki, o, 
«Sinfonia Eroica» sini konsül Na- 
polyonun adına ithaf etmişti. Fa­
kat Napolyonun taç giydiğini duy­
duğu gün bu ithafını yırttı.
Cemiyetler bu sivil kahramanlar­
la sürü olmaktan kurtulurlar.
M id hat Cemal KUNT AY
C _ e ^  Lo ^
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


Cemiyet terbiyesi

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository