Taha Toros Arşivi, Dosya No: 236-Behice Bora

Mehmed Kemal

Istanbul Sehir University Repository

H A F T A D A N  H A F T A Y A  Mehmed Kemal
Behice Boran ın Umut Çizgisi
Bundan 12 yıl önce yayımlanmış ‘Sol 
Kavgası’ adlı kitabı karıştırıyordum, 
ölüm haberi geldi. Telefonda 
konuşan arkadaş, ‘Behice Hanım 
öldü' dedi.
Birden her yer karardı. 1940’lara 
doğru gittim. Behice Boran, dersleri 
ilgiyle izlenen Dil Tarih’in bilgin 
doçenti, aydınlıklar içinde göründü. Öğrencilik yıllarımızda 
çok şeyler öğrendik. Bir şey yazayım, ne yazayım? Bundan 17 
I yıl önce çekilmiş bir fotoğraf geçti elime. Parti’nin başkanı 
f  olmuş. Partiyi kendi düşünüş çizgisinde bir doğrultuya 
getirmek istiyor. En iyisi, anıları dile getireceğime o gün 
yaptığımız konuşmadan fikirlerini aktarayım. 17 yıl geçmiş, 
kolay değil:
"... Emperyalizmle mücadele ederken onu çağıran sınıflarla 
da mücadele ediyorsunuz. Emperyalizmi davet eden sınıfla, 
işçi sınıfı savaştığından, temel sınıf işçi sınıfı oluyor. Onun 
öncülüğünde mücadele edilecektir derken, amaç olarak onu 
görüyoruz. Mücadeleyi işçi sınıfı, emekçiler, sosyalist güçler 
yapacaktır, işçi sınıfının partisi de işçi partisidir.”
Bir sigara yakıyor, biraz kızgın konuşuyor:
“Şimdi ne diyor ötekiler? Sıfatlı partiden söz ediyorlar. Bir de 
öz parti lafı tutturdular. Biz anlattıkça, onlar yanıt veremeyince
öz parti demeye başladılar. Yani bizimki öz parti değilmiş de, 
öz parti olmalıymış. Bir kısmı da ara tabakalardan söz eder 
oldular. Mao’dan örnekler veriyorlar. Burada yanlış yorumlar 
yapıyorlar. Hatta Mao’nun kitabını Türkçeye çevirirken, 
özellikle Türkiye’ye ait bölümü atlıyorlar, tahrif ediyorlar. Mao, 
ulusal kurtuluş savaşlarında derebeylikten söz ederken, 
orada derebeylik var. Bizde yok, kalıntılar var. Şema uymuyor. 
Onlar yakıştırıyorlar. Çin’e emperyalizm silahlı olarak girmiş. 
Yer yer derebeylerin silahlı örgütü var. Emperyalizm 
derebeylikle silahlı mücadele ediyor. Orda hâkim çelişki 
emperyalizme ve derebeyliğe karşı. Burda, bizde sınıfsal 
mücadele önde geliyor.
Bütün bunları anlatıyoruz. Sözlerimize bilimsel olarak yanıt 
verecek yerde sövüyorlar. Sosyalist eylem için mücadele 
eden büyük insanların adını sıralıyorlar, cümleler alıyorlar, 
psikolojik mücadele alanı çiziyorlar. Bilimsel olamıyorlar. 
Psikolojik tartışmayı etken kılıyorlar. Olmuyor tabii. Ne 
söylesek bilimsel yanıt verecek yerde, tartışmayı duygusal 
alana itiyorlar. Şahıslarımızla uğraşıyorlar.”
“Peki bunları önlemenin çaresi?”
"Partiyi, örgütü etken hale getirmek... O zaman ya parti 
içinde mücadele edecekler, ya da dışına düşecekler... Parti 
etkili oldukça zayıflayacaklar... Başka ülkelerde de bu böyle 
olmuştur. Sosyalizm kitapları okundukça yanm yamalak bilgi 
sahibi olanlar taşkınlıklar etmişlerdir. Tartışmada parti görüşü
etken oldukça, tartışmacılar sinmişlerdir. Başıbozukluk silinip 
gitmiştir. Kongre hazırlığı yapıyoruz, bunlann hepsine yanıt 
vereceğiz. Gerçekleri ortaya koyacağız. Ondan sonra durum 
düzelecek.”
“Demokratik Devrim yanlıları ne durumda?”
“Sayıca azlar... Azınlıktalar... Bunlar şimdi otodidak haldeler. 
Sosyalist literatüre meraklılar, öğrendikçe, tarttıkça doğruyu 
bulacaklar... Partinin temsil ettiği bilimsel görüşe uyacaklar. 
Bütün bunlar tartışmalarla değil aksiyonla düzeltilir.”
“Aksiyon ne durumda?”
“Aksiyon her zaman var. Yeni bir aşamaya gelindi. Eskiden 
kesin suç sayılan eylemler tabii hale geldi. Kitaplar çıkıyor, 
141-142 işlemez hale geliyor. Grevler, işgalli grevler, öğrenci 
hareketleri var. Bunlar bir yerde denetimli eylemler haline 
dönüşecek. Bunlann üstünde partinin denetimi olacak. 
Dağınıklık geçecek, ben ümitliyim.”
Behice Boran’la konuşmayı yaptığımız zaman henüz silahlı 
eylemler yoktu. Sol bin parçaya bölünmemişti. Behice Hanım 
ümitliydi. Onun gibi birçok kişi de umudunu yitirmemişti. 
Solda görünen, solun öncülüğünü yüklenen kişiler, sol ve 
sağ eylemlerin denetimini elden kaçırdılar. Yüzlerce fraksiyon 
ortaya çıktı. Ecevit deneyimi ile vakit yitirdiler. 12 Eylül’ü 
getirdiler. 12 eylül acımasız sol düşmanlığı ederken, Behice 
Boran’ın bağlı olduğu partinin tek silahlı eylemine 
rastlayamadı. □
Taha Toros Arşivi
* 0 0 1 5 1 3 7 4 9 0 0 6 *


Behice Boran'ın umut çizgisi

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository