Taha Toros Arşivi, Dosya No: 118-Muallim Naci. Not: Gazetenin "Tanımadığımız Meşhurlar" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Es, Hikmet Feridun

Istanbul Sehir University Repository

TANIMADIĞIMIZ MEŞHURLAR:
Muallim Naci Ahmet Mithafın 
kızı ile nasıl evlendi?
Genç kız babasının yanında bir yabancı görünce 
atını mahmuzladı. Hayvanı dört nala kaldırdı. 
Muallim Naci hayran olmuştu
Pek heyecanlı bir karşılaşma —  Ahmet Mithat efendir I çifliğe nasıl dö­
nerdi? Bir hafta süren düğün —  Damat 35 yaşında,  gelin 14 —  Gül­
den duvarlı ev —  Muallim Naci karısının atına yetişmek
isterken yaralanıyor...
Gazeteciliğin piri Ahmet Mit­
hat efendinin Beykozdaki yalısı­
na ve «efendi» nin oturma oda­
sına dışardan âdeta ıslak bir kış 
akşamı doluyor. Çini sobadaki 
odunlar çıtırdamakta. Sağ taraf­
taki kütüphanede muallim Na­
rinin kitapları. Ve duvardaki 
levhada bir tarih:
Desti ecelden bulmadı Naci bile 
hayfa necat
1310
Bu ölüm tarihinin karşısında 
Nacinin yine talihli bir insan ol­
duğunu düşünüyorum. Zira onun 
temiz Tüıkçesi kadar nazma hâ­
kimiyeti de meşhurdu. Zamanı­
nın en büyük şöhretleri acayip 
bir dil kullanırken devrinin en 
temiz Türkçesile konuşan mual-< 
lim Naci bir yandan da şiirde 
müsamaha tanımayan bir «sa­
nat bekçiliği» ediyordu. Vezin, 
kafiye ve şiirde mânanın üzerine 
titriyordu. Elinden geçen şiirleri 
«Tercümanı Hakikat» te neşre­
derken altlarına, bunların san- 
nahiv, mâna, vezin, kafiye hata­
larını da sıralıyordu. Muallim 
Naci yıllarca elinde kalem, göz­
leri sanat serhatlerinde Türkçe- 
yi ve Türk şiirini bekledi. Bizzat 
kendi de, meşhur bir edebiyatçı­
nın dediği gibi bütün hayatında 
«kaidei lisan, şivei beyana mu­
gayir bir kelime, evet, tek bir ke­
lime, yazmamakla eslâf ve mua- 
sirini içinde temeyyüz etti.»...
Muallim Naciye «nazmın zap­
tiye nazırı» diyenler oldu. Böyle 
bir sanat polisine her devirde, 
hem de ne kadar ihtiyacımız 
var. Yukarıda muallim Naciye 
talihli demiştim. Hakikaten ta­
lihliymiş. Şiirde vezin, kafiye ve 
mânayı âdeta mukaddesattan 
addeden muallim Naciyi canlı ve 
bugünün şiir telâkkisi karşısında 
farzediyorum da âdeta bana ter 
basıyor.
Nacinin dil telâkkisine gelin­
ce... Muhakkak ki bugün kullan­
dığımız temiz Türkçenin ana te­
meline Nacinin koyduğu büyük 
taşlar ve onun üstat elinin kul­
landığı mala izleri vardır.
Gayet meraklı bir 
evlenme hikâyesi...
Beykozdaki Ahmet Mithat ya­
hşi na bir kaç kere gittim. Tek 
yadigârı olan kızı sayın Fatma 
Nigâr hanımı ve kendisinin ta- 
vassutile ailenin daha yaşlıları­
nı uzun uzun diniiyerek onun 
hususî hayatına dair doküman­
lar toplarken Naciyi bize ne ka­
dar olduğundan aykırı bir şekil­
de tanıttıklarına şaştım.
Elimde Naciye dair çıkmış bir 
broşürün ilk kelimeleri şudur:
Çatık bir çehre!..
Halbuki evinde Narinin en 
meşhur tarafı gülüşiydi.. Bütün 
aile arasında «Naci gülüşü» de­
nilen ince bir gülüş muallimin 
dudaklarından asla eksik olma­
mıştır. Bu gayet zekî gülüşü 
«kih kili kih» diye musikilendi- 
rerek tarif ediyorlar. ,
Dahası var. Muallim Nacinin 
hattâ bazı tatil günlerinde, ken­
di elile uçurtma yapıp kendi gibi 
en meşhur fikir adamlariie bir­
likte uçurtacak kadar kuvvetli 
bir sanatkâr neşesini her zaman
Muallim Naci
Muallim Naci’nin kızı 
bayan Nigâr
muhafaza ettiğini görüyoruz. 
Gayet enteresan olan bu uçurt­
ma hikâyesinin tefsilâtım başka 
bir güne bırakıp Nacinin Ahmet 
Mithat efendiye damat oluşunu, 
bu pek meraklı hâdiseyi anlat­
makla hayat romanına başlıya- 
lım. Zira Ahmet Mithat efendi 
ile Nacinin Beykozdaki çiflikte 
geçen hayatları hakikaten bin 
bir gece masalları kadar cazip­
tir.
Bunları anlatırken de Nacinin 
karakterini daha yakından göre­
ceğiz.
Muallim Naci zevcesine, yani 
Ahmet Mithat efendinin büyük 
kızı Mediha hanıma tam mâna- 
sile âşıktı. Ona «Medihim!.» der­
ken sesi titrerdi. Mediha hanıma 
yazdığı mektuplarına da daima 
böyle «Medihim!.» diye başlardı.
Aşkında da yalnız değildi. Zi­
ra Medih’in gözü de Naciden baş­
ka bir şey görmzedi.
Halbuki ilk karşılaştıkları za­
man, hesaba göre muallim Naci 
35 yaşındaydı ve yine o meşhur 
sakalı vardı. Medih ise 14 yaşın­
da güzel bir genç kızdı. Arada bu 
kadar yaş farkı olmasına rağ­
men Naci ile Medih her şeye, 
hattâ her türlü feragate, feda­
kârlığa göğüs gerecek derecede 
birbirlerine âşıktılar. O kadar ki 
muallim Naci öldükten sonra 
bu kocasından 21 yaş küçük genç 
kadın kendisini tamamile musi­
kiye verdi. Nacinin bir çok şiir­
lerini göz yaşlan ve hâtıralar 
arasında besteledi. Bu evlenme 
hikâyesini, düğünde bulunanla­
rın ağzından anlatalım:
A t üstünde şık bir genç 
kız ve muallim Naci
O sene 14 yaşına basan Medi­
ha hanım, o günü akşam üstüne 
doğru çiflikte seyise sormuştu: ,
— Atım hazır mı?...
Seyis cevap verdi:
—  Hazır efendim!..
Kapının önünde üzerine kadın
eğeri vurulmuş bir küheylân du­
ruyordu. Çflik binasından ama­
zon kıyafetinde, uzun boylu, sıh­
hatli, güzel bir genç kız çıktı. O 
zamanda at kıyafetinde bir ka­
dın!.. Bugün bile Beyoğlundan 
bu kılıkla geçenlere dönüp dö­
nüp bakıyorlar.
Genç kızın ayaklarında çizme­
ler vardı. Başında ise etrafı ten­
teneli kapüşon şeklinde bir baş­
lık göze çarpıyordu. Bu başlığın 
altında kendisinin saçları kırmı­
zı kurdelelerle yukarıya doğru 
bağlanmıştı.
O, kurdelelerle süslü başına, 
tenleneli kapüşonunu giyerken, 
çiflikte bulunan bütün kız çocuk­
ları sıra, sıra, kendisini seyre­
derlerdi.
Amazon kıyafetli genç kız uşa- j 
ğuı tuttuğu sert huylu atın üze­
rine şaşılacak derecede büyük bir 
çeviklikle atladı. Ve çiflikten çı­
kar çıkmaz da atını dört nala 
kaldırdı. O zamanlar 14 yaşında 
bir kızın bu kadar maharetle ata 
binmesi pek az görülen şeyler­
dendi.
Fakat Ahmet Mithat efendi, 
kızlarını gayet Avrupai bir şekil­
de yetiştirmişti. Onlar harikulâ- 
de güzel ata binerlerdi, en kes­
kin nişancılarla boy ölçüşecek 
kadar maharetle siiâh atarlardı.
Mediha hanım da Ahmet Mit­
hat efendinin ilk ve en kıymetli 
kızıydı. Çiflikte geçen günleri 
arasında 14 yaşında bulunan Me 
diha hanımın en büyük zevki 
akşam üstleri süvari kıyafetine 
girip at sırtında Beykoza inerek 
babası Ahmet Mithat’ı, matbaa 
dönüşünde karşılamaktı.
Ahmet Mithat efendinin dö­
nüşü Şöyle olurdu: Beykoza ka­
dar vapurla gelirdi. Beykoz iske­
lesinde «efendi» yi kayık bekler­
di. Vapurdan kayığa atlar, biraz 
ilerideki Hünkâr iskelesine çı­
kardı. Burada da efendiyi çifli- 
ğe götürecek olan araba hazır 
dururdu.
işte Mediha hanım en iyi cins­
ten kıymetli atının üstünde Hün­
kâr iskesine gelir, babasını bura­
da beklerdi. Baba arabada ve 
güzel süvari onun yanında böy- 
lece çifliğe dönülürdü.
Atını mahmuzlayınca...
O günü Mediha hanım Hün­
kâr iskelesine atile yaklaştığı 
zaman, Ahmet Mithat efendi de 
kayıktan henüz çıkıyordu. Lâkin 
genç kız babasının yanında bir 
yabancı erkek gördü.
«Efendi)) nin yanındaki bu zat 
onun pek takdir ettiği ve «mem­
leketin en büyük şairi» dediği 
muallim Naciden başka kimse 
değildi. O zamanlar muallim 
Naci henüz şişmanlamamıştı. Ve 
kıravat takmıyordu. Yalnız üstü 
başı katiyen ihmal edilmiş de de­
ğildi.
Genç kız Ahmet Mithat efen­
dinin yanında bir yabancı gö­
rünce onları rahatsız etmek iste­
medi. Babasını atının üstünden 
selâmladı. Hayvanını mahmuz- 
ladı ve dört nala kaldırdı. Kapü­
şonunun etrafından dışarîya fîr- 
lıyan kâküllerini rüzgârda dal­
ga! andıra dalgalandıra uzak­
laştı...
O zaman için ne haıikulâde 
bir sahne!.. Naci beyaz bir atın 
üzerinde uçarcasına ve saçlarını 
havalandıra havalandıra uzak­
laşan bu 14 yaşındaki boylu bos­
lu genç kızın arkasından hayran 
hayran bakakalıyor.
Ve meşhur: «Ey şehsüvar,
dur!.» şiirini işte o zaman söylü­
yor. Burada buklelerin dalgala- 
nışım bile seziyoruz.
İşte Naci ile Medih böyle bir 
dekor içinde ilk defa birbirlerini 
görüyorlar.
(Arkası 6 inci sayfada)
Sañife 6
Tanımadığımız meşhurlar
(Baştarafı S inci sayfada)
Bir hafta süren düğün..
Bundan sonra söz kesiliyor. 
Bir yandan düğün hazırlıkları 
başlarken bir taraftan Ahmet 
Mithat efendi derhal çifliğe Na­
ci için mükemmel ve tamamile 
ayrı bir ev yaptırıyor. Yazıldı­
ğının tamamile aksine olarak 
Naci fevkalâde çiçek sevdiği için,
5'■eni evin etrafı tarhlarla çevri- iyor. Boğazına pek düşkün olan 
'fthmet Mithat efendi damadına 
da bir cemile olsun diye yeni 
evin sağ tarafının geniş bir çilek 
tarlasına dayanmasını da temin 
ediyor.
Nacinin çiçek sevgisine hür­
meten düğün mayıs ayma gül 
zamanının en parlak devrine te­
sadüf ettiriliyor. Ve hususî ter­
tibatla yeni evin her tarafı gül­
lerle sarılıyor.
Bu suretle yaz başlangıcında 
yeni evlilerin yuvası, en hafif 
rüzgârda bile gül kokulan ve 
biraz sonra da nefîs bir çilek ko- 
kusile dalgalanıyor. Naci anne­
sinden bir dakika bile ayrılma­
dığı için, dünyanın en düşünce­
li insanlarından biri olan Ahmet 
Mithat efendi çiflikte yeni ted­
birler alıyor. İkişer odalı, ikişer 
odalı âdeta apartmanımsı, lâkin 
yine aynı bina içinde yerler yap- 
tmyor. Bunlara Naciyi, annesi 
Fatma Zehra hanımı, kardeşi Sa­
lim beyi ve akrabalarını yerleşti­
riyor. Ahmet Mithat bu suretle 
Naciyi bütün etrafile çifliğe alı­
yor.
Nihayet bugün hâlâ Beykozda 
bir masal gibi anlatılan meşhur 
«Muallim Naci düğünü» yapılı­
yor. Bir hafta, hattâ sekiz gün 
süren bu muazzam düğüne yine 
temas edeceğiz.
Gülden duvarlı ev.. 
Gülden duvarlı evde tam bir 
aşk hayatı başlıyor. Mediha ha- 
mm. evlendikten sonra da süva­
ri kıyafetinde beyaz atına binip j 
dağ tene dolaşıyor. Kurdeleli
saçlarım yine tenteneli kapüşon­
la kapatıyor. Yeryüzünün belki 
en kıskanç kocası olduğu halde 
Naci (daha sonra onun Mediha 
hanımı nasıl kıskandığım hâdi­
selerle göreceğiz) Medihin bu 
amazon kıyafetine ve ata bin­
mesine karışmıyor. Zira Naci şair 
ruhile onun bu kıyafette, beyaz 
atın üzerinde saçlarım dalgalan­
dım dalgalandım yıldırım gibi 
uçmasında büyük bir güzellik 
buluyor.
O her güzelliğe olduğu gibi 
buna da — harikulâde kıskanç­
lığına rağmen — âşıktır. Naciyi 
geri zevkli ve mürteci diyenlerin 
kulakları çınlasın. Belki de o za­
man en modem kadınlar henüz 
ferace içinde geziyorlardı. Ve 
kimse karısını erkek kıyafetin­
de at gezintisine çıkarmağı dü­
şünmüyordu bile... ,
Hattâ Naci, Medihayı bu kılık­
la o kadar güzel bulmuştu ki( 
kendi de atla karısına bu gezin­
tilerde arkadaşlık etmeğe başla­
mıştı. Lâkin Medih bazan sevgi­
li kocasına şaka yapıyordu. Me­
selâ birdenbire atmı dört nala 
kaldırınca muallim Nacinin hay­
vanı çok geride kalıyordu.
Bir kere yine böyle olmuştu. 
Mediha hanımın atı alabildiğine 
koşuyordu. Beykozun arkasında 
Dereseki yolundaydılar. Yine 
saçlarım havalandırarak kaçan 
Medihi yakalamak isteyen Naci 
de hayvanını zorladı. At dört na­
la kalktı. Fakat o kadar koşuyor­
du ki Naci hayvanın üstünde 
duramıyacağım anlamıştı. Hay­
van bir ağaçlığa girmişti. Naci 
ellerde ağaçları tutup hayvan­
dan kurtulmak istedi. Ve par­
makları avuçları yara içinde 
kaldı.
Hikmet Feridun Es
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi
* 0 0 1 5 8 2 7 9 2 0 1 0 *


Muallim Naci Ahmet Mithatın kızı ile nasıl evlendi?

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository