Taha Toros Arşivi, Dosya No: 111-Kütüphaneler.



Not: Gazetenin "Cumartesi Yazıları" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Behramoğlu, Ataol

Istanbul Sehir University Repository

Imftd
_
CUM ARTESİ
YAZILAR]i
ATAO LBEH RAM OĞ LU
'Kütüphane Haftası' 
Kutlanırken...
26 Mart-1 Nisan tarihleri arasında bir dizi etkin­
likle “37. Kütüphane Haftası" kutlanıyor... “Avmpa 
Topluluğu ve Kütüphaneler", “Çocuklar ve Kitap­
lar", “Elektronik Kitap ” vb. önemli, güncel, ilginç ko­
nuların tartışıldığı etkinliklerden biri de Vedat Tür- 
kali’yle birlikte katıldığımız “Edebiyat ve Kütüpha­
neler" başlıklı söyleşiydi. İtiraf ederim ki böylesine 
özel bir konuda bu ölçüde yoğun bir ilgiyle karşılaş­
mayı beklemiyordum. Söyleşimizin yapıldığı Tarık 
Zafer Tunaya Kültür Merkezi, öğrenciler ve uzman­
larca tıklım tıklım doldurulmuştu.
★★★
“Kütüphane" olgusunun ülkemizin toplumsal ya­
şamındaki yeri nedir? Bu soru doğal olarak bir baş­
ka sorunun yanıtlanmasını gerektiriyor: Okuyan bir 
toplum muyuz? Bir süre önce Bilkent Üniversitesi 
öğretim üyelerinden Dr. Süha Oğuzertem’in ve öğ­
rencilerinin gerçekleştirdiği bir araştırmanın sonuç­
lan, ne yazık ki gittikçe daha az okuyan bir toplum 
olduğumuzu gösteriyor. Bu araştırmaya göre ülke­
mizde 1934 yılında 10 bin 275 kişiye bir kitap düş­
mekteyken, 1995 yılında 12 bin 89 kişiye bir kitap 
düşmektedir... Demek ki aradan geçen yaklaşık 60 
yılda daha az okuyan bir toplum olmuşuz... Neden? 
★★★
Bir başka araştırma, İstanbul Üniversitesi Kütüp­
hanecilik Bölümü öğretim üyelerinden Dr. Haşan S. 
Keseroğlu’nun “Kütüphane Haftası" etkinlikleri 
kapsamında yayımlanan “Köy Enstitülerinde Kitap, 
Kitaplık ve Okuma” başlıklı bir kitapçıkta yer alan 
makalesindeki bilgiler, yukardaki soruyu açık biçim­
de yanıtlıyor. Söz konusu yazının sonuç bölümün­
de şöyle denmektedir: “Köy Enstitülerinin kitaba 
bakışı ve kitabı algılayışı, diğer orta dereceli okul­
lardan o gün olduğu kadar bugün de oldukça ay­
rımlıdır. Kitap, dolaylı olarak da okuma eylemi, ders 
programının doğal b ir parçasıdır. Derslikte Türkçe 
dersinin, işlikte tarım ya da meyvecilik dersinin b ir 
parçasıdır kitap; kitap okunur, okunan üstüne tar­
tışılır ve okunanlardan yaşama geçecekler uygula­
nır. öğrenci bu yöntemle kitap okur. ”
Aynı yazıda, dönemin İlköğretim Genel Müdürü, 
büyük eğitimci I. Hakkı Tonguç’un bütün enstitü 
müdürlerine gönderdiği bir yazısından bazı cümle­
ler de yer alıyor: “Şartlar ne olursa olsun, mevsim  
hangi mevsim bulunursa bulunsun, öğrencilere her 
gün serbest okuma yaptırılacak ve onlara kitap oku­
ma alışkanlığı m utlak surette kazandırılacaktır... ” 
-k id r
Haşan S. Keseroğlu’nun yazısındaki saptamay­
la: “Türk eğitim  tarihi içinde Köy Enstitülerinde ol­
duğu kadar okumanın; buna koşut olarak da kitap 
ile kitaplıklann anlam ve değer kazandığı b ir dönem  
daha önce yaşanmamıştır... ”
Köy enstitüleri kapatılmamış ve bu okullarda uy­
gulanan eğitim yöntemi tüm eğitim kurumlarımızda 
uygulanmaya konulmuş olsa, Türkiye aradan geçen 
60 yılda 1930’lu yıllann da gerisine düşer miydi? Bu 
soruyu da aynı makalede Mehmet Başaran’ın bir 
yapıtından yapılan alıntıdaki rakamlar açık biçimde 
yanıtlıyor: "İlköğretim  sorununun yüzde yüz çözü­
me kavuşturulması on yıllık plana bağlanmıştı. Çağ­
daş eğitimden geçmemiş tek Türk kalmamış ola­
caktı 1956’da... Çok kısa sürede (5-6yıl), yüz on yıl­
da ye tiştirilen  öğretmen sayısı aşıldı (6000'den 
26.000'e ulaştı bu sayı). Okul sayısı 5 binden 17 b i­
ne çıktı. Öğrenci 380 binden 1.5 milyona ulaştı." 
★★★
Okumayan bir toplum oluşumuzun ve bunun so­
nucu olarak da kütüphanelerin toplumsal yaşamı­
mızda gözle görülür, elle tutulur bir yeri olamayışı­
nın başlıca nedeni, hiç kuşku yok ki, Köy Enstitüle­
rini yaşatmayan bir zihniyetin, 60’lı yıllardaki kısa bir 
dönem dışında, ülke siyasetine egemen olmasıdır. 
Okuma alışkanlığının gelişemeyişinin bir başka ne­
deni ise, kitap okumaya en çok eğilimli gençlik kit­
lelerinin (ve ailelerinin), büyük çoğunlukla, ülkemiz­
deki gelir dağılımı adaletsizliğinden en çok etkile­
nen toplumsal kesimlerden, orta tabakalardan ya da 
daha alt toplumsal gruplardan olmalarıdır...
★★★
Gelir dağılımı adaletsizliğinden en çok etkilenen 
bu toplumsal kesimler içinde, bir anlamda meslek­
sel bayramlan kutlamakta olan kütüphanecilerin 
kendileri de yer almaktadır... Bugün sayısı 1390 ola­
rak açıklanan ve 1500’e ulaşması hedeflenen halk 
kütüphanelerinde bu alanda yüksek lisans eğitimi 
almış sadece 305 kütüphanecinin ve ayda sadece 
170 milyon TL. karşılığında hizmet vermekte olduk­
ları bilgisi, ülkemizde halk kütüphanelerinin ve kü­
tüphaneciliğin durumunu yeterince açıklamaktadır. 
“Avmpa Topluluğu ve Kütüphaneler” konulu panel­
de bu sorunlann ne ölçüde görüşülüp tartışıldığını 
bilmiyorum. Fakat yukardaki rakamlarla söz konu­
su Avrupa Topluluğu ülkelerine ilişkin rakamlar ara­
sında yapılacak bir karşılaştırma, ülkemiz adına kor­
karım ki çok üzücü sonuçları gözler önüne serecek­
tir...
★★★
Yine de bütün bu olumsuz koşullara karşın, “Kü­
tüphane Haftası" kutlamaları sırasındaki kısacık bir 
sürede edindiğim gözlemler ve bilgiler, söyleşimiz 
sonrasında kütüphanecilik bölümü öğrencileri ve 
uzman dostlarla konuşmalarımız, içimi aydınlattı... 
Cumhuriyetin ilk onlu yıllannda yakılan eğitim ate­
şinin onlann bilinçlerinde ve yüreklerinde bütün can­
lılığıyla sürmekte olduğunu görmekle mutlu oldum... 
Bu alçakgönüllü, özverili eğitim emekçilerinin “haf­
ta "larını sevgiyle, saygıyla kutluyorum..
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


'Kütüphane Haftası' kutlanırken...

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository