Taha Toros Arşivi, Dosya No: 98/A-Tevfik Fikret. Not: Gazetenin "Mektuplardan" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Senemoğlu, Osman

Istanbul Sehir University Repository

I V XEKTUPLARDAN Osman Senemoğlu
Tevfik Fikret’ten Süleyman Nazif’e
•  Üzüntü, üzüntü, üzüntü... Üzgünüm kardeşim; şiddetli bir öfke bunalımı 
içindeyim, sönüyorum. Bu biraz daha sürerse, eyvah... Sebebini söyleyeyim mi? 
Fakat bu o kadar tuhaf ki gülersiniz diye korkuyorum; bazan kendim bile kendi 
halime gülüyorum. Koca bir âlem içinde yalnızım Nazif. En samimi arkadaşlarımın 
arasında sokağa çıplak çıkmış bir adam hissi ile titriyorum; herkesin vicdanı kapalı, 
örtülü; yalnız ben çıplak. Herkes hiç olmazsa üniformalarla, ne diyeyim, aslını 
örtüyor; herkes zamanın şatafatına bürünebiliyor; herkes namuslu geçinerek alçak 
yaşamanın kolayını buluyor; herkes bu alçaklık havası içinde nefes alabilmek için 
bir kolaylığa, bir çareye, bir büyüye sahip. (...)
Bilir misiniz, bu zamanda namus, zarfını kemirir bir cevherden başka bir şey değil. 
Size koşuyorum; elbette siz beni anlar, benimle ağlarsınız. Bayramın ilk gününden 
beri damarlarımın içinde bir öfke zehiri dolaşıyor, kanımı yakıyor; burada artık 
herkesin benden ürktüğünü, kaçmak istediğini görüyorum. Herkes edepsizliğe hak 
veriyor; bana diyorlar ki: Zaman haklıdır, akıllıdır; sen budalasın... Allah aşkına 
siz öyle yapmayın, siz bari deyiniz ki: Sen budalasın, fakat zaman haklı, akıllı 
değildir. Faik* nerede? O daha İstanbul’a dönmeyecek mi? Bunu mektubunuza 
cevap olarak yazmıyorum. O cevabı aklımı başıma aldığım zaman yazarım. 
Üzüntümün derecesini düşünemezsin, kardeşim; kendimi taşlara çarpacağım geliyor. 
Fakat hani benim hamiyetli kanımla kirlenecek temiz taş... %
Tevfik Fikret
(*) Süleyman Nazif’in kardeşi Şair Faik Âli Ozansoy.
Yer yer yalınlaştırdığımız bu mektubun 
yazarı Tevfik Fikret (1867-1915) üstüne 
tartışmalar ve her türlü bilimsel 
dayanaktan yoksun anlamsız savlar 
günümüzde de ortaya atılıyor. Şairin 
yüzyılın başında ulaştığı düşünce 
düzeyini bugün bile kavramaktan yoksun 
kişiler var! Tevfik Fikret’in öncülük 
ettiği anlayış, kuşkusuz büyük ölçüde 
kişisel yeteneğinden kaynaklanıyor.
Ama, o dönemdeki adıyla Galatasaray 
Sultanisi’hdeki yetişimi, Dışişlerindeki 
birikimi de bu anlayışın oluşumunda 
etkili olmuştur. Şairliğin yanı sıra 
eğitimciliğiyle de ünlü olan T.Fikret 
Galatasaray’da ve Robert Kolej’de Türkçe öğretmenliği 
yapmıştır. Öncüsü olduğu Edebiyat-ı Cedide (Yeni 
Edebiyat) akımı çerçevesinde, aydınlara yönelik şiirleriyle 
bireysel konulara ağırlık vermiş, yönettiği Servet-i Fünun 
dergisini ulusçu ve yurtsever yazarların odağı durumuna 
dönüştürmüştür. Ancak bir süre sonra, 1905 yılında, 
gerek arkadaşlarıyla anlaşmazlıkları, gerekse II. 
Abdülhamid’in baskıları nedeniyle Rumelihisarı’ndaki 
Aşiyan adını verdiği evine çekilmiştir. Bu içine kapanık 
döneminde bile, özgürlük yanlısı şiirleri elden ele dolaşan 
sanatçı II. Meşrutiyetle birlikte yeniden etkin yaşama 
dönmüş, Tanin gazetesini çıkarmaya başlamış,
Galatasaray Lisesi’nin müdürlüğünü üstlenmiştir. Ne var 
ki T.Fikret, eğitim bakanıyla anlaşmazlığa düşerek bu 
görevinden kısa bir süre sonra ayrılır. İttihat ve 
Terakki’nin baskılarını, yanılgılarını, yolsuzluklarını 
anlatan şiirler yazar. Sanat yaşamının büyük bir 
bölümünde kullandığı güç anlaşılır dilini ve ustası olduğu 
aruz ölçüsünü bırakıp çocuklara yönelik şiirlerini yalın 
bir dille yazmaya başlar. Ezilen insanların, güçsüz ve 
yoksulların sorunları, şiirlerinin ana konusunu oluşturur. 
Bu dala getirdiği birçok yenilikle T.Fikret çağdaş şiirimizi 
etkileyen şairler arasında yer alır. Süleyman Nazif ise 
(1870-1927), yazarlıkla siyasal etkinlikleri iç içe yaşamış 
bir şair ve yazardır. II. Abdülhamid’in baskıcı 
yönetimiyle savaşmak için kaçmak zorunda kaldığı 
Paris’te bile gazete çıkararak bu karanlık döneme ve 
sultana karşı savaşımını sürdürmüş bir düşünce adamıdır 
S.Nazif. 1909-1914 yılları arasında çeşitli 
Osmanlı illerinde valilik yapan yazar, 
İstanbul’un işgaline karşı çıktığı 
“Karanlık Bir Gün” başlıklı yazısı 
nedeniyle İngilizler tarafından Malt a ’ya 
sürülmüş, dönüşünde yaşamını yalnızca 
kalemiyle kazanmaya çalışmıştır. Ancak 
bu alandaki ününü, şiirlerinden çok anı, 
eleştiri ve tarih türündeki düzyazılarına 
borçludur. Anlamsal etkiyi sözcüklerin 
uyumundan bekleyen S.Nazif, o yıllarda 
ilk denemeleri yapılan dilin 
yalınlaştırılma çalışmalarını ve “Milli 
Edebiyat” akımını, bu yüzden 
benimseyememiştir.
19
Süleyman Nazif
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


Tevfik Fikret'ten Süleyman Nazif'e

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository