Taha Toros Arşivi, Dosya Adı: Müzisyenler. Not: Gazetenin "Geçmiş Zaman Olurki" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Alus, Sermed [Sermet] Muhtar

Istanbul Sehir University Repository

Eski şarkılarda 
adları geçenler
‘Mehveşe bağlandı gönül,, şarkısının çifte Mehveşleri -KumrununJ 
şarkısı - Alim Alim Gül Alim şarkısında adı geçen bestekâr 
Ali Beyin Peruz’a çıkardığı şarkı pek meşhurdu - Mesirelere
| devamlı “ ....... . Hanımın şarkısı “ Ah ne baygın
J bakışın var, a beyaz şemsiyeli..,, j
Tassan : Senued M uhtar Alns
Bur dan evvelki yazım- 
da, Taksim meydanın­
da kulağıma çalman nağme­
lerin bana 50 yıllık Anika 
türküsünü hatırlattığım, do- 
laytslle de bu rum dilberinin 
hikâyesini yanmıştım. Erkek, 
kadın, şuna buna türkü, şarkı 
çıkarmak öteden beri âdet.
Bizim çocukluğumuzda ağız­
lardan düşmiyenleri, fasıl­
lardan eksik ohmyanları çak 
tu. Şımai, aklıma gelenleri 
aşağıya yaşacağım:
«Asan Molla > türküsüne o 
vakit bile (Nuhu nebilik) 
denilir, kadinnelerden miras 
olarak gençler çoluk çocuk 
boyuna söyleyip dururdu.
Hattâ Meşrutiyet yıllarında 
yeni türeyen (Aktrisi şehire)
Bana Dilberyan, yani sabık 
Bakırköylü Vergin, başında 
yemeni, sırtında dört peşli 
entari, gûya haminnelerimiz 
kıyafetinde sahneye çıkar, 
yanık yansk girişirdi:
«Asım Molla, Asım Molla 
«Küçük kızı bize yolla 
Mollanın kim olduğunu bi­
len yok, velâfcn tekne kazın­
tısı kızının (hasna müstesna - 
lığına) da şüphe yok.
Ölmez oğlular arasında «Meme» da 
başta gelenlerdendir. Onsuz fasıl dahi 
olmaz, hususî saz takımlarında gazel­
han Nedim Beye, Domates Ahmed Be 
ye, Şaşı Hafız Osmana; piyasa sazla­
rında hanende basoları yahudi Kara- 
fcaşa, Astık zade Bogosa, Ahmed Be­
ye mutlaka araya sokturul urdu.
Bazı Rumelililerin, Selâniklilerin, 
hele Loaıcalılarm Mehmede Memo de­
yişleri malûm, işbu Mehmedin de or­
duda hangi san çizmek ağa olduğu 
yine meçbuiöü.
A  yvaz dahi pek eakâ türfcüîer- 
den, Bitpazarlıklardan olduğu 
halde bir türlü oraya götürülmez, ra­
fa konmazdı. Ayvaz, malûma, salta­
nat devrinde, büyük konaklarda, ba­
şında tabla ile mutfaktan yemek ta­
şımak, hamam külhanı yakmak, gaz 
lâmbalarını hazırlamak, odunluktan 
kömürlükten sobalara odun kömür çı 
karımak gibi kaba işlerde kullanılan, 
Jsubat diBi, salta şalvarlı, altı yedi me 
cidiye aylıklı ermeni hizmetkârlardı. 
Mevcudlann hepsi, yüzü gözü, eli aya 
ğı kirden kapkara, vücudu kıldan or­
man, pos bıyıklı, âdeta umacı kılıklı 
kart kart herifler...
Zahir bir vakitler içlerinde genç ve
Curcunavari havaların «s 
şenliklılerinden:
«V anlıyı aldı 
«Hanımlar kaldı 
«Düğünde bile 
«Çengi Mahbup çaldı 
«Aman şeker oğlan 
«Canım şeker oğlan 
«Akşama tez gel 
«Sana yatak, yorgan 
Türküsündeki Vanlı zengi­
nin kız mı alan, hanımları 
boynu büyük barakan damat 
bey, o zaman İstanbulam zer 
gin bir tüccarıydı. 
Hüzzamdan;
«Hele ol dilberi rama; ara­
da bir çaJtıye? 
«O zaman mesti nigâhi ne 
kadar ean yakıyor 
«Süzülüp çeşmi siyahı ne de 
baygın bakıyor 
Şarkısındaki Rânâ Hanıma 
çocukluğumda y erişenlerdenim 
. amana hayal meyal hatırlıyo­
rum. Afikılı atkılı kaşlarını, 
süzük gözler ini, her dem mest 
gibi baygın bakışlarım anla­
ta anlata bitiremezlerdi.
O ahuluğuma rağmen son 
günlerinde çok çile çekmiş. 
Pemzun ton devirlerinde alınmış bir fotoğrafı Devrilen mangalla ayaklan 
körpeleri de bulunurmuş ki bir keyif yandığı için az kalsın sakat kalıyor 
ehli coşup şu mısraları veriştirmiş:
«Kır ata bindim bahs île 
«Seni sevdim heves ile 
«Altın yazılı tas ile 
«Ayvaz mey doldur, mey doldur 
«Çocuk sen doldur, sen doldur
muş kadıncağız.
B undan yetmiş, seksen yıl evvel pek sürümde dan, Saba maka­
mından;
«Bîr mehveşe bağlandı gönül hayli
zamandır
«Müjgâra aeip, tiri cefa, kaşı ke-
-- usandır
«Ceylâna mı benzer nigehi, fitnei
candır
«Tarif edemem, basılı bir nüshai
andır
«Hiç görmedi mislin bu cihan tâ ki
cihandır
Şarkısındaki mehveş, (ay gibi) lik 
kondurulan herhangi bir taze veya 
delikanlı değildir. O tarihte, İstanbul 
içrâıde gayet yakışıklı, kişizade, ki­
bar iki birader varmış; bunlara (Meh 
veşler) lâkabım takmışlar. Ramazan 
larda Aksaray, yazın Bağlarbaşı piya 
salarında hoppa kadınlan yakıp kavu 
rurlar, hele küçük Mehveş Asım Be­
yin ahım şahımlığına uyar yokmuş.
A hmet Rasim üstadımız Fuhşı atikinde meşhur Acem İbrahın 
le Fitnatin Çapa çeşmesindeki evin 
den ve sermayelerinden açtığı srraîaı 
u kumrudan bahse rd eşveave...Yl-d 
teı kumrudan bahseder ve şarkısın 
kitabına koyar:
«Yüzünü görmiyeîi hayli zamandı 
«Aceb ol kumru civan kandı nihai
dı
«Kara gözlüm nigehîn âfeti candı
O yıllar, kalbur üstü ndekiî er de n M 
lek ismindeki bir yosmaya çıkanla] 
İsfihan şarkı da oldukça hoş:
«Sana hüsnün yetişir, takma çiçel 
«Külfet etme, seni sevdim a Mele! 
«Seni sevdim mi diyorsun, ne de
inek
Tulûat tiyatrodan kantocuia ramı 
piri Peruzün körpe çağlarında pe! 
yamanlardan olduğunu andata anlatı 
herkese gık dedirtirler, o be sor dudu 
gözümüzün önüne gelerek ağzımız a 
çık, şaşıp kalırdık.
İddialarını isbata ka lk arak  ( Ha 
lep orada ise arşın burada), derde 
mez şu iki şarkıyı öne sürerlerdi, gü 
teleri her kiminse kimin, besteleri is< 
hicaakardan 0)3.11 birancısminki M.
(Devamı 8 inci sayfada
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşiviv ın n ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı
0 0 1 5 8 3 6 9 1


Eski şarkılarda adları geçenler

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository