Taha Toros Arşivi, Dosya No: 9-Celile Hanımİstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

[Toros], [Taha]

Istanbul Sehir University Repository

TT- b3U)é> 2 31
ANNESİ RESSAM CELİLE HANIM
Nazım Hikmet’in annesi ressam Celile Hanım, ilk kadın ressamlarımız arasında yeralır. 
Küçük yaşta resim eğilimi belirmiş, özel hocalardan ders almış en sonunda da 
Fransa’da ve Berlin’de bu konudaki bilgisini geliştirmiş, ve güçlü bir fırça sahibi 
olmuştur.
Celile Hanım yukarıda kendisinden uzun uzadıya bahsettiğimiz Enver Paşa’nm ilk 
evladıdır. Enver Paşa, asker olarak Selanik’de görevde bulunduğu sırada e  C e l ı ı e 
burada doğmuştur. Doğumu, miladi tarihe göre 1879 yılının son günlendi veya 1880 
yılının ilk günlerine müsadiftir. Bu konuda Selanik’de doğduğundan,kesin bir ay ve gün 
saptaması yapılamamaktadır.
R essam ım ız ,b an a ,I8 Ö 0  doğum lu o ldu ğ u n u  s ö y le m iş t i .A y n ı  y ı l ı n  
sonunda^* kardeşi Mustafa Celaleddin Bey dünyaya gelmiştir.
Yeri gelmişken Celile Hanım’m yaşı ve eşi hakkında değişik kaynaklarda ve özellikle 
müzayede kataloglarında,yanlışlıklar göze çarpmaktadır. Benim türkçe ve İngilizce 
olmak üzere iki lisanda yayınlanan (İlk Kadın Ressamlanmız)da yapılmış bulunan bir 
tertip hatasını ,bir vesileyle düzeltme imkanını elde edemedim. Ancak kitabın ikinci 
baskısında bu tarih hatası düzeltilecektir. Bu mürettip hatası Celile Hanım’ın yaşıyla 
ilgilidir. 1880 olacakken sondaki “0”, “3” olarak yayınlanarakıtarih 1883 yapılmıştır. Bu 
yanlış dizgi hatası -  kaynak göstermeden - yazı aşıranları da ele vermiş bulunuyor.'
Benden sonra Celile Hanım ile ilgili yayın yapanlar bu hatalı doğum tarihini aynen 
kullanmışlardır! Bunlar arasında profesörler bile vardır! Bunlar, zahmete katlanıp 
araştırma yapacakları yerde,aşırmalarla yetinen kişilerdir.
Celile Hanım ile ilgili diğer bir hata da yıllardan beri devam edip gitmektedir. O da 
yayınlanan resimlerin altında adının (Celile Hikmet) olarak belirtilmesidir. Celile 
Hanım, I. Dünya Savaşı sonlarında Hikmet Bey’den ayrılmış ve bu resimleri daha 
sonraki yıllarda yapmış olduğundan (Celile Hikmet) olarak kataloglarda ve makalelerde
Bilindiği üzere soyadı kanunundan önce, kızİır^a^aİarıı^n ’
kocalarının adlarıyla anılırdı. Celile Hanım’ın kızlık döneminde kullandığı ad (Celile 
Enver)dir. Evlendikten sonra da 1918’e kadar, (Celile Hikmet) olarak bilinir ve tanınır. 
Enver Paşa, çocuklarına kültür aşılamakta müstesna bir babadır. Bu bakımdan,gerek 
ilk eşinden gerekse son eşinden olaı^çocuklarmı arzusuna uygun olarak yetiştirmiştir.
Celile Hanım ile kardeşi Münevver Hanım o devrin İstanbul güzelleri arasında anılırdı. 
Anneleri Leyla Hanım da babaları gibi kızlarının eğitimine önem vermiş bir kadındı. 
Yukarda Hikmet Bey döneminde Celile Hanım’ın nasıl evlendiğini belirtmiştik. Celile 
Hanım, Hikmet Bey’in görev yaptığı Selanik’e Nzım Paşa’nm eşi -  kendisinin 
kayınvaldesi -  Samiye Hanım tarafından götürülmüş ve nikahı eski usule göre orada 
kıyılmıştır.
Yine Hikmet Bey bölümünde anlatıldığı üzere_Celile Hanım’m Nazım Hikmet, İbrahim 
Ali ve Samiye adında üç çocuğu olmuş; İbrahim Ali’nin bir yaşındayken kuşpalazından 
ölmesi üzerine Celile Hanım, iki çocuğuyla yaşamını sürdürmüştür.
Celile Hanım, Hikmet Bey’den ayrıldıktan sonra Yahya Kemal ile olan gönül 
bağlantısını -  çok gayret etmesine rağmen -  evliliğe dönüştürememiştir. Daha sonra 
İbrahim Bey adında -  paşazade -  bir kaymakamla evlenmişse de bu evliliği uzun 
sürmemiştir.
Celile Hanım’ın adı hem resim sanatında belirgin bir yere çıkmış, hem de Yahya 
Kemal’in şiirlerine konu olmuş bir sevgili olarak anılmıştır.
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


Annesi ressam Celile Hanım

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository