Taha Toros Arşivi, Dosya No: 96-Ahmet Rasim. Not: Gazetenin "Gazeteler, Gazeteciler" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Til, Enis Tahsin

Istanbul Sehir University Repository

■ *;%' % a
[ Gazeteler, Gazeteciler J
Ahmet Rasim Bey
R asim beyin Darüşşafakada 
geçirdiği 8 sene ve 
mektebe bağlılığı
Mektebe kayıt — Bahçede oyunlar —  
Mektepte ilk gece — Mubassırların tes- 
liyesi —  Her gece görülen rüya —  An­
nenin ilk ziyareti
Ahmet Rasim Bey Dartişşafa- 
kadan yetişmiştir. Buradan me­
zun olduktan sonra çok okumuş, 
çok çalışmış olmakla beraber i- 
Iim hamulesinin esasım bu çok 
kıymetli irfan ocağında öğren­
dikleri teşkil ettiğininl her za­
man söylerdi. Darüşşafakaya 
aşkla bağlı idi. Bu aşkını, mu­
habbetini her fırsatta izhar et­
mekten zevk duyardı. 1312 
(1896) senesinde basılan «Gece­
lerim» adlı eserinde Darüşşafa- 
kaya nasıl girdiğini, bu mektep­
teki hayatı ve diploma alışı pek 
canlı bir surette anlatır.
«Gecelerim» den anlıyoruz ki 
Rasim Bey evvelâ mahalle mek­
tebine gidiyormuş. Buradaki es­
ki tedris usulü, dayak kendisini 
İsyana şevketmiş. Bunun üze­
rine annesi harekete geçmiş, 
Ahmet Rasimi Darüşşafakaya 
kaydettirmiş. Rasim Bey mek­
tebe girişini ve ilk günleri şu 
suretle anlatıyor:
»Valde kapıda, ben içeride 
kaldım.
Artık Darüşşafakaya kayde­
dilmiştim. O dayak patırdısın- 
dan sonra valde beni mektebe 
götürerek ilmühaber aldık. Ma­
halleden bıkes olduğuma dair 
bir kâğıt çıkartarak mektep mü­
dürüne verdik. Tamam ağusto­
sun on yedinci günü idi. O ter- 
biyetgâhı yegânede beni soydu­
lar. Bir gömlek, don, keten urba, 
kırmızı fes, bir lâpçin verdiler. 
Giyindim, bahçeye fırladım.
Bir alay çocuk oynuyorlar. 
Ben d un ir muyum? Yarım saat 
içinde cümlesine alıştım. Altı­
sının adını bile öğrendim. Hüse­
yin, İhsan, Mehmet, Reşit, Ra- 
şit, Ali. Fahri, Salih, hep bun­
lar benim arkadaşım. Fakat bu­
rada birisi var. Bir mİ ya? Beş 
altı kişi var. Bize nezaret edi­
yorlar. Arif Ağa mubassırımız, 
Naki efendi müdürümüz. Ziya­
de haşarılık olmıyacak. Derhal 
kaş çatılıyor. Bu iyi. Dayak yok. 
Hele o mektepten kurtuldum. 
Gık desem koca sopa başıma i- 
niyordu. Burada öyle şey yok. 
Ben valdeyi unuttum. Akşama 
kadar o geniş .çiçekli, munta­
zam bahçede oynadık. Bir dü­
dük sesi? Kim aldırır. Çocuklar 
çalıyor. O ne? Herkes toplandı. 
Sıra duruldu. Ben de onları tak­
lit ettim. Bizden bir sene evvel 
giren efendilerden biri bizi ta­
bur haline koydu. Kemali gu­
rur ile:
— Tabur ileri arş!
Dedi. Yürüdük. Doğru mus­
luklara. Yine o efendi bize ab- 
dest almasmı talim etti. Aldık, 
herkes havlularına silindi. Yine 
tabur olarak arş kumandası ü- 
zerine bir merdiven daha çık­
tık, camie geldik. Bizi sıra ile 
oturttular .Ben biraz namaz kıl­
masını biliyordum. Valdem öğ­
retmişti. O her zaman kılar. Fa­
kat ikindi namazında kaç rekât 
kılınacağını bilmem. Bittaklit 
kıldık. Çocukluk bu! Bir de 
mihrabın yanma sarıklı bir a- 
dam oturmasın mı? Titreme yi­
ne başladı. Burada da mı hoca 
var? Yine falaka, değnek be­
nimle beraber mi? Mümkün de­
ğil ölürüm, bu mektebe devam 
etmem. Meğer o zat imam imiş. 
Ne ise namazı kıldık. Bir dü­
dük daha, yine tabur olduk. Arş, 
yürüdük. Taamhaneye geidik. 
fşte burası iyi. Böyle mektep ol- 
msz. Yemek var, oyun var, ur­
ba var. arkadaş var.
Ben hâlâ akşam üzeri eve gi­
deceğiz zannediyordum. Meğer 
kalacak imişiz. Ay bu müthiş. 
Ben annemf istiyorum. Olmaz, 
gündüzleri ne ise. geceleri ben 
o mihribam kavimin yanında 
bulunmalıyım. Tahammül ede­
mem ağlarım.»
Mektepte ilk gece
Ahmet Rasim bey yalnız ken­
disinin değil 33 masumun o gece 
iftirak elemi ile kalbı ağladık­
larını anlattıktan sonra diyor ki:
«Bir düdük daha. Haydi yat­
sı namazına! Namazdan çıkar 
çıkmaz merdivenlere tırmandık. 
Tâ üst kata çıktık. Ayrı ayrı o- 
dalar, sıra sıra karyolalar. Za­
bitin biri hepimize ayrı ayrı ya­
taklar gösterdi.
Soyunduk, yattık. Bir türlü u- 
yuyamadım. Yerimi yadırgadım. 
Yorganı çektim. Boğuluyorum 
zannettim. Fakat ne çare? Ağ- 
lıyacağım. Artık dayanamadım, 
boşandım. Bir mubassır derhal 
başıma dikildi. Beni tesllye e- 
diyor, yarın anneme gönderece­
ğini vâdediyor. Ağzımdaki tat­
lılık ne? Bir öksürük şekeri! Fe­
na değil. Ben hem gözümden 
yaş akıtıyorum, hem de o şeke­
ri geveliyerek onun vâdine ka­
nıyorum. Yarım saat sonra u- 
yumuşum.
Bir de uçurumdan uçar gibi 
düştüm. Vücudum tahtalar ü- 
zerine şiddetle çarptı, acıdı. Za­
ten zahmi iftirak yetmiyormuş 
gibi bir de maddeten elemııâk 
oldum. Karyolaya alışmamışım. 
O yanıma, bu yanıma döneyim 
derken aşağıya fırlamışım. Der­
hal bir hizmetçi koştu, beni ku- 
caklıyarak yatağıma yatırdı. Ah 
o gece! Uyuyacağım da yine dü­
şeceğim diye sabaha kadar gö­
zümü kırpmadım.»
Ahmet Rasim Bey tamam 
doksan gece yalnız yattığını, 
hemen her gece rüyasında an­
nesini gördüğünü, annesine kar­
şı olan sevgisini anlatıyor, son­
ra diyor kİ:
«Sade ben mi? Hepimiz öyle 
idik. Bazan müzakerehanenin 
harice nâzır penceresinden so­
kağa bakardım. Sokağın başın­
da bir kadın durmuş, mektebe 
bakıyorsa herkese haber verir­
dim. Hepimiz «benim anamdir» 
diye o vücudu meçhulü benim­
serdik. Bir gün cümlemiz bir­
den ağlıyarak mubassırı da hıç­
kırıklara uğrattık.
Mektebe girdiğimin ikinci a- 
yı idi Teneffüshanede oturu­
yordum. Dalmışım. Galiba ders 
ezberliyordum. Kapı açüdı, mu­
bassır bağırdı:
— Rasim Efendi!
Fırladım, korka korka yanma
yaklaştım. Elimden tuttu. Beni 
götürüyor. Nereye? Acaba mah- 
bese mi? Bir kabahatim yok. 
Nasıl yaramazlık ederim? Ko­
lum, kanadım kırık. Bana hami 
yok? O yok, ah anam yok. O 
mahbubei kalb görünmüyor. 
Şimdi bütün bütün bikesim! O 
beni döğerdl, fakat beraber ağ­
lardık. Beni gece koynunda ısı­
tarak, vurduğu yerleri ovalıya- 
rak, sık sık uyandıkça okşıya- 
jak  gönlümü ederdi.
Ben şaşkın şaşkın yürüyor­
dum. Aşağı indik. Alt katta bir 
odaya girdik. Aman Yarabbi! 
Gözlerim karardı, fikrim tatiii 
işgal etti. Orada birisini gör­
düm. Onu gördüm. O!... O!... 
Haniya bütün gün . ağladığım 
armem!... Orada oturuyor. Anın 
yanındayım ha! O gelmiş beni 
görecek ha!...»
Ahmet Rasim Bey koşarak 
ağlıya ağlıya annesinin boynu­
na nasıl sarıldığını, ana oğulun 
nasıl ağladıklarını, zâbitin bu 
manzara karşısında dayanamı- 
yarak nasıl kendini dışarı attı­
ğını anlatıyor, yazısına şöyle 
devam ediyor:
«Nihayet bir saat sonra kalk­
tı. Bana:
— Rasim yavrum! Seni göre­
yim, yüzümü kara çıkarma. O- 
ku, çalış. Ben seni her zaman 
gelir görürüm. Merciinden izin 
aldım. Beni düşünme. Şu mek­
tepten çık, ben de rahat olayun.
Dedi. Bir kere daha öptükten 
sonra ayrıldı. O döner, ben dö­
nerim. O başmı sallar, ben de 
sallarım. Bahçenin yokuşundan 
çıkarken bir daha bakıştık. Ben 
yerimde mıhlı gibi kaldım. Hep ı 
ona bakıyorum. Mektebin o ko- j 
ca âhenin kapısı açıldı. O vü- j 
cudii zalf çıktı. Ağır, ıslık gibi > 
tiz bir sadayı müteakip «güm» 
diye bir şey öttü. Kapı kapandı.
Valde dışarıda ben yine içe­
ride kaldım.»
Ahmet Rasim Bey bundan 
sonra 8 sene süren mektep ha­
yatını ve tahsilini bitirerek na­
sıl mezun olduğunu anlatıyor. 
İkinci bir yazıda bu kısımdan 
bazı parçalar neşredeceğiz.
Enis Tahsin TlL
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


Ahmet Rasim Bey:Rasim Beyin Darüşşafakada geçirdiği 8 sene ve mektebe bağlılığı -4-

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository