Taha Toros Arşivi, Dosya Adı: İstanbul Genel Dokümanlarıİstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Küçük, Kemal

Istanbul Sehir University Repository

______________________________________ KENTYAŞAM___________ -rT-gfrlıbu
7 tepeli kent önümüzdeki yıllarda yeni yüksek yapılarla çevrilecek
26 gökdelenli İstanbul
İstanbul semalarında 
yükselmeye başlayan 
gökdelenlerin getireceği 
yapı, insan ve trafik 
yoğunluğu bir yana, 
sadece kanalizasyon 
şebekelerinin yaratacağı 
sorun bile ürkütücü. 
İSKİ’ye göre pis sular 
“bugünkü kanalizasyon 
borularını patlatacak!’
KEMAL KÜÇÜK
20. yüzyılın ünlü mimarı, Le 
Corbusier’ye göre, “Cesaret, atıl­
ganlık, maharet ve deha ürünü” 
olan gökdelen olgusu, çağın diğer 
ünlü mimarı, Frank Loyd Wright 
tarafından “İnsan hayatını tehdit 
eden iblis, sokaktaki adamın tica­
ri amaçla sömürülmesi için yük­
selen ölüm tanrıları” olarak nite­
lenirken İstanbullular bu sivri ya­
pıları, ancak ansiklopedilerdeki 
fotoğraflardan tanıyordu. 1970’li 
yıllarda inşa edilen 2 otel ve bir 
orduevi ile “yüksekliğe” alışma­
ya çalışan İstanbul’un önümüzde­
ki yıllarda 26 tane gökdeleni ola­
cak. Genel yerleşim kararlarını 
gösteren metropol nazım planı ol­
mayan 7.5 milyon nüfuslu İstan­
bul’un tarihi yarımadası dışında 
her yerde mantar gibi biten yük­
sek binalar ne amaçla yapılıyor?
Şehircilik biliminde giderek ya­
rar ve zararları berraklaşan gök­
delenler için ortaya konan evren­
sel gerekçeler şöyle açıklanıyor:
• Azalan kaynak olarak kent 
topraklarının değer artışına kar­
şı spekülatif baskılarla, yükselme 
arzusu.
• Çeşitli firmaların gösteriş 
amacının fiziki yapıya yansıması 
ve firmalar arası rekabetin reklam 
amacı ile yüksek binalarda simge­
leşmesi.
• Az gelişmişlik sürecinden ge­
lişme sürecine dönüşülürken çağ­
daşlığın biçimsel yanının gökde­
lenlerde bir gösterge olarak kul­
lanılması.
• Bu tür binaların politik yatı­
rım aracı olarak görülmeleri.
• Teknolojinin gelişmesi sonu­
cunda yükselme için yeni fırsat­
ların doğması.
Buna karşın kentlerde pahalı 
yatırımlarla yapılan yüksek bina­
ların neden olduğu ve bedelini 
kentlilerin ödediği sorunlar şöyle 
özetleniyor:
• Ulaşım ve altyapı yetersizli­
ği.
• Spekülatif artışlara neden ol­
ması.
• Kentteki insan ve yapı yoğun­
luğunu dengesizleştirmesi,
• Çevresiyle bütünleşememe,
• Siluete getirdiği olumsuz et­
kiler,
• İnsan üzerinde olumsuz psi­
kolojik etkileri.
Yukarıda sayılan nedenlerle 
kentlerin, özellikle talebin fazla 
olduğu kent merkezlerinde gide­
rek azalan topraktan maksimum 
yarar sağlamak ve daha yoğun 
kullanma olanağı getirdiği için 
gökdelenler, İstanbul’da da kent 
merkezini seviyor. Ama İstanbul 
gökdelenlerin doğum yeri olan 
ABD’nin ünlü Chicago ve New 
York’una hiç mi hiç benzemiyor? 
Brigitti Demignius bu konuda 
yaptığı araştırmada işlevsel fak­
törlerin yanı sıra biçimsel faktör­
leriyle ön plana çıkan bir Ameri­
kan olayı olarak gördüğü gökde­
lenlerin 1871 yılında Chicago’yu 
büyük ölçüde yok eden yangından 
sonra uygulamaya konulduğunu 
belirtiyor. İstanbul ise son yıllar­
da ne büyük bir yangın geçirdi ne 
de Chicago gibi geçmişi, en fazla 
300 yıllık bir tarihi mirasla sınır­
lı. İstanbul’da son yıllarda birçok 
düzenleme projesi çizen Prof. 
Gündüz Özdeş bu konuda şöyle 
diyor: “Planlamanın plancılardan 
çok salt ekonomistlere kaptırıldığı 
ABD’de arsanın tümü üzerinde
yükseldikçe daha fazla para geti­
ren gökdelen furyasının hâlâ de­
vam etmesi, geleceğe gelecek göz­
üyle bakma hünerinin gösterile- 
memesinin bir kanıtıdır.”
Her yıl 400 bin kişinin eklendiği 
nüfusuyla çevresinde yeni yerle­
şim alanları kurulan, merkezde 
ise aşırı rant artışı karşısında ye­
şil alanları da yüksek yapılara açı­
lan İstanbul yer yokluğundan mı 
yükseliyor?
Yunanlı mimar ve araştırmacı 
Konstantinos Doxiadis birçok şe- 
hirci tarafından dikkate alınan ça­
lışmasında bugün 4 milyar olan 
dünya nüfusunun, gıda maddesi, 
su, enerji ve mineraller açısından 
dünya olanaklarını inceledikten 
sonra en çok 30-35 milyar arasın­
da olacağını ortaya koymuş. An­
cak bu gün 57 milyon metre kare 
olan yaşanabilir alanın teknoloji 
sayesinde 11 milyon kilometre ka­
re daha arttırılabileceğini ve insan 
yerleşmesi için de bunun ancak 20 
milyon kilometre karesinin kala­
cağını öngörmüş. Şehircilerin 
yükselme için gerekçe gösterdiği 
bu rakamlar içinde ülkelerin çok 
farklı konumları var. Alanı 368 
bin kilometre kare olan Japonya’­
da 110 milyon insan yaşarken 780 
bin 516 kilometre kare alanlı 
Türkiye’de 50 milyon kişi yaşıyor. 
Yani Japonya Türkiye’nin 5 katı
nüfusa sahip. Ve Japonya’da bir­
çok yeni gökdelen inşaatı sürüyor. 
Nüfus artışının neredeyse durdu­
ğu Avrupa’nın gelişmiş ülkelerin­
de, Yunan, Roma, ortaçağ ya da 
Rönesans dönemlerinden kalan 
tarihi kent merkezlerinde yüksek 
yapıya kesin engeller getirilmiş 
durumda.
Chicago’da 1886 yılında inşa­
atı tamamlanan Home Insurance 
Building’den 100 yıl sonra İstan­
bul semalarında yükselmeye baş­
layan gökdelenlerin getireceği ya­
pı, insan ve trafik yoğunluğunu 
bir tarafa bırakarak, sadece ka­
nalizasyon şebekesi bile yeni ye­
ni oluşan kentin altyapısına geti­
receği yükü öğrenmek istedik. 
Yaptığımız araştırma, çok ilginç 
bir tabloyu ortaya çıkardı. Nere­
deyse bir mahalle halkı kadar in­
san barındıracak 20 ile 47 kat ara­
sındaki gökdelenlerin büyük ço­
ğunluğunun atık suları kentin çok 
eski, 30-40 santim çapındaki pis 
su borularına verilecek. İSKİ yet­
kililerine yer ve ölçü vererek sor­
duğumuz soruya “Tabii ki bu yük 
kanalizasyon borularını 
patlatacak” yanıtım aldık. İstan­
bul’daki belli başlı yapımı süren 
gökdelenler ve pis sularını vere­
cekleri kanalların durumu şöyle:
Maya İş Merkezi — Biri 34 kat­
lı, diğeri 21 katlı iki binadan olu­
şan iş merkezi, Zincirlikuyu kav­
şağının biraz gerisinde, Esentepe’- 
de bulunuyor. İş merkezinde top­
lam 57 bin metre kare kapalı in­
şaat alanı olan yapıların atıksula- 
rım toplayacak eski kanal şebeke­
sinin kalınlığı sadece 40 santim. 
Semtin diğer atık sularını taşıma­
da zorlanan bu boru Galata De­
resi toplayıcısı ile şu anda Kâğıt­
hane Deresi’ne akıtılıyor.
Zincirlikuyu İş Merkezi — Bar­
baros Bulvarı’nın Büyükdere 
Caddesi ile kesiştiği noktada yer 
alan merkez, 35 katlı 2 binadan 
meydana geliyor. Toprak altında 
da 6 katı olan 135 metre yüksek­
liğindeki binaların yoğun atıksu- 
larının verileceği mevcut kanalın 
çapı 40 santim ve eski bir boru. 
Bu boru da Galata Deresi’ne akı­
tılıyor.
Süzer Gökdeleni — Gökkafes 
adı verilen ve 34 katlı otel-iş mer­
kezi, Taşkışla’nın altında, Dol- 
mabahçe Vadisi’ne yaslanıyor. 
Anakent Belediyesi’nce bulundu­
ğu çevreye aşırı trafik ve insan yo­
ğunluğu getireceği ve silueti boza­
cağı gerekçesiyle mühürlenen, da­
ha sona bakanlığın izni ile inşaa­
tı süren gökdelenin yoğun atıksu- 
larının verileceği eski boru 30 san­
tim çapında. Bu boru biraz iler­
de 140 santimlik eski bir otohoz- 
la Dolmabahçe Camisi yanından 
denize dökülüyor. (
Yapı Kredi Plaza — 24 katlı iki 
gökdelenden oluşuyor. Büyükde­
re Caddesi üzerinde birinci ve 
ikinci Boğaz Köprüsü çevre yol­
larının tam ortasında bulunan bi­
naların atıksularını verecekleri 
boru sadece 30 santim çapında. 
İlerde Ayazağa kolektörüne bağ­
lanması planlanıyor.
Sabancı Çenter — Büyükdere " 
Caddesi üzerinde 4. Levent giri­
şine yakın Fatih Köprüsü çevre 
yolunun Büyükdere Caddesi’ne 
bağlanan köşede bulunuyor. 39 
katlı Akbank kulesi ile 34 katlı 
Sabancı Holding kulesinden olu­
şan komplekste 107 bin metre ka­
relik kapalı inşaat alanından ve­
rilecek atıksu 30 santimetre çapın­
daki mevcut boruya bağlanacak.
Şişe Cam Genel Müdürlüğü — 
Levent’te Sabancı Center’in kar­
şısında bulunan Büyükdere Cad­
desi üzerindeki 42 ve 47 katlı iki 
gökdelenden oluşuyor.
Şişli Kültür ve Ticaret Merkezi
— Yüzde 59 hissesi belediyeye ait 
olan eski Şişli Otobüs Garajı’nın 
yerine yapılacak olan 20 katlı iş 
merkezi, 600 bin metre kare ka­
palı inşaat alanına sahip ve büyük 
bir kapalı çarşının da yer aldığı iş 
ve ticaret merkezinin yoğun atık- 
sularının verileceği yeraltı kana­
lizasyon borusunun bugünkü ça­
pı 30 santim.
Taksim Sürmeli Oteli — Dol­
mabahçe sırtında, eski Park 
Otel’in yerine yapılan 19 katlı ote­
lin atıksuyu da 30 santimlik bir es­
ki yeraltı borusuna verilecek.
Radison Oteli — Maslak’ta, 
Alarko binalarının yakınındaki 
Mövenpik-Radison Oteli 19 kat­
lı. Büyükdere Caddesi’nin üzerin­
deki yeni otelin atıksuları da 30 
santim çaplı eski bir kanalizasyon 
borusu ile Ayazağa Köyü’ne, ora­
dan da Cendere kolektörüne bağ­
lanacak.
. Boğaziçi Oteli — Dolmabahçe 
Sarayı’nın arka bahçesinde 65 bin 
metre karelik alan üzerinde inşa 
edilen otelin atıksuları 40 santim 
çapında eski bir tonozla Dolma- 
bahçe’de denize taşınıyor.
Zeytinburnu Ticaret Merkezi
— Zeytinburnu’ndaki eski çimen­
to fabrikasının yerinde yapılan 
22, 24 ve 25 katlı üç yüksek blok­
tan oluşan iş merkezinin 243 bin 
metre karelik kapalı alanından ve­
rilecek atıksular, 30 santim çaplı 
eski bir kanalizasyon borusu ilme 
denize akıtılacak. Daha sonra ise 
Çekmece’ye giden yeni kolektöre 
bağlanacak.
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi
* 0 0 1 5 8 3 1 6 4 0 1 0 *


7 tepeli kent önümüzdeki yıllarda yeni yüksek yapılarla çevrilecek:26 gökdelenli İstanbul

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository