Taha Toros Arşivi, Dosya No: 39-Orhan Veli-Adnan Veli Kanık.



Not: Gazetenin "Evet/Hayır" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Akbal, Oktay

Istanbul Sehir University Repository

EVET/HAYIR
OKTAY AKBAL -rı.sr’ i 1
Orhan Veli Beykoz’a 
Bakıyor...
“Ben Orhan Veli - Yazık oldu Süleyman Efendiye - Mısra-ı meş­
hurunun mübdii - Duydum ki merak ediyormuşsunuz - Hususi 
hayatımı - Anlatayım - Evvela adamım, yani - Sirk hayvanı filan 
değilim - Burnum var kulağım var - Pek biçimli olmamakla be­
raber.”
Böyle başlamıştı ‘Ben Orhan Veli’ şiirine. Yıl 1942. Sekiz yıllık 
bir yaşama süreci kalmıştı. Ne o biliyordu bunu ne de bizler. Genç 
bir şairdi. Herkesi şaşırtan, kızdıran, gazetelerin dar anlayışlı ya­
zarlarınca horlanan, alaya alınan dizelerin yaratıcısıydı, kendi de­
diği gibi ‘mübdii!...’
Rumelihisarı’nda yatıyor 1950’den beri... Şimdi mezarının üs­
tünde bir de heykeli var. Sırtını dayamış, Boğazın karşı kıyıları­
nı, belki çok sevdiği Beykoz’u seyrediyor. Tepesinde ‘martı’ kuş­
ları. İlk kez bir cumhuriyet dönemi şairinin heykeli dikildi. Bu, 
bir başlangıç mı? O zaman umutlanmak gerekir; ülkemizde ar­
tık yönetim adamlarının sanata, yazına ilgi gösterdiklerini gör­
mek güzel bir duygudur. İstanbul Belediye Başkanı Bedrettin Da- 
lan’ın şiir seven bir kişi olduğunu bilirim. Heykelin açılış töreni­
ne beni de çağırmıştı, ne yazık ki gidemedim. Güzel bir girişimi 
başardığı için kendisini kutlamak isterim. Umut ederim, bu ilk 
adım olur, yeni yeni güzel atılımlar bu başlangıcın ardından ge­
lir. Yitirdiğimiz büyük değerler de aynı özeni görür.
Batı ülkelerinde alanlarda, mezarlarda, parklarda sanatçı hey­
kelleri pek çoktur. Bunu herkes bilir. Heykel sevgisi çok yaygın­
dır oralarda... Azerbaycan’ın Bakû kentinde başta Fuzuli, Niza­
mi olmak üzere birçok büyük şairin heykelleri kent alanlarını 
süslemektedir. Yalnız mezarlıklara değil, büyük parklara, alan­
lara dikilmeli bu heykeller, büstler... Şimdiye dek Yahya Kemal­
in büyük boy bir heykeli Maçka Parkı’na dikildi. Tevfik Fikret’in, 
Halide Edin’in, Mehmet Akif’in de büstleri var. Şinasi’nin de bir 
(Arkası /.?. Sayfada)
EVET/HAYIR
OKTAY AKSAL ı? ı l . ^
(Baştarafı 2. Sayfada)
büstü vardı, Dolmabahçe sırtlarına konulmuştu, ne olduysa ol­
du, birileri alıp götürdü. Sayın Dalan’dan beklenen, kentin yeni 
açılan kıyı parklarına ve tüm güzel alanlarına şairlerin, yazarla­
rın, sanata kültüre emeği geçmiş insanlarımızın heykelleri, hiç 
değilse büstleri ile anlam kazandırmasıdır.
Orhan Veli Kanık’ın ölümünü 11 Kasım 1950 gecesi Ankara 
Radyosu’nda bir konuşma yapan Ahmet Muhip Dranas’ın acı 
dolu sesinden öğrenmiştim... Tam otuz sekiz yıl geçti aradan... 
Yaşasaydı şimdi 74 yaşında olacaktı. Genç yaşta ölen sanatçı­
lar nedense insanların belleğinde daha çok, daha uzun, daha 
etkili bir yaşama kavuşuyor. İşin içine duygusallık karıştığı için 
mi? Rimbaudlar, Radiguetler, Keatsler, Shelleyler için de öyle 
olmadı mı?
Orhan Veli için ne kadar çok yazı yayımlamışım! Dostum Asım 
Bezirci’nin “Orhan Veli, Şairliği ve Seçme Şiirleri” adlı kitabın­
daki listede 1941’den 1976’ya kadar tam dokuz yazımdan söz edil­
miş. 1976’dan sonra da bu sütunlarda Orhan Veli’den söz açtığı- 
ğımı anımsıyorum. Orhan Veli sağlığında da ölümünden sonra 
da kişiliği ve şiirleri üstüne en çok yazı yazılan sanatçımızdır. 
Genç şiir heveslilerini de en çok etkileyen şairdir aynı zaman­
da... O, kolaycacık söylenilmiş gibi gelen şiirlerine özenen pek 
çok insan çıktı, ama ona öykünenlerin hiçbiri yazın alanında kalıcı 
olamadı. Özgün olmaktır önemli olan... Kimseye benzememek... 
Daha doğrusu ‘kendi’ olmak...
Ben onunla ilgili ilk yazımı 1941’de yayımlamışım, on sekiz ya­
şımda. Doğallıkla övücü, destekleyici bir yazı bu: ‘Modern Şiiri­
mizin Triosu’... Yalnız Orhan’ı değil, Melih Cevdet’i, Oktay Rifat’ı 
da övüyordum, şiirimizin önemli adları olacağını daha o günden, 
o genç yaşımda, -nice ünlüler ‘Garip’ şiirlerini alaya alırken- be­
lirtiyordum. Ama 1945’te ‘Vazgeçemediğim’ çıkınca Vakit Gaze­
tesinde Orhan Veli’nin şiirinin duygusal bir niteliğe kavuştuğu­
nu söylemiş ve bunu eleştirmişim: "Muhakkak ki Orhan Veli’de 
bir değişme olmuştur. Bu lehine mi, aleyhine mi? ‘Vazgeçemedi­
ğim’ bir yığın insanın alkışını topladı, Orhan Veli'nin şöhretini 
sağlamlaştırdı, bu lehine. Yolunu değiştirip herkesin hoşuna gi­
den, kafiyeli şiirler yazmaya başlaması, bu aleyhine. Kendine has 
orijinalliği kaybetmeye başladı”. Asım Bezirci bu satırları kitabı­
na almış, benim bu yargımı da haksız bulmuş... Yirmi iki yaşın­
da bir gencin düşünceleriydi bunlar. Haklı mıydım, değil miydim, 
şimdi bile bir şey diyemiyorum..
Öyle ya da böyle, Orhan Veİi bugün Türk yazınının bir anıtıdır. 
Oktay Rifat 73 yaşında aramızdan ayrıldı. Melih Cevdet’tir içle­
rinde tek kalan, daha nice yıllar ustalığını, verimli yapıtlarıyla sür­
dürecek olan, sürdürmesi beklenen... Meğer ne güçlü bir trio 
imiş benim gencecik yaşımda övdüğüm, savunduğum...
Bakıyorum, Orhan Veli’nin heykelini güzel bulmayan sanatçı­
larımız da var. Ben yakından görmedim, bir şey diyemeyeceğim. 
Her sanat yapıtı eleştirilere uğrar, bu doğaldır. Orhan Veli için 
kent parklarından birine, özellikle Beykoz'a başka bir heykelinin 
dikilmesi düşünülemez mi? Böyle bir heykel için bir yarışma açı­
lamaz mı? Mezarlık heykelleri benim hiç hoşuma gitmez. Park­
larda, alanlarda sanatçı heykelleri yaşamın içindedir, insanlara 
daha hoş, daha güzel anlar yaşatır. Yalnız Orhan’ın değil, Ha- 
şim'in, Dranas’ın, Tarancı’nın, Oktay Rifat’ın, Sait Faik’in, Orhan 
Kemal’in, daha nice değerli sanatçımızın heykelleri, büstleri ya­
zılarında, şiirlerinde sevgiyle andıkları kent köşelerinde neden 
yükseltilmesin. Örneğin Ziya Osman Saba'nın Kadıköy Parkı1 
na güzel bir büstü ne kadar yakışır! Orhan Kemal’in de Cibali1 
nin yeni açılan kıyı parkında Haliç’e bakan fötr şapkalı duruşu...
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


Orhan Veli Beykoz'a bakıyor...

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository