Taha Toros Arşivi, Dosya No: 25-Ercüment Ekrem Taluİstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Bildik, Cemaleddin

Istanbul Sehir University Repository

T 7 . *¡0 ° )* 50 yıldır yazı başında
Ercümend Ekrem Talu 
meslek hayatını anlatıyor
Meşrutiyet devrinde muhakeme
Cemaleddin Bildik \*
Mektebi Sultaninin birinci sınıfında iken yazdığı «Güvercin» nesri —  
Parise firar —  Mesleğe giriş —  Kırk keçisi olan adam — Tek başına bir 
uyuz teke kalınca! — Hâkimlere okunan hikâye — Beraet kararı — Er­
cümend Ekrem’in çocukları — Kızı Esinin hevesi...
Gazetecilik mesleğinin 50 inci 
yıldönümünü idrâk eden Ercü­
mend Ekrem Talu için evvelki 
gün, Gazeteciler Cemiyetinde bir 
.jübile yapıldığını yazmıştık. Ezi­
ci, üzücü, yıpatıcı bir meslek olan 
gazetecilikte tamam yarım asır 
diş sıkıp sebat edebilmek, elinde 
kalem boyuna fıkra, makale ve 
roman yazmak, hiç şüphe yok ki, 
zannedildiğinden çok daha güç 
bir iştir.
İstibdat, Meşrutiyet ve Cumhu­
riyet devirlerinde yüzlerce eser, 
binlerce makale ve fıkra yazan 
bu kıymetli muharririmizi çalış­
ma odasında ziyaret ederek ko­
nuşmak istedim. Bana:
«—  Hoş geldiiiin. Bildik!» diye 
elini uzatırken, masasının üstün­
deki gazeteleri işaret etti:
«— Şuraya bak! dedi. Bütün 
bu gazeteler, evvelki günkü jübi­
lem mlinasebetile benden bahse­
diyorlar. Bir gazetecinin ve bir 
muharririn arkasından söylen­
mesi mutat olan şeyleri yüzüme 
karşı söylemeleri pek hoşuma 
gitti... Çelenk yerine buket al­
mak ne hoş şey:.. Eğer bir anane 
kurabildinıse daha çok mesut 
olacağım.»
Çelenk yerine buket... Ercü­
mend Ekrem’in bu şözile neyi 
ifade etmek istediği aşikârdı... 
Mesleğinin 50 nci yılını kutla­
mak, ve bu kutlama töreninde de 
ferdisine buketler verildiğini 
görmek elbetteki hoş bir şeydi. 
Ercümend Ekremle yolu açılan 
bu güzel ananeyi devam ettirebi­
lirsek ne mutlu bize...
Güvercinle**
Üstada soruyorum:
— İlk defa ne yazdınız ve han­
gi gazetede çıktı?
«— İbnilhakkı Mehmet Tahir 
merhum, İstanbulda biri «Çocuk­
lara mahsus gazete», diğeri de 
«Hanımlara mahsus gazete» diye 
haftalık iki gazete çıkarırdı. Se­
ne 1893... Yani bundan 50 yıl 
evvel... O zaman ben Sultaninin 
birinci sınıfında idim. Tahrir va­
zifemde «Güvercinler» diye bir 
nesir yazmıştım. Evimize gelip 
giden rahmetli hocamız Faik 
Sabri (Coğrafyacı Faik Sabri 
Duran) bir gün benim bu yazı­
mı okudu ve pek beğendi. Tehi­
rin gazetelerinde yazı işleri mü­
dürü olduğundan:
«—  Ercümend, dedi, senin bu 
nesrini «Çocuklara mahsus gaze­
te» ye koyacağım! Ne dersin? Ko­
yayım mı...»
Derhal kabul ettim. Sevincim­
den de eteklerim zil çalıyordu. 
Yazım dizilecek ve onu matbu 
halde gazetede görecektim... Ni­
hayet bir hafta sonra bir de bak­
tım gfzetede yazım çıkmış... Al­
tında da imzam... Hiç unutmam 
o vakit bu gazeteden 30 tane al­
dım ve «Bakın! Gazetede yazım 
çıktı!» diyerek arkadaşlara da­
ğıttım!..»
Ercümend Ekrem, artık arka­
daşları arasında, yazısının gaze­
tede intişarı iie büyük bir sevinç 
içindedir ve matbuat sahasının 
da bir güvercini olmağa gayret 
etmektedir.
«— Evet! diyor, sevincim bü­
yüktü. Bir taraftan tahsile de­
vam ediyor, diğer yandan da hi­
kâyeler, nesirler yazıyordum. Fa­
kat asıl mesleğe girişim ilk yazı­
mın neşrinden dört sene sonra­
dır.»
Baba muhiti
Ercümend Ekrem, mesleğe gi­
rişini de şöyle anlatıyor:
*— Büyük babam Recal efendi 
senelerce Takvimi Vakayı Nazır­
lığı ve başmuharrirliği etmiş... 
Merhum, bir aralık Vak’a mivis 
de olmuştu. Babam merhum, Şi- 
naskfen sonra Tasviri Efkâr baş­
muharrirliğini yapan Namık Ke­
malden gazeteyi devralmış ve bir
Yukarıda: Ercümend Ekrem Talu, Gazeteciler Cemiyetindeki def­
teri imzalarken. Beyaz çizgi içindeki fesim, Ercümend Ekrem'in 
mesleğe ilk girdiği zamana aittir. Altta: Ercümend Ekrem oğlu vt
kızı ile bir arada
müddet neşretmişti. Eh artık, 
dededen ve babadan türlü türlü 
huylar geçer de gazetecilik neden 
geçmez ve miras kalmaz... Bu 
mesleğe girişimde muhakkak ki, 
baba muhitinin de çok tesiri ol­
muştur. Öyle ki, üstat Ekrem'in 
etrafında devrin bütün kalem 
sahipleri toplanırlar ve ben bu 
toplantılarda seyirci ve dinleyici 
sıfatile bulunurdum. Her okunan 
veya tenkid edilen eser, beni he­
yecanlandırırdı. Sonra mektepte 
de, bir tesadüf olarak, edebiyatı­
mıza büyük istidatlar ve şöhret­
ler katan verimli yıllara rasla- 
dım. Şu ciheti de bilhassa işaret 
etmek isterim ki Mektebi Sultani 
bir daha o yılları görmemştir. 
Ahmet Hâşim, Refik Halid, Tah­
sin Nahit, Emin Bülent, Müfit 
Ratip, Refi Cevat Ulunay, şair 
Lemi Nihat, hep o yılların tale­
beleri ve benim arkadaşlarımda. 
Unutmamalı ki Osmanlı edebiya­
tının son devrini kapayan Fec- 
riâtî, o muhitten doğdu. Böyle 
kıymetli arkadaşlar arasında 
edebiyata heves etmez de neye 
edersin?..»
Mesleğe giriş
Mesleğe nasıl ve nereden gir­
diğini öğrenmek istedim. Ercü­
mend Ekrem Talu, anlatmağa 
başladı:
«— Faik Sabıi Duran merhu­
mun yazı işleri müdürlüğünü 
yaptığı «Çocuklara ve Hanımlara 
mahsus» olan iki haftalık gaze­
teden bahsetmiştim. Sultaninin 
son senelerinde bulunduğum sı­
ralarda. idi. Yani «Güvercinler» 
yazısının intişarından altı yıi
sonra o gazetelere yazı işleri mü­
dürü oldum. Hemen her nüshada 
bir iki yazım çıkardı. Nihayet 
mektebi bitirdim ve kaçak olarak 
Paris'e gittim.»
— Kaçak olarak mı?
«— Tabiî... Çünkü Abûülhamit. 
Recai Zade Ekrem’in oğluna pa­
saport vermiyordu. 1907 de Paris- 
ten döndüm. Doğruca Ahmet Ra- 
sim beve başvurarak iş istedim 
Beni «İkdam» a götürdü, Cevdet 
beye takdim etti, mütercimlikle 
işe başladım.»
—  Niçin o haftalık gazetelerde 
kalmadınız?
«— Az okunan haftalık gaze­
telerde veya mecmualarda deği 
de çok okunan gündelik gazete­
lerde çalışmak istiyordum. Niha­
yet Meşrutiyet ilân edildi ve bu 
benim çalışma sahamı genişletti. 
O tarihte gazete pek çok, gazeteci 
ise pek kıttı. İkdamdan sonra 
sırasile Sabah, Yçni Gazete, gün­
delik Serveti Fünun, Tanin. Ter­
cümanı Hakikat, Şûrayı Ümmet, 
Fethi Okyar’m çıkardığı Millet’ 
te de çalıştım.
Başmakale ortaklığı
Ercümend Ekrem Talu'dan şu 
50 yıllık matbuat hayatında ne 
gibi entresan vakalarla karşılaş­
tığım sordum.
«— Aman! dedi, şu anlataca­
ğım vaka pek enteresandır. Ter­
cümanı Hakikat’in başmuharriri 
rahmetli Hüseyin Kâzım idi. 
Tercümanı Hakikat, akşamları 
çıkardı. Kâzım, sabahleyin gelir, 
o günkü başmakalesini yazmağa 
başlardı. Bir aralık yazıyı * yarı* 
( Arkası 7 vci sahifede)
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi
* 0 0  1 5 0 9 9 3 9 0 0 6 *


50 yıldır yazı başında:Ercümend Erkem Talu meslek hayatını anlatıyor:Meşrutiyet devrinde muhakeme

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository