Taha Toros Arşivi, Dosya No: 44-Erden Kıralİstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Erkoca, Yurdagül

Istanbul Sehir University Repository

KÜLTÜfl^  >^ / Z O n>
Erden Kıral, 4 yıl aradan sonra 
Türkiye’de film çeviriyor
Hep kırda kent 
filmleri çektim
Ben bir çeşit kırda kent 
filmleri çektim. Bugüne 
kadar yaptığım filmlerde 
egzotik değerleri 
sömürmedim. Batıda 
kırsal kesimdeki “egzotik 
resimlerimiz” büyük ilgi 
gördü. Ama şimdi Batı 
başka “resimler” bekliyor 
bizden.
YURDAGÜL ERKOCA
Dört yıldır Batı Berlin’de ya­
şayan, sinemamızın genç kuşak 
yönetmenlerinden Erden Kıral, 
uzun bir aradan sonra “Dilan”ı 
çekmek için Türkiye’ye geldi. 
1978 yılında “Kanal” adlı film­
le yönetmenliğe başlayan Kıral, 
ardından “Bereketli Topraklar 
Üzerinde”yi çekti. Ferit Edgü- 
nün “O” romanını “Hakkâri’de 
Bir Mevsim” adıyla sinemaya 
uyarladı. Yurtdışındayken çektiği 
“Ayna” 1984 Venedik Film Fes- 
tivali’nde gösterildi ve beğeni 
topladı.
—Türkiye’deki sisteme alışmış 
bir yönetmen olarak, yurtdışm- 
daki çalışmalarınızda zorluk 
çekmediniz mi?
KIRAL — Bizim sistemimiz 
çok farklı olduğu için zorluk 
çektim tabii. Ben “Ayna”yı çe­
kerken bir yandan sahneyi denet­
liyordum, bir yandan da saatime 
bakıyordum. Prodüksiyon ami­
ri sürekli üç dakika kaldı, iki da­
kika kaldı diye uyarıyordu. Bu, 
önce garibime gitti. Sonra alış­
tım ve böyle olması gerektiğini 
kabul ettim. Daha düzenli ve da­
ha planlı programlı çalışılıyor. 
Diyelim, bir iç mekân için dört 
saat, dış mekân için de iki saat 
ayrılmışsa, iç mekândan kalan 
zamanı dış mekâna aktaramıyor­
sunuz. Bu zaman zaman da bal­
talayıcı olabiliyor.
KIRSALA FARKLI BAKIŞ 
—“Kanal”, “Hakkâri’de Bir 
Mevsim”, “Bereketli Topraklar 
Üzerinde”, “Ayna”, “Dilan”. 
Bunlar hep kırsal yörelerimizi ele 
alan filmler. Bu bir rastlantı mı? 
Yoksa özellikle yapılmış bir se­
çim mi?
KIRAL — Ben, sevdiğim ko­
nulan sinemalaştirdım. Doğa be­
ni kendine çekiyor. Filmlerimde 
doğanın ve çevrenin köşeye sıkış­
tırdığı insanlar anlatılır. Taviani 
Kardeşler de filmlerini genellik-
\ «  Yuxsa \ çeV A yo Y .
nim ilgimi çekti. Sizin bana yö­
nelttiğiniz soruyu ben geçen yıl 
İtalya’da onlara sordum. Bana, 
“Biz kırda doğduk, orada yetiş­
tik ve oranın filmlerini çekiyo­
ruz” dediler. Bense kırsal kesimi 
yeterince tanımıyorum. Kenti ta­
nıyorum ve tüm sorunlarıyla ya­
şıyorum. Kırsal kesimi merak 
ediyorum. Bu da beni kırsal ke­
simde film çekmeye itiyor. Kır­
sal kesimi orada yetişen sanatçı­
lar gibi algılamam söz konusu 
değil. Dışarıdan bakıyorum. 
Oradaki sorunları farklı algılıyo­
rum. Kendime sembollerden 
çok, göndermeler arıyorum. Öte 
yandan tepemi attıran haksızlık­
ları, yoksullukları dile getirmek 
istiyorum. Tanımadığım bir çev­
reyi keşfetmek heyecan verici. 
KENTLİNİN İÇ DÜNYASI 
—Türkiye’de kentlerde, örne­
ğin İstanbul’da bir gelişme ve 
karmaşa söz konusu. Kentleri, 
kent insanını ele alan bir film dü­
şünmüyor musunuz ?
KIRAL — Ben bir çeşit kırda 
;ent filmleri çektim. Bugüne ka- 
lar yaptığım filmlerde egzotik 
eğerleri sömürmedim. “Hakkâ- 
i’de Bir Mevsim”, bir aydının, 
ir dağ köyünde kayalara çarpıp 
arçalanmasını, yalnızlığını an- 
tır. “Bereketli Topraklar Üze- 
nde”de Orhan Kemal’in dünya­
na sadık kaldım, ama egzotik 
ğerleri yağmalamadım. Bugü- 
kadar Batı’da, kırsal kesimde- 
egzotik “resimlerimiz” büyük 
i gördü, ama şimdi Batı baş­
ka “resimler” bekliyor bizden. 
Gerçekten de, ben kent insanını 
ele alan, kent insanının iç dün­
yasını anlatan filmler yapmak is­
tiyorum. “Ayna” Venedik Film 
Festivali’ne katıldığında, bir ba­
sın toplantısında artık kırsal ke­
simde film yapmayacağımı söy­
lemiştim. Ama “Dilan” teklif 
edildiğinde duraksamadan kabul 
ettim. Çünkü “Dilan” bence ev­
rensel boyutlar taşıyor. Sözgeli­
mi, Kerim’in korkuları, çevreyle 
uyuşmazlığı, iki kişiliği bana 
Dostoyevski’nin “Suç ve Ceza”- 
sındaki “Raskolnikov”u hatırla­
tıyor. Dilan, Puccini’nin “Tosça” 
operasındaki kadın kahramanı 
hatırlatıyor. İşte bu yüzden ka­
bul ettim “Dilan”ı.
—Bugüne dek çevirdiğiniz 
filmler, hep edebiyat uyarlama­
ları. Özgün bir film öyküsüyle 
çalışmayı düşünmüyor musu­
nuz?
KIRAL — Haklısınız, hep 
edebiyat ürünlerimizden uyarla­
ma yaptım, ama her keresinde de 
o ürüne ihanet ettim. “Hakkâ­
ri’de Bir Mevsim” Filmi Korsika^ 
da gösterildiği zaman, ünlü 
Fransız oyuncusu Jose-Marie 
Nat, Ferit Edgü’ye, “Yönetmen­
ler genellikle yazara ihanet eder, 
Erden Kıral da size ihanet etti 
mi?” diye sordu. Edgü, “Evet et­
ti, ama çok güzel ihanet etti” ce­
vabını verdi. Romanı değil, ama 
öyküyü her zaman filme yakın 
bulurum. Aslında şu sıra kent in­
sanını konu alan özgün bir se­
naryo yazıyorum. Uzun bir se­
naryo. Ne zaman biter, bilemiyo­
rum.
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


Erden Kıral, 4 yıl aradan sonra Türkiye'de film çeviriyor:Hep kırda kent filmleri çektim

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository