Taha Toros Arşivi, Dosya No: 232-Mithat Cemal Kuntay. Not: Gazetenin "Edebiyat Köşelerinde" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Kuntay, Midhat [Mithat] Cemal

Istanbul Sehir University Repository

15 Eylül
f  ...= Edebiyat köşelerinde ■■ -=
Eski edeb iyatım ızda mevoud
olm ayan iki tarz
^    ..— =  Yazan : Midhat Cemal Kuntay =
Divan edebiyatında iki türlü 
eser yok:
1 — Mektuplar;
2 — İtiraflar.
Evvelâ mensur mektuplar, bir 
mevcudiyet sayılacak, ve bir 
tarzdan örnekler teşkil edecek 
miktarda değildir. Vakıa Fatih 
Sultan Mehmedin Feridun Bey 
mecmuasında kendi kalemile 
yazılmış mektupları vardır; ve 
bunlar, Kemalin tabirile «Fa 
tih'in Cevdet-i kariha ve tema 
yülât-ı müceddidânesinin ne 
derece âlî ve müesser olduğu­
nu ispat edecek» kıymettedir.
Fakat bu mektuplar hem res 
midir; hem de meselâ. Madam 
dö Sevinye’nin kızına ve başka 
larına, ve yine meselâ Çester- 
lild'in oğluna yazdığı mektup­
lar gibi, biv milletin edebiyatın 
da merhale olacak eserler değil 
dir. Hattâ Tanzimat edebiyatın 
daki Abdülhak Hâmidin «Mek­
tuplar» ı, Muallim Naciııin 
«Mektuplarım» ı, Cenap Şeha- 
beddinin «Hac yolunda» ve 
«Avrupa mektupları» ile «Na. 
mık Kemal» in nasılmış bazı 
mektupları bile, doğrudan doğ 
rüya mektup edebiyatının nu­
muneleri sayılamazlar. Hami. | 
din ve Kemalin basılmış mek. 1 
tuplan, bazı taraflarile mektup 
olmakla beraber, umumî vasıf 
larile makaledirler; Cenabın i 
kitap halinde çıkan mektupla - 
n, şekillerde mektup olsalar bi 
le, mahiyetlerde «Seyahatna . 
me» dirler; Gir inli Sırrı Paşa­
nın «Mektubatı Sırri» si de Sa­
mi Paşanın •Münşeatı Sami» si 
gibi, «Mektup» nesri olmaktan 
ziyade inşadırlar. Tanzimat e- 
debiyatmda «Mektup» mefhu­
muna lâyik olan, ve bugünün 
değil, hattâ yarının güzel nes 
ri sayılabilecek derecede samia 
mî ve sade yazılan mektuplar 
Namık Kemal'in, kardeşi Ö- 
mer Naşid Beye, damadı Rifat 
Beye ve kızı Feride hanıma kıs 
men Mağosa zindanından, ve 
kısmen Midilli menfasından 
gönderdiği mektuplardır ki maat 
teessüf şimdiye kadar meçhul 
kalan bu eserleri, basılmakta o 
lan «Namık Kemal» ismindeki 
eserime aldım.
Eski ve hattâ yeni edebiyatı­
mızda hiç mevcud olmıyan ikin 
ci tarzda «itiraf» eserleridir.. 
Kendilerini, değiştirmiyerek 
gösteren, ve kusurlarını kork 
mıyarak söyli.yen müellifler ne 
divan, ne taıızimat, ne teced - 
düt edebiyatının ne şairlerinde, 
ne ediplerinde yıktur. Vâkıâ 
Anotol Frans’m aediği gibi in- j 
sanların kendilerinden bahset-1 
melerini, başkaları tatsız bulur j 
lar. Fakat buna rağmen, insan 
Iann en iyi yazabilecekleri mev] 
zular, en evvel kendileridir.. 
Çünkü insanlar en büyük alâ­
kayı kendi şahıslarına karşı du 
yarlar, ve bu alâkayı karilerine 
de çok muvaffakiyetle duyurur l 
lar. Yazılmış hiç bir jurnal, ha. 
tıra, itiraf yoktur ki, muharriri j 
ne, ölümünden sonra, umumî 
bir sevgi sağlamasın, meselâ 
on sekizinci yüzyılın Fransız e- 
diplerinden olan ve «tncas» 
«Blisaire» isminde eserler veren
«Marnaontel» in bu iki kitabı, 
arıların uttuğu bir bahçede 
«V irjil» in, «Georgiques» ini o- 
kuyan bir çocuktan bahseder­
ken yazdığı satırlar kadar alâ­
ka uyandırmamışlar, çünkü bu 
çocuk müellifin bizzat kendisi­
dir; çünkü bu anlar, bizzat mü 
ellifin, çocukken balını yediği 
arılardır; ve müellifin muhay­
yilesi, bizzat yaşadığı şeylerin 
hatıralarile ışıklıdır, alevlidir, 
canlıdır, bir kelimeyle doğru - 
dur. Bu müellif ki, müelliflerin 
içinde en soğuk olanıdır, kendi 
ni yazarken bu kadar sevimli o 
lursa, bir dâhinin, bir Jean 
Jacques Rousseau'nun, bir 
Chateau briand’ın kendilerini 
yazdıkları eserler, okuyanlarda 
nasıl bir kıyamet koparır, tab 
min edebiliriz, ve bilhassa ku­
surların itirafları hakkındaki1 
satırlar.
Fakat her itiraf, ayni miktar 
da sıcak olamıyor; kilise evliya 
smdan «Augustin’in itirafı gibi! 
Bu büyük âlimin yazdığı itiraf 
iar, insan merakını değil, an­
cak Tanrı aşkını tahrik edecek 
mahiyettedir. Ve bıu âlim, insan 
lara değil Allaha itirafta bulunu 
yor. İşlediği günahları anlata­
rak nedamet duyuyor. Halbuki 
bir kusurun itirafındaki güzel­
liği, nedamet kadar azaltan
şey yoktur. Meselâ, bu kilise ev 
Uyası, çocukken, diğer çocuklar 
la beraber, bir bahçeden çaldı­
ğı armudları itiraf eder. Fakat 
bu itirafını yazarken, Rousseau 
nun «İtiraflar» mdaki güzel say 
faları vermek kudretini göstere 
mez.
Çünkü bu suçunun itirafın . 
dan sonra, derhal. Tanrıya ni- 
dâ eder:
«Yarabbi, İşte bir uçurumun 
dibinden gufranınla çekip kur 
tarmak İnayetinde bulundu­
ğun kalb, böyle sefil bir kalb- 
idi.»
Anatole France, bu hâdiseyi 
anlattıktan sonra der ki:
Sanki bir yumurcağın iki mey 
va aşırması, bir uçuruma yu. 
varlanmakla ifade edilecek bü 
yük bir cinayetmiş gibi!
Halbuki «Rousseuu» böyle mİ? 
Bu kilise evliyası gibi mi?
<fO «itiraflar»mı nedametler­
le çirkinleştirmez; ve yarım iti 
raflar yapmaz. O, müthiş bir 
kolaylıkla itiraf eder; hem ken 
dişinin, hem başkalarının suç­
larını. O bilir ki, gerçeği, ne 
kadar sefil ve ne kadar çirkin 
olursa olsun, gerçeği müessir 
ve güzel yapmasını bilir. Onda, 
dehânın o sırları vardır ki her 
şeyi, ateş gibi, tasfiye ve tathir 
eder. Bu sır İledir ki o, dünyayı 
(Devamı sayfa 6, Sii. 7 de)
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


Eski edebiyatımızda mevcud olmayan iki tarz

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository