Taha Toros Arşivi, Dosya No: 71-Çelik Gülersoy. Not: Gazetenin "Haftanın Konuğu" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Balcıgil, Osman

Istanbul Sehir University Repository

O
sm
an
 B
al
cı
gi
l 
H
af
ta
nı
n 
ko
nu
ğu
 Ç
el
ik
 G
ül
er
so
y
6
İstanbul’da, îstanbul’suz bir gün
‘BAKTIM Kî KOSKOCA 
TAKSİM MEYDANI’NDA 
FRENK ŞAPKALI
TEK KİŞİ BENİM’
1 Ci 3  n  yılında doğan
l y j U  Çelik Gülersoy, 
İstanbul’la 1978’den bu yana 
cebelleşiyor. Ama Gülersoy, 
İstanbul’u İstanbul’suz 
yaşayanlardan. Allah’tan, 
rahatlıkla soluk alabileceği ve 
elleriyle kurduğu yerler var 
Gülersoy’un. Emirgân Korusu, 
Yıldız Parkı, Çamlıca Tepesi, 
Kariye, Sultanahmet ve tabii 
1965 yılından beri başında 
bulunduğu Türkiye Turing ve 
Otomobil Kurumu arasında 
mekik dokurken yaşayan; 
işiyle hayatını iç içe geçirmiş 
ender “şanslı” insanlardan 
Gülersoy. Am a bu “şans”ın da 
bir faturası var...
“Eğer çok kötü bir gece geçirmemişsem, 
saat 07.00’de kalkarım. Yaşım ilerledikçe 
kötü geçen gecelerin sayısı da artıyor. Hat­
ta kimi zaman, geceler kötü geçmesin diye 
müdahale etmem bile gerekebiliyor;’
Evet, Çelik Gülersoy sözü edilen gece 
olunca biraz dertli. Yüksek tansiyon ve ge­
ce evhamları her geçen gün biraz daha faz­
la etkiliyor onu. Genellikle ilaç kullanmayı 
sevmiyor Gülersoy. Hele sentetik ilaçlardan 
nefret ediyor. Peki, çok zorda kalınca, me­
sela uykusuzluğa karşı hangi ilaçları kulla­
nıyor?
“Sentetik ilaçların hepsinin yan tesirleri 
var. Bu nedenle hastalıklarımı mümkün ol­
duğunca doğal yollarla gidermeye çalışıyo­
rum. Ama çok gerekiyorsa, henüz Türkiye- 
de yapılmayan bazı ilaçlara başvuruyorum 
tabii. Melisa otu, saat çiçeği - eskiler buna 
çarkıfelek derlerdi- akdiken otu bu ilaçlar­
dan bazıları. Sadece bu nedenle bile bana 
Yeşil Hareket’in Türkiye temsilcisi denile­
bilir kanaatindeyim!’
Özellikle Türkiye koşullarında, Guler- 
soy’un Yeşil’liğini tartışmak kuşkusuz kim­
senin haddi değil.
Bugün güneşli olacak. Gözünü açtığın­
da aydınlık bir güne “Merhaba” dedi Gü­
lersoy. Keyfi yerinde. Sabah tuvaletini ta­
mamlayıp, gazetelerini kıraat ettikten son­
ra yola koyuldu ve birkaç dakika önce Yıl­
dız Parkı’na vasıl oldu. Şen bir ıslak eşli­
ğinde yürüyor şimdi. Acaba bu keyifli halini 
neye borçlu?
“Ben eskiler gibi değilim. Eskiler genel­
likle karanlık bir suratla başlarlardı güne. 
Ben iyiniyetli bir adamım. Güne gülerek 
başlarım genellikle. Genellikle diyorum, ba­
zı faktörlerin keyfimi kaçırdığı da olur ki­
mi zaman. Bu faktörlerin en başında da ha­
va şartları gelir. Bugün hava çok güzel.”
Hava güzel olduğu için mi Yıldız Parkı?
“Hayır. Genellikle güne Yıldız Parkı’nda 
başlarım. Bunun iki nedeni var. Bir: Dok­
tor tavsiyesiyle. Yürümem gerekiyor yani. 
İki: Yıidız’daki eserleri görmek için. Bir yan­
dan yürürüm, bu arada da bazı işleri halle­
derim..”
İşte 1 saatlik süre boyunca, Yıldız Par- 
kı’nda, bir yandan yürürken hallettiği iş­
ler Güİersoy’un:
Turing, Yıldız Parkı’nda, yokuştan iner­
ken sol tarafta göle nazır yeni bir taş teras 
yaptırmış. Gülersoy terasın taşlarının yeri­
ne oturup oturmadığını kontrol ediyor. Taş­
lar oturmamış. Ustaya haber gönderiyor. 
Teras’ın etrafına yapılacak küpeştenin mo­
delini çizip marangoza teslim ediyor. Aynı 
yere yapılacak büfenin akıbetini öğreniyor... 
Bu arada yamacı belleyen bahçıvanlara boş­
luklara ağaç dikmelerini söylüyor ve nere­
ye ne dikeceklerini sıkı sıkı tembih ediyor: 
“Şuraya erguvanlar, şuraya ıhlamurlar...” ... 
Bir kenarda duran molozları, “Bunlar 
kalksın” diye işaret ediyor. Dönüyor, bu kez
‘İçimde bir özlem var: 
Türkiye’nin bozulmamış 
bir köşesinde, bir 
köyünde başımı dinlemek.
Tabii bu tür bir hayata 
alıştıktan sonra becerebilir 
miyim bunu, bilinmez.”
vadinin içinde sular altında yatmakta olan 
kesik ağaçların kışın yakılmak üzere sera­
ya götürülmelerinin gerektiğine işaret edi­
yor... Çadır Köşkü’nde bir mahkeme kuru­
yor. Savcı da, hâkim de kendisi. İki grup 
garson birbirlerini suçluyorlar bu mahke­
mede. Bir taraf öbür tarafı yolsuzlukla it­
ham ediyor. Deliller var. Gülersoy tasfiye­
lerde bulunuyor. Tatsız bir durum... Yola 
koyuluyor sonra. Artık Yıldız Parkı’ndan 
çıkmak üzere. Çıkmadan yamaçtaki bir at- 
kestanesine ilişiyor gözü. Kocaman bir ağaç 
bu. Yirmi metre yükseklikte, 1 metreye ya­
kın bir oyuk dışında sapasağlam duran bu 
atkestanesi, daha yıllar boyu yaşayacak 
olursa, bunu pek çok başka ağaç gibi Gü- 
lersoy’a borçlu olacak.
“Orman fakültesine haber verin. Gelip bu 
ağacı macunlasınlar. Bu arada Ayasofya1 
nın bahçesinde de bir kestane var. O da ay­
nı durumda. Ona da bakıversinler. Yazık 
olacak yoksa.”
Ardı ardına, bir bardağa su doldururca- 
sına kolay gerçekleştirilen bu işler hiç mi 
yormuyor peki Gülersoy’u? Yoruyor kuşku­
suz. Ama zevk de veriyor. İş yaparkenki her 
halinden anlaşılıyor bu. Peki, nasıl halledi- 
lebiliyor bu kadar işi böyle kolaycacık?
“Yılların verdiği alışkanlıkla.”
Kısacası Gülersoy’u iş başında görmek 
gerçekten heyecan verici...
Acaba yaptığı işler kendisi dışındaki in­
sanları -daha doğrusu insanların büyük bir 
kısmını- heyecanlandırdığı kadar heyecan­
landırıyor mu Gülersoy’u? Bu, onun ken­
disine bile sormaktan kaçındığı bir soru. Bu 
tür soruların kendisini muhasebe yapmaya 
zorlayacağını düşünüyor Gülersoy. Peki, ne­
den muhasebeden kaçınıyor Gülersoy?
“Vaçgeçmek korkusuyla.”
Gülersoy, sözgelimi bir gün vazgeçecek 
olsa böyle bir hayat tarzından, nasıl bir ha­
yat sürmek ister acaba?
“İçimde bir özlem var: Türkiye’nin bo­
zulmamış bir köşesinde, bir köyünde başı­
mı dinlemek. Tabii, bu tür bir hayata alış­
tıktan sonra becerebilir miyim bunu, bilin­
mez.”
Gülersoy 10.30 sularında Turing Otomo­
bil Kurumu’nun önünde arabasından iniyor. 
Bürosuna çıkıyor. Masasının üzerinde ya­
rım metre yüksekliğinde imzalanması gere­
ken evrak var. Bu arada sekreteri yüklü bir 
arayanlar listesiyle sökün ediyor. Arayanla­
rın hepsini cevaplayacak ya da kabul ede­
cek mi Çelik Gülersoy?
“Maalesef hayır. Ancak dördünü beşini. 
Çünkü gün sadece 24 saati’
Evrakları imzalıyor. Kendisiyle görüşmek 
isteyenlerden randevu verdiklerini kabul edi­
yor. Kuruma ilişkin sorunları çözüyor... Ki­
mi zaman bu işler öğle yemeğine bile sar-
Çelik Gülersoy, Sultanahmet semtindeki 
Konak Oteli'nin bahçesinde.
kıyor... Görüşmeler öğle yemeğinde de sü­
rüyor...
Bugün öğleden sonrayı Emirgân Korusu’n- 
da geçirecek Gülersoy. Orada, kendisini ta­
nımak isteyen bir genç mimarlar grubunu 
kabul edecek. Onlarla sohbet edecek. Bu 
arada, Kurum’un Emirgân Korusu’ndaki te­
sislerini de kontrol edecek. Genç mimarlar 
grubunun hemen ardından bir İngiliz rek­
lam şirketine, hazırlamakta oldukları turis­
tik İstanbul haritası için fikir verecek, tav­
siyelerde bulunacak. Akşamüstü de, yine 
Emirgân Korusu’nda, Beyaz Köşk’te bir 
kokteyle katılacak...
Peki, ya bazen mesela İstiklal Caddesi’n- 
de yürümek, bir sinemaya gitmek, Ku­
rum’un tesisleri dışında bir yerlerde oturup 
birkaç saat geçirmek?.. Bu tür istekler hiç 
mi duymuyor Gülersoy?
“Duyuyorum tabii. Denediğim de oluyor. 
Hemen püskürtülüyorum. Bir keresinde, bir 
bayram günü, giyindim. Üstümde temiz bir 
pardesü, kafamda Almanya’dan aldığım bir 
frenk şapka. Taksim’deki renkli suları gö­
rürüm, hem de bir film seyrederim diye dü­
şündüm. Taksim’e geldiğimde bangır ban­
gır kasetler çalıyordu. Garip satıcılar, kılık­
sız kılıksız insanlar... Baktım ki, koskoca 
Taksim Meydanı’nda frenk şapkalı tek kişi 
benim. İnsanlar tuhaf tuhaf bana bakıyor­
lar. Fransız Konsolosluğu’nun önünden 
döndüm!’
Bir de sinema tecrübesi var Gülersoy’un:
“Eskilerin Melek diye bildikleri, şimdi­
lerde Emek diye anılan sinemada sevdiğim 
bir filmin oynadığını öğrendim. Çok seve­
rim o sinemayı. Hem sinemanın havasını te­
neffüs eder hem de film seyrederim diye dü­
şündüm. 1940’lı yıllarda olduğu gibi boş bir 
seansa bilet aldım. Koltuğuma oturdum. 
Yanımdaki adam leş gibi kokuyordu. Yeri­
mi değiştirdim. Bu kokunun salona sinmiş 
olduğunu farkettim. Bizar oldum. Kalktım!’
“Nihayet” akşam. Saat 20.00. Evinin ka­
pısını açıp içeriye girdikten sonra, tempo­
su bir hayli düşüyor Gülersoy’un.
Derhal sıcak bir banyo. Sonra klasik mü­
zik. Kitaplar, kitaplar...
Gecelerle arası nasıl Gülersoy’un?
“Gece zor bir zaman dilimi insan haya­
tında. Bir kere her taraf karanlık. Hiçbir yer 
görünmüyor. Kendinle başbaşasın. İşte in­
sanı muhasebeye zorlayan fizik ortam. Ay­
dınlık silinmiş. Bir mürekkebin içindesin. 
Hafızan ve sen... Kuruntular, kuruntular... 
Hasılı, gece zor bir zaman dilimi!’
Gülersoy her şeye rağmen geceleri evin­
den dışarıya çıkmayı hiç sevmiyor. Zaten ar­
kadaşı da yok denecek kadar az. “Arkadaş- 
sızlık”ın sadece kendisine özgü bir durum 
olmadığı kanısında o.
“Bir kere herkes çok meşgul. İkincisi, ik­
tisadi şartlar her geçen gün insanları eski 
vefa ve sadakat hislerinden kopartıyor. De­
ğer yargıları değişiyor. Herkes kendi gemi­
sini kurtarmanın peşine düşüyor. Bu arada, 
insanlar birbirlerine karşı durmak zorunda 
da kalabiliyorlar. En azından birbirlerinin 
yanında tavır akmayabiliyorlar. Dostluklar, 
arkadaşlıklar çöküyor bir bir..!’
Gülersoy başını önüne, kitabına eğiyor. 
Yazmak için okuyanlardan o. Hazırlamak­
ta olduğu bir kitap için başvurmak üzere 
ayırdığı bir yığın kitaptan biri, şu anda için­
de dolaştığı. Saatler saatleri kovalayacak ve 
vakit erişince Gülersoy, “Artık yeter” diye­
cek. Çalışma odasının kapısını annesini 
uyandırmamak için yavaşça çekecek, ayak­
larının ucuna basarak yatak odasına süzü­
lecek. □
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


İstanbul'da İstanbul'suz bir gün:Baktım ki koskoca Taksim Meydanı'nda frenk şapkalı tek kişi benim

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository