Taha Toros Arşivi, Dosya No: 80-Yakup Kadri Karaosmanoğlu. Not: Gazetenin "Edebi Portreler" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

[Gezgin], Hakkı Süha

Istanbul Sehir University Repository

Sayı: 12 YENİ MECMUA Sahife : 5
EDEBİ PORTRELER
Y A K U P  KADRİ
HMET HAŞİM, onunla daha 
dostken, san’atkârım ızın başı­
nı haşhaşa benzetmişti, ince 
boynu üstünde çok büyük duran ba­
şı böyle bir teşbihe hak verir mi b il­
mem. Fakat onda açılan fikir ve his 
çiçeklerinin afyon gibi baş döndürdü­
ğüne, gözlere afyon rüyaları gibi zen­
gin dekorlar serdiğine şüphe yok. Ve 
sanıyorum, ki Ahmet Haşim, «A fyon» 
sözile daha çok o başın bu m anevî ta­
rafını anlatm ak istemişti.
Şimdiki Yakubun madde, yanı 
ne âlem dedir, bilmiyorum. Ben, onu 
yirmi dört sene evvel Türkocağında 
tanımıştım. «Davos» dan yeni gelmiş 
ti. Yanaklarında mat bir a llık  vardı. 
Simsiyah iri gözleri, sanki başka bir ci­
handa açılmış gibiydi. İçleri derin hay-
Değerli edip ve romansımız Yakup 
Kadrinin üç ayrı pozu: Fes devrinde 
Nurbaba müellifi Yakup Kadri, Yaban 
müellifi ve sefir Yakup Kadri.
retlerle dolu, güzel gözler. Ta tepeye 
kadar uzanıp genişliyen ve insanı fikir 
dağlarına çıkaran dimdik bir alın y a ­
macı, ince yüz çizgileri üstünde ansızın 
kalınlaşan kalkık kaşlar. Gözlere o 
derin hayranlığı vermekte galiba bu 
m ütehayyir kaşların da payı var. Bü­
tün yüzünü kap lıyan  masum hüzün, 
içli ve temiz çizgilerinde ansızın değişi­
yor. Uçurumlarla biten düzlükler 
gibi.. Duygulu dudaklar... Açılm adan 
konuşan, bükülüşleri beliğ hutbeli du­
daklar. Orta boy, orta yapı. İnce ve 
zarif duruş. Konuşurken aydın lığı yü ­
ze vuran bem beyaz dişler.
işte benim gördüğüm genç san’at- 
kâr, böyleydi.
Türkocağmm, çiniler, güzel yazılar 
ve tablolarla süslü bir salonundaydık.
«Nur baba» daha bitmemişti: Fa­
kat ondan bir parça, «Nur baba der­
gâhında bir ayini cem» parçası okuna­
caktı. Memleketin en kuvvetli kalem ­
leri oradaydı. Pek tatlı bir saat geçir­
dik.
¥  ^  V
İlk eserini kendinden önce gör­
müş, m aneviyetle m adde varlığından 
evvel tanışmıştım. «Bir serencam » ı 
ilk gençliğimin heyecanlı hayranlığ ile 
okudum. Yakup orada romantizm ile 
realizm kutupları arasında ya lpalar. 
Fakat kitabın sonuna eklediği bir kaç 
nesir parçası, hikâye kahram anlarının 
ağzına koyam adığı bir ihtirasla dolu­
dur. Hele «asasız ve abasız kald ım » 
mensuresi, Yakubun nasıl engin ve de­
rin bir âleme kanat açm ak aşkile çır­
pındığını ne güzel gösterir.
İtiraf edeyim , ki gerek 1 329 
«Nevsali m illî» sine yazd ığ ı: «H attı
destim le resmim ne için? Kim iç in ?»  
cümleleri beni derin derin yaralam ış 
ve Resimli K itapta çıkan İstanbul so­
kak larında bir kış geçirm iye mahkûm 
oluşunun şikâyeti de içimi sıkmıştı.
Birincide şımarık bir gurur gör­
müş, İkincide kabukla kestane m acera­
sını hatırlatan bir hal sezmiştim. «Şap­
ka» , «bask ın» hikâyelerinde de ayni 
sarsıntıları geçirdiğim i hâlâ hatırlarım .
Fakat «Y akub» un burukluğu 
hızla geçti ve çabucak olgunlaştı. 
«R ahm et», «K iralık konak», «Hüküm 
gecesi», «Nurbaba» daima yükselen 
bir çıkışın mola taşlarıdır.
«Erenlerin bağ ında» onun bir iç 
kabuğundan daha sıyırıldığını, mistik 
bir ruhla belirdiğini gördük. Dervişin 
hırkası nasıl aba ise, bu ruhun lisandan 
esvabı da öyleydi. Biraz «T evrat» a 
benziyor, azıcık «M ezam ir» i andırı­
yordu. Üslûbuna itinalı bir derbeder­
lik sinmiş, fikirleri, bu olgun derviş 
kalenderliğile iç zenginliklerine kavuş­
muştu.
«Erenlerin bağ ı» nda Yakup, ger­
çek erenlerin, hak erenlerin sırrını fet­
hetti mi? Buna hiç düşünmeden:
—  H ayır!
Diyebiliriz. Bu mistik devir, on­
dan bir çağ gibi gelip geçti. Çam lıcada 
beslenen ruhu, çok sürmeden yine san'- 
at göklerindeki kendi mahrekini bul­
muştu.
«N urbaba» Akşam da tefrika edi­
lirken, İstanbulun bektaşî muhiti H eye­
canlanmış. «B ab ıâ li»  b ir kaç hırka ve 
sakal baskınına uğramıştı.
Babalar, dervişler «sır» larmın faş 
edildiğine kızıyorlar, Yakubu bir 
—  Arkası 33 üncü sahifede —
■■■
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi
* 0 0 1 5 1 1 6 4 8 0 0 6 *


Yakup Kadri

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository