Taha Toros Arşivi, Dosya No: 179-Meddahlarİstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Meddah Sururi

Istanbul Sehir University Repository

" - r r -
9C) Karamanlı Bakkallar Londra Konferansı’nda 
Meddah Sururi 
Columbia-12435
Kayseri’den gaktık. Bi eşşek yükü pastırma sardık. Deh ettik eşeğe, Londurun’a 
vardık. Sual (sual) ettik “mencilis 
nerede duruyor” diye. Göstörtüler, 
göstörttüler e, merdiven. Hadi biz 
çıktık. Eşşek nasıl çıhacak. Eşşe- 
en çıkamadığı yire bunlar nede- 
meye çıkıyo. Gayret dayıya düştü.
Eşşeen başından, kuyruğundan 
çektik, mencilisin ortalık yerine 
vardık. Sıra var diye oturuyorlar 
ağalar. Temennahı çaktık. Venize- 
los dedi ki “Neye geldiniz ağalar?” 
dedi. “Derdimizi yanıp yahılmaya 
(yakınmaya) geldik be ağam” de­
dim. “Derdiniz de ne var ki?” de­
di. “Gayrı Türk’ün elinden çekti­
ğimizi bi biz biliyok, bi de Hristos 
biliyo” dedik. “Ne çekiyonuz’?  de­
di. “Ne çekmiyok be ağam. Kaşa­
rın gurtlusunu yediriyook, yara- 
namıyok. Bastırmanın sinirini 
yutturuyok, yaranamıyok. Gayrı 
bize bi hal oldu. Bunların elinden 
kurturun (kurtarın). Venizelos’la 
Luvot Corcinos başladı Frenkçe 
patırdatmaya. Anlamıyon a. Patır­
dattılar, patırdattılar, patırdattılar. 
Bana dedi ki, Venizelos, “Bak 
ağalar” dedi. “Luvot Corcinos ce­
nabı ne konuşuyor” dedi. “Ne ko­
nuşuyor be ağam” dedim. “Heç 
korkmasınlar Türk’lerden, zati (za­
ten) nassolsa (nasılsa) biz Sivas’a 
kadana (kadar) Yunan’a virdik, gö­
türsünler Yunan’ın bayrağını Si­
vas’ın galesine diksinler diyo” de­
di. “Be ağam sen ona bizden se­
lam söyle firede firede, kendine 
güveniyosa bayrağı götürsün o 
diksin Sivas’ın galasine. Türk ada­
mın elinden bayrağı alıyo da sırı­
ğı ardına takıyo, ne diyon ey amı- 
ca. Anlıyong mu?” O sıra eşşek 
başladı agnırmaya. Eşşeğin de var 
bi yanacak derdi, anlıyong ya. Eş­
şek angırdı, agnırdı. Bi de baktım, 
amanın eşşek guyruğunu kaldır­
mış. Venizelos dedi ki: “Ağalar” 
dedi. “Bu eşşekte ne var ki’?  de­
di. “Eli boş gelecek deeliz a (deği­
liz ya) be ağam. Gayseri’de bastır­
madan başka bi şey çıkmaz, bi eş-
SOZLU TAŞ PLAKLAR
şek yükü bastırma getirdik. Bi 
dengi sana, bi dengi Luvot 
Corcinos’a” dedim. Eşşeği menci- 
lisin ortalık yerine yıktık. Bi dag- 
ga (parça ?) bastırmayı Luvot Cor- 
cinos’un önüne koyduk. Çakısını 
çıharttı. Bi dilim ağızına aldı. Kuş- 
gönü bastırma dağıldı. “Amanın 
bu ne eti” dedi. “Öküz be ağam” 
dedim. “İrede (irade) ettim Londu- 
runda gayrı dognuz yemesinler, 
öküz yesinler” dedi.
Meddah Sururi bu Karamanlı 
bakkalları bize ilginç bir ortamda 
tanıtıyor. Yapılmış en ilginç ve 
yaygın meddah plaklarından biri 
olan bu metin, Türk-Yunan heyet­
lerinin barış arayışları için, Lond­
ra’da toplanıp olumlu bir sonuç 
alamadan dağılan konferansa 
“Düşsel bir yolculuğu” anlatır (21 
Şubat-12 Mart 1921). Plak, Orfeon 
Record 13271 (No 9 A), Parlophon 
21077 (No 9 B), Columbia 12435 
(No 9 C) firmalarınca üç kez yayın­
lanmıştır ve değişik firmaların adı 
altında basılmış ender plaklardan­
dır.
1923-1924 yıllarında yayınlan­
mış olduğunu (H.S.) kabul ettiğimiz 
(No 9 A) öteki iki baskıya göre da­
ha dağınıktır. Anlatılış ve içerik 
açısından son ikisindeki olgunlu­
ğu göremeyiz. Göze çarpan işleniş 
ve içerik farklılıkları da vardır. Ör­
neğin ilkinde sayılan, Londra’ya gi­
denlerin isimleri diğerlerinde anıl­
maz. Eşeğin organını çıkarması, 
bakkalların Londra’da bir ay kadar 
kalmaları sadece ilk metinde yer 
alır. Anlam açısından büyük fark­
lılık taşıyan bölümse, Sivas’a Yu­
nan bayrağının dikilmesi ödevinin 
Karamanlılara verilmesiyle onlar­
dan etkin olarak Yunan tarafını tut­
maları beklentisi ve bakkalların 
öneriyi, kapalı ve politik bir biçim­
de reddetmeleridir. Bayrağı Si­
vas’a değil de başlarına dikilmesi 
meselesiyse, son cümlede yer alır. 
Gerçekten de 1.1923 tarihli müba­
dele anlaşması gereğince (İstan­
bul'da yerleşmiş hariç) bütün orto- 
dokslar Türkiye’den göç edecekler­
dir.
(9 B) ve (9 C) daha derli toplu gö­
rünüyor elemiştik. Karamanlıların 
gidip gitmemeleri artık söz konu­
su değildir. Mübadele gerçekleş­
miştir. Plak etiketleri yeni yazı ile 
basılmış olduğuna göre (kayıt işle­
mi daha önce gerçekleştirilmiş ol­
sa da) her halde harf devriminden 
(1928) sonra piyasaya sürülmüştür, 
yani 1928 sonu-1930 arası (H.S. 
elinde olan verilere dayanarak ay­
nı sonuca varıyor). İncelendiğinde 
esas itibariyle aynı metin olduğu 
anlaşılır. Ne var ki bu metin o za­
manki plaklara sığmıyordu. Çö­
züm metnin kısaltılmasıydı. Par­
lophon baskısında ilk kısım kesik­
siz veriliyor, sonu atılıyor, Colum- 
bia’da ise ilk kısım kısa, ama sonu 
tam veriliyor.
Plaklarda siyasî bakımdan vur­
gulanan olay, Lloyd George’la ilgili 
alaylı eleştiridir. Konuşmalarda 
adeta çevirmen rolünü oynıyan 
Venizelos’a gerek Yunan halkına 
olumsuz tek kötü söz yok. İlk plak­
ta bile bu havanın estiğini görmek 
düşündürücüdür.
Meddah Sururi’nin bu davranışı­
nı yine onun Çanakkale Muhave­
resindeki tutumunu anımsatıyor. 
Sanki Sururi acı gerçeklerden ka­
çınarak dinleyicilerini üzmek iste­
miyormuş gibi tutum takınıyor. Bir
yandan da (9B ve9  C) plaklarının 
1928-1930 yıllarında piyasaya çık­
tığını, Türk-Yunan yakınlaşması 
günlerinde Atatürk’le Venizelos’un 
çabalarını, Venizelos’un 1930 An­
kara ziyaretini göz ardı edemeyiz.
Karamanlıların lürklerden yakın­
masıysa ciddiye alınacak şeyler 
değildir. Bilinen bakkal hilelerini 
yapan, başarılı olmadıkları için 
bundan hoşlanmayan insanların 
sevimli söylenmeleridir. Onlar pas- 
tırmalanyle, eşekleriyle (Kayserili 
tipinin bir önemli özelliği) kurnaz, 
cana yakın kimselerdir. Din bakı­
mından Rum, ama dilleri ve yaşa­
yışlarıyla Türktürler. Müslüman 
Mayısoğlu’lanndan aynlklan yok­
tur.
(Karamanlı Bakkallar plağının 
halk arasındaki yaygınlığı konu­
sunda şu anıyı nakletmek yerinde 
olur. Seksen yaşını aşkın olarak 
1976 yılında ölen eski Üsküdarlı 
Emekli polis memuru İhsan Öcal, 
bizler plağı dinlerken ezberindeki 
monologu aynen söyler, plağa eş­
lik ederdi. Plağı defalarca dinlemiş 
ve böylece ezberine almış olduğu 
kuşku götürmez.)
30 94
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


9C) Karamanlı Bakkallar Londra Konferansı'nda Meddah Sururi:Columbia-12345

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository