Taha Toros Arşivi, Dosya No: 34-Nahit Sırrı Örik. Not: Gazetenin "Yazı Odası" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

İleri, Selim

Istanbul Sehir University Repository

24 TEMMUZ 1998 CUMA
YAZI O DASI
SFIİM tl.F.Rİ_____________
Nahid Sırrı Örik'in 
Hikâyeleri
Yine Nahid Sırrı Örik.
Nahid Sırrı Örik’in hikâyelerini okuyorum. Bu hikâ­
yeler üç ciltte derlendi. Oğlak Yayıncılık’ın yayımladı­
ğı kitapları, M. Kayahan Özgül’le Vahide Bilgi’nin emek 
işi derlemelerine borçluyuz.
İlk cilt Sanatkârlar adını taşıyordu. İkinci cilde ad ve­
ren Kırmızı ve Siyah, Nahid Sırrı’nın 1929’da tek ba­
şına yayımlamış olduğu bir uzun öyküdür; bu kez 
başka öykülerle birlikte okur önüne çıkıyor. Üçüncü 
cilt ise Eve Düşen Yıldırım.
Nahid Sim çok şaşırtıcı bir yazar. Romanları, öykü­
leri, kronikleri, oyunları bugüne kadar sağda solda 
kalmış, yitip gitmiş neredeyse. İşin tuhafı, bu darma- 
dağınıklığa karşın, dahası, geçen zamana karşın Na­
hid Sırrı ‘yepyeni’ bir yazar gibi varlığını koruyabilmiş.
Gerçi geçmiş dönemlerde ondan söz açan araştır­
macılarımız, eleştirmenlerimiz oldu. İlk dikkat çekici 
Kemal Bekir’di yanılmıyorsam. Kemal Bekir sonra­
dan Sultan Hamid Düşerken’i tiyatro sahnesine de uy­
guladı. Ama Nahid Sırrı çoktan hak ettiği ilgiyi bir tür­
lü devşiremedi.
Bugün devşirebilecek mi? Doğrusu kestiremiyo­
rum. Nahid Sırrı bana daha çok, ‘yarın’ın bir yazarı gi­
bi geliyor.
M. Kayahan Özgül, hikâye kitaplarına yazdığı önem­
li önsözlerde Nahid Sırrı’nın gözden ırak tutuluş ma­
cerasına değişik perspektiflerden yaklaştı. Macerayı 
o önsözlerden kavramak mümkün.
Üç ciltte derlenmiş hikâyeler, edebiyatımızda ben­
zerine pek rastlanılamayacak bir hikâyecilik ‘tutumu­
nu’ sergiliyor.
Sabahattin Ali’nin keder yüklü toplumsal hikâye­
leri Türk hikâyesinin bir soyağacı atası sayılabilir. Bir 
başka soyağacı atası da bireysel hikâyeleriyle, o unu­
tulmaz hikâyeleriyle elbette Sait Faik. Şimdi bir de Na­
hid Sırrı Örik’ten konuşmak gerekiyor:
Ne toplumsal, ne bireysel. Yalnızca ‘kötücül’, kor­
kunç kötücül.
Edebiyatımızda kötülük ardında koşmuş, iblisçe bir 
söylemi geliştirmiş yazarların yokluğundan söz açıl­
mıştır zaman zaman. Nahid Sırrı, hem romanları, hem 
öyküleriyle bu sözü adeta şiddetle yalanlıyor. Eseri gü­
nü gününe irdelenebilseydi, gerçek bir ‘kötü n/yef’ tut­
kunu ve avcısıyla karşı karşıya olunduğu saptana­
caktı.
Otuzların gözde edebiyat temaları böylesi bir yak­
laşımı barındıramamış, elden geldiğince dışlamış bes­
belli.
Eve Düşen Yıldırım’da yer alan, üstelik, Nahid Sır- 
rı’nın en başarılı hikâyelerine katamayacağımız bir hi­
kâye, “Bir Para Hikâyesi" kötülük ve kötü niyet açı­
sından okunduğunda handiyse dayanılamayacak, 
katlanılamayacak bir şeyler fısıldayıp duruyor: Yıllar 
önce birbirinden ayrılmış bir karı-kocanın, ölüm dö­
şeğindeki kızlarından paylarına düşecek mirası hesap 
edip duruşları okurun yaşama sevincini solduruyor de­
sem yeri.
Gerçekliğe bağlı mı Nahid Sırrı? Gerçeklik bu ka­
dar yıkıcı, iç karartıcı, umutlar kırıcı, ülküler bozgun­
cusu olabilir mi? İşte bazan olabiliyor. En azından, Na­
hid Sırrı’ın yazar kimliğinde-olabiliyor, yazdıklarının 
gerçekliğinde olabiliyor. > i" ' '
Ama bu yazarımızı salt kötülük görüngesinden de­
ğerlendirmek sanırım yetersiz kalacaktır.
Nahid Sırrı tek bir çizgide yol alır ‘görünen’ çok 
yönlü bir edebiyat adamı. Dünyayı, hayatı, her şeyi ina­
nılmaz bir kişisellikle yansıtıyor ama, çok değişik alan­
larına da sıçrıyor yaşamanın.
Sözü burada M. Kayahan Özgül’e bırakmak iste­
rim:
“Nahid Sırrı’hin geniş bir konu yelpazesi olmadığı 
iddiasındakilere verilebilecek en iyi cevap bu ciltteki 
hikâyelerdir, sanırım. Değişik yaşta, cinsiyette, eğitim­
de, meslekte insanların birbirinden farklı kaderleri, 
kederleri, aşkları, kıskançlıkları, hayal kırıklıkları, has­
retleri, varlık ve yoklukları, varoluş ve yokoluşları Na­
hid Sırrı'hin konu skalasını teşkil eder. ”
Nahid Sım’da ‘tekrar’ vardır. Nahid Sırrı’da yer yer 
‘özensiz anlatım’ vardır. Nahid Sırrı’da ‘klişeler’ var­
dır. Nahid Sırrı’da ‘çalıntı’ olduğunu ileri sürenlere bi­
le rastladım (öyleyse, bu da onun kötücüllüğüne pek 
yaraşır).
Hiçbiri yazara ve eserine gölge düşüremiyor.
Yalnızca kendi olabilmiş sayılı yazarımızdan biri.
Şurda burda -hâlâ- gizli kalmış verimleriyle, kimbi- 
lir nasıl kötücül, nasıl “zehirli bir kahkahayla" alay edip 
duruyor edebiyatımızın dünkü yargılarıyla.
Takvimde İz. Bırakan:
“(Nahid Sırrı Örik) Bütün bir asrı kaplayan, dökün­
tüleri çağımıza kadar ulaşan konak-yalı kültürüne, 
Osmanlı sarayı çevresinde meydana gelmiş yarı Os­
manlI, yarı alafranga yaşayışa karşı o günlerde bes­
lenen küçümseme ile, daha sonraları duyulmaya baş­
lanan özlemin dışında kalmış, tarihçilere ve gerçek­
çilere has o düzgün, rahat, heyecansız ifadeyi bula­
bilmiştir. ” Tahir Alangu, Gumhuriyetten Sonra Hikâ­
ye ve Roman, 1968.
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi
* 0 0 1 5  1 3 4 8 6 0 0 6 *


Nahid Sırrı Örik'in hikayeleri

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository