Taha Toros Arşivi, Dosya Adı: Fikret Muallaİstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Hızlan, Doğan

Istanbul Sehir University Repository

CUMARTESİ, 6 Ağustos 2005 CUM RTESİ Vm z.
Bir paket Bafra m ektupları
HIFZI TOPUZ'un Fikret 
Muallâ kitabı, bir dostun bir 
sanatçının kişiliğini anlatan, 
anılarla, mektuplarla, resimlerle 
süslenmiş bir sanatçıya saygı 
olarak da nitelendirilir.
Fotoğrafları da, Kerem Topuz 
çekmiş.
Fikret Muallâ için çok yazıldı, 
çok konuşuldu, ne var ki bu tür 
kişisel izlenimlerden, 
tanıklıklardan oluşan kitaplar, 
sanatçıların portresinin 
çizilmesinde, algılanmasında 
bence önemli işlev taşıyorlar.
Hıfzı Topuz, Paris'te Çıkrık 
Çıkmazı'nda başlıklı girişte, 
dostluklarını ve ilk 
karşılaşmalarını özetliyor:
"Fikret Muallâ ile 1952'den ölümüne kadar 
süren on beş yıllık bir dostluğumuz oldu. Fikret'i 
ilk kez 1952 Kasım'ında Paris'te "Impasse du Ruet" 
denen "Çıkrık ÇıkmazT'ndaki stüdyosunda 
tamdım. Kendisiyle röportaj yapmaya gitmiştim. 
Fikret altıncı katta oturuyordu. Adresini bana Avni 
Arbaş vermişti. Verirken de, "Aman," demişti 
"dikkat et, Fikret gazetecileri sevmez, seni 
tersleyebilir. Aldırma, aslında çok iyi bir insandır, 
çok terbiyelidir ama, bazen bunalıma düşebilir, hiç 
belli olmaz."
Kapıyı korka korka çaldım. Gazeteci olduğumu 
ve adımı söyledim.
Darmadağınık bir stüdyoya girdim. Yerde alçak 
bir divan, ortada bir yemek masası; masanın 
üzerinde dört elma, hasır kaplı bir İtalyan şarabı 
şişesi, iki biber, bir baş soğan... Yanda bir resim 
sehpası, boyalar. Bir pencereden sokak kapısının 
kirişine uzanan çamaşır ipi, ipin üzerine asılmış 
bir fanila ve iki çorap. Yanmayan bir kömür sobası. 
Eski terlikler. Sehpanın önünde yaylan içine 
çökmüş ve kumaşı patlamış bir koltuk. Duvarda 
birkaç natürmort. Boya ve izmarit kokulan. 
Fikret'in üzerinde de kol ağızlan akmış soluk bir
ceket. Ceketin yakalan çengelli iğne ile 
tutturulmuş. Boynunda bir yün atkı."
Konuşmalardan anlaşılan şu ki, ona 
göre dünyanın yansı leblebici ve polis.
Hiç kuşkusuz, kitaptan, 
mektuplardan çıkan birinci duygu, 
vatanından bazı şeyleri özlemesi, bunlar 
onun için bir simge oluyor.
Türk gazeteleri, çiroz gibi.
Fikret Muallâ'yı dostlan nasıl 
anlattılar. Avni Arbaş'tan 
dinlediklerim, eski bir dostunun aralan 
arasmda ressamı çizer.
Bir sanatçının dengesiz davranışlarım, 
dostlanyla kavgalarını hep bir sanatçı 
ruh hali içinde yorumlamak gerekir. 
Belki onun eserini, yaptıklarını, 
yapamadıklarını daha iyi anlar, 
yorumlarsınız.
Onun için ben anılarla, anekdotlarla bir sanatçının 
dünyasının, eserlerinin daha iyi anlaşılacağı 
kanısındayım.
Degüstasyon'daki kavgayı, hapishaneye 
düşüşünü bu bağlamda yorumlamak gerekiyor.
İzmir sergisinde, boş tuvalin kanşısına zorla 
oturup resim yaptığı geceyi dostları elbette 
unutamaz.
Haşan Esat Işık'ın Anılan bölümü benim için çok 
önemli bir mesajı içeriyor.
Işık, Paris Büyükelçiliği sırasında, ressamın 
Fransa'da ve Türkiye'de ün sağlamasma büyük 
katkıda bulunmuştur.
Dışişleri ve Milli Savunma Bakanlığı da yapan 
Işık, Türk Turizm Bürosu'nda bir sergi açmış, 
şunlan söylemiştir:
"Bence o, bu toplumu fotoğraftan daha iyi tespit 
eden sanatçılardan biridir. Toplumumuzun sosyal 
yönünü ince aynntılanyla yakalayıp yüksek bir 
sanat zevkiyle yansıtmasını bilmiş bir kişidir."
Sanatçıların, diplomatlara! sözleriyle, yazılanyla 
Fikret Muallâ'yı bütün renkleriyle tarayabilirsiniz.
Selim Turan, Halûk Kura, Sadi Öziş, Oktay 
Günday, Neşet Günal, Bedri Rahmi, Elif Naci, Se-
K İ T A P
d h i z l a n @ h u r r i y e t . c o m . t r
Fikret Muallâ 
Anılar, Resimler, Mektuplar
H ıfzı Topuz
(Fotoğraflar: Kerem Topuz)
Everest Yayınları
miha Berksoy'un Fikret Muallâ üzerine düşüncele­
rini, sanatıyla ilgili yargılarım öğrenmek önemli. 
Çünkü onu ressamların görüşünden, değişik kişile­
rin objektifinden değerlendirmek ilgimi çekti. Neşet 
Günal'ın yorumunu özellikle okumanızı isterim.
Ne var ki, benim beğendiğim bölüm, 
mektuplardan oluşan bölüm. Orada iki dostun 
içtenliğini, bir sanatçının kırılgan dünyasını 
buluyorsunuz.
Hıfzı Topuz'un yazılarıyla, Kerem Topuz'un
fotoğraflarıyla ilgi çekici, kitaplığınızı süsleyecek bir 
çalışma-
Fikret Muallâ’nın 
İstanbul’dan 
ayrılmasının sebebi
Fikret Muallâ'nm o yıllarda 
ünlü bir Degüstasyon olayı 
vardır. Avni bu olayı şöyle 
anlattı: 'Ben bu olayı çok 
kişiden dinledim. Bedri 
Rahmi Eyuboğlu'ndan, Fikret 
Adil'den, Dr. Safder 
Tarim'den ve Abidin 
Dino'dan. Fikret Muallâ bu 
konu açılınca gerginleşir ve 
sinirlenirdi. Fikret'in bir daha 
dönmemek üzere 
İstanbul'dan ayrılmasının 
nedeni bu olaydır. 
Degüstasyon olayı şöyle 
olmuştur: Fikret, 1936 Aralık 
ayında bir akşamüstü 
Beyoğlu'nda Çiçek Pasajı'nm 
ağzındaki Degüstasyon 
Lokantası'na uğrar. O yıllarda 
Degüstasyon, İstanbul'daki 
ressam, ozan ve yazar 
takımının devam ettiği en 
ünlü restoranlardan biridir. 
Yahya Kemal'ler, Peyami 
Safa'lar, Yakup Kadri'ler, 
Necip Fazıl'lar, Nâzım 
Hikmet'ler, Fikret Adil'ler, 
Mithat Cemal'ler, Arif 
Dino'lar, Abidin'ler hep 
buradan geçmişlerdir. Fikret o 
akşam yalnız gitmiştir 
Degüstasyon'a. Birkaç kadeh 
içtikten sonra, gözü
yukarıdaki Atatürk portresine 
takılır. Bir Alman ressamm 
yaptığı bu portre çoğaltılmış 
ve o yıllarda bütün 
mağazalara ve bürolara 
dağıtılmıştır. Fikret bu 
portreyi her gördüğünde fena 
halde sinirlenmektedir. 'Niye 
her yerde hep aynı kötü 
portre?' Fikret, o akşam da 
Degüstasyon'un patronlarına 
bu eleştiriyi iletmeye çalışır ve 
sinirlenir.
Müşterilerin arasmda 
Ekrem Muhittin Yeğen de 
vardır. Fikret'in resmi 
kötülemesini Atatürk'e 
hakaret diye yorumlar, 
galeyana gelir, polis çağırtır. 
Fikret Muallâ tutuklanarak 
Galatasaray Karakolu'na 
götürülür. Fikret'i orada bir 
temiz ıslatırlar. Hakkındaki 
iddia, cumhurbaşkanına 
alenen hakaret etmektir. Fikret 
geceyi orada geçirir, sorgu, 
dayak... Canına okunur 
Fikret'in. Degüstasyon'da 
olaya tanık olan bazı dostlan 
durumu, Fikret'in yakınlarına 
bildirirler. Araya Fikret Adil 
ve Bedri Rahmi girer, Fikret'i 
zor bela Bakırköy 
Hastanesi'ne kaldırırlar.
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


Bir paket Bafra mektupları

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository