Taha Toros Arşivi, Dosya No: 112-Lokantalar. Not: Gazetenin "Kesip Sakladıklarım " köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Pulur, Hasan

Istanbul Sehir University Repository

FIESTA
bazılarım bulacaksınız...
Yıllardan beri gazetelerden, dergilerden, yazılar, fotoğ­
raflar, haberler keser, saklarız; bir gün gelir işimize ya-
dosyalarda, zarflarda, sararıp bekliyor..
[esip Sakladıklarım..
1 980ü  yıllara girerken “nostal­jik takılma” kavramı tutku haline gel­memişti; Beyoğlu’nun insanları değişir­
ken, binaları da insafsızca tahrip ediliyor­
du... Beyoğlu’nda, eski namına ne varsa, 
sanki sırtımıza yüktü...
Beyoğlu’nun ünlü pastanesi Markiz ve Le- 
bon da elbette bu yıkımdan paylarını alacak­
lardı, galiba önce Lebon gitti, sırada Markiz 
vardı...
Markiz’in yeni sahibi, yani pastahanenin 
değil, binanın sahibi yedek parça­
cıydı, “Eyvah, Markiz de gidi­
yor!” diye feryad edenlerin ne de­
mek istediklerini aklı hiç almıyor­
du, “Pasta ile yedek parça ara­
sında ne fark var anlam ıyo­
rum?!” diyor ve ekliyordu:
“Şaşırdım kaldım, biz de bu va­
tanın evladıyız. Herkes bize yükle­
niyor. Adam memlekette ne kadar 
yazar çizer varsa üstüm e saldı.
Sanırsın Markiz pastanesini değil 
de İstanbul’u yıkıyorum. Üstelik de 
söz veriyorum, hiç bir şeyi yıkma­
yacağım. O panolar milyon değe­
rinde. onları yıkar mıyım. Bu vata­
nın evladı olarak müsade edin de 
biz de biraz mal kıym eti bilelim .
Fakat bu panoların önünde pasta 
satılmasıyla, yedek parça satılma­
sı arasıda ne fark var bir türlü an­
lamıyorum.”
Geçen gün Richmond Oteli’nin 
altında, yeniden açılan Lebon Pas­
tanesinde otururken otel müdürü 
Rezan Kulaksız, şimdi kapalı duran Mar- 
kiz’i aldıklarını, eski haline getireceklerini 
söyledi, Lebon’la Markiz Beyoğlu’nun tari­
hindeki yerlerini yeniden alıyorlardı.
HALDUN TANER 
VE MARKİZ
Bunu duyunca, aklımıza rahmetli Haldun 
Taner geldi, Markiz’i kurtarmak için az uğ­
raşmamıştı, keşke yaşasaydı da bu günleri 
görseydi, diye hüzünlendik....
Kesip sakladıklarımız arasında, O’nun 20 
Ocak 1980’de Milliyet’te “Ar Yılı Değil, 
Kar Yılı” başlıklı yazısı vardı; şöyle diyor­
du:
“Eski eserlere saygı yaşla edinilen bir 
aşama mıdır? Hiç sanmıyorum.
Bu bir görgü ve eğitim işidir. Yaş olsa ol­
sa dünyayı daha bir topluca, daha bir geniş 
açıdan görmeye yarayabilir ve bu niteliği ile 
gidenin yanında asıl kalanın, dünyayı dün­
ya uygarlığı uygarlık, tarihi tarih yapanın bi­
raz da tarihi yapıtlar ve anıtlar olduğunu an­
lamaya yaklaştırabilir.
Geçenlerde benim yaşımda, hem de ay­
dın, hem de sayıp sevdiğim, sağduyu bir 
dostum, bana takaza etti.
_ Ne oluyor yahu, dedi. Bir Markiz’dir tut­
turmuşsunuz. Orada İbrahim Şinasi Efendi, 
Namık Kemal, Abdülhak Hamid ya da ne bi­
MARKIZ PASTANESİ 
VE HALDUN TANER
leyim ben, falan sadrazam, falan Bakan kah­
ve içti, onların değerli kabaetleri o başka bir 
deyim kullanıyordu bu iskemlelere onur ver­
di diye şimdi orası tarihi mi oldu yani? Dün 
Lebon, bugün Markiz adını taşıyan bu lokal 
Osmanlı Imparatorluğu’nun yozlaşmış Be- 
yoğlu’sunun son kalıntısı olarak yıkılmış ya 
da parçacı dükkanı yapılmış, kıyamet mi ko­
par? Varsın olsun. Tasanız mı yok sizin be?
Bu dostum hoyrat mizaçlı, duygusuz biri 
olsa canım yanmazdı. Bal gibi de duygusal­
dı. İstanbullu idi. Eskiye karşı vefasız değil­
di. Bir zam anlar kendisinin ve dostlarının  
sıkça gittiği N lsuaz’ın yerinin, o kahvenin 
Avrupa’dakller gibi atmosferini aynen yan­
sıtan bir müze haline getirilmesi söz konu­
su olduğunda gözleri parlamış, coşku ile o 
kahvenin özelliklerinden tatlı tatlı söz etmiş­
ti. Demek oluyor ki, insan kendi tarihi kişilik 
vermekte o kadar hasis davranmıyormuş.
Markiz’in mahvolup gitmemesi İçin uğra­
şanlar, ne nostaljik bir romantizm itişi ile 
harekete geçmişlerdi, ne de kimsenin farkı­
na varmadığı değerleri biz değerlendiririz 
snopluğu içinde idiler. Bunlar, her uygar 
büyük kentin onuru olan bu gibi lokallerin 
yapıtların muhafazasının yine o kentin eski 
sakinlerine düşen en basit uygarlık borcu 
olduğuna inanmış ve bundan ötürü uyarı 
ödevlerini yerine getiren kim selerdi. Pa- 
ris’de Dome kahvesini, Berlin’de Kempins-
ki’yi parçacı dükkanı yapmaya kalkan olsa, 
bütün kent bu barbarlığın karşısına dikilir. 
Başta Belediyesi olmak üzere aydın çevre­
ler, yazarlar, eleştirmenler, sanat kurulları, 
mimar birlikleri, tarihçiler ve benzerleri kı­
yameti koparırlar.
UYGARLIK KOLAY DEĞİL
Eski Beyoğlu’nda şimdi çok şeyin yerin­
de yeller esiyor. Yanlış söyledik, yeller es­
miyor, birbirinden çirkin bloklar yükseliyor. 
Kala kala bir Perapalas kaldı. Atatürk devri­
nin gözde yazarı Falih Rıfkı üstadı­
mız bile bir tarihte Galatasaray Li- 
s e s i’ni y ık ıp  yerin e  tu r is tik  otel 
yapm ayı sa lık  verm em iş m iyd i?  
Hem  u y g a rlık  ta s la m a , hem  de  
onun tüm  g erek lerin i fa rketm ek  
bizler için galiba her zaman kolay 
olmuyor.
Eskiden Lebon, kırk yıldan beri 
de Markiz adı ile Beyoğlu’nun en 
seçkin pastahanesi olan bu lokal­
den, güzel kızımız Ajda Pekkan’ın 
bir şarkısında söylediği gibi “Kimler 
gelmiş kimler geçmiş”tir.
KİMLER GELDİ, 
KİMLER GEÇTİ?
Mesela ünlü silah tüccari Sir Ba- 
zil Zaharoff’un henüz genç ve uya­
nık bir çocukken bu lokalin kapı­
sında nöbet tuttuğunu, buraya gi­
rip çıkan turistlere sokulup şehri 
gezdirmek için rehberlik yaptığını 
ve Kont Orioff adında bir Rus asil­
zadesinin gözüne girip ondan aldığı yüz al­
tınla iş hayatına atıldığını, Vasili Zaharya 
olan adına da bu tarihten sonra Bazil Zaha- 
roff şeklinde çeki düzen verdiğini, sonunda 
Kraliyet Canibinden önüne bir de Sir lakabı 
eklettiğini bilir miydiniz? Eskiler anlatır, ün­
lü Fransız aktörü Mounet Sully ve eşsiz ka­
dın sanatçı Sarah Bernardt İstanbul’a turne­
ye geldiklerinde buradan çıkmazlarmış. Bu 
lokalin eski daimi müşterileri içinde Sadra­
zam Hakkı Paşa, rahmetli Reşad Nuri Dra- 
go’nun pederi Nuri Bey (chateauneuf) Ab- 
dülhamid’in yaverleri, Hariciye Nazırı Tevfik 
Paşa, daha sonra İsmet Paşa, Celal Bayar, 
Şükrü Kaya, T evfik  R üştü, Fethi Okyar, 
Şükrü Saraçoğlu, Feridun Cemal, Sadi Ir­
mak gibi devlet adamları, Necmeddin Molla, 
Necm ettin Sahir, M uhittin Üstündağ gibi 
muteber zevat, Ahmet Haşim, Yakup Kadri, 
Fecri Aticiler, Hamdullah Suphi, Abdülhak 
Şinasi, İzzet Melih, Yusuf Ziya, Mithat Ce­
mal gibi edebiyatçılar, Hüseyin Cahit, Yu­
nus Nadi, Burhan Felek, Ulunay, Nizamettin 
Nazif gibi gazeteciler ve büyükelçiler, ban­
ka müdürleri, baro reisleri sayılabilir.”
★★★
Hayır Haldun Bey, hayır “Eski Beyoğ­
lu’nun bugüne kalmış biricik tarihi lo­
kali parçacı dükkanının bekleme salo­
nu, ya da lahmacuncu" olmadı, kurtuldu 
haberiniz olsun, dedik...
SAYFA 10 FİESTA - 3 EKİM 1993
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi
* 0 0 1 5  1 0 9 Z 4 0 0 6 *


Markiz Pastanesi ve Haldun Taner

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository