Taha Toros Arşivi, Dosya No: 170-Simavi Ailesiİstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Banoğlu, Niyazi Ahmed [Ahmet]

Istanbul Sehir University Repository

TT- -ÇK> S ;
Vatan d âva ları uğrunda hayatın ı is tih kar ederek y ılm adan  m ü­
cadele eden ve İstanbulda eşi görülm em iş candan b ir  teza­
h üratla  ebedî m edfenine uğurlanan Sedat S im avin in  son 
resim lerinden b iri.
Basının ve Vatanın büyük kaybı:
Sedat S im avin in  
bilinmiyen tarafları
11 A ra lık  1953 Cum a günü hayata gözlerin i kapayan Sedat 
S im av i’nin, m atbuat ta rih im ize  geçecek b ir  çok ta ra fla r ı v a r­
d ır. Bu yazı, bunları ilk  defa tarihe  mal e tm ektedir.
Yazan : N iyazi Ahm ed B A N O G L U
TARİHİN karanlıklarında kaybolmuş vesikaları bi­
rer birer meydana çıka­
rarak maziyi aydınlatmağa çab
şan Yeni Tarih Dünyası sayfa- 
lariyle Türk matbuat tarihini 
yazacak gelecek neslin tetkik 
çilerine bir kaç anektod hedi­
ye etmek istiyorum. Bu arada 
hislerimden de bir kaç damla 
karıştırırsam, okuyucularımın 
beni mazur görmelerini rica e- 
deceğim. Başka türlü hareket 
edemezdim, çünkü Sedat 
Simavi, Türk matbuat tarihine 
kuru bir hal tercümesiyle gire 
cek bir isim değildir. Bunu, 
asla edebiyat yapmak arzusu 
ile ve his örfhilü kelimeler bul 
maya kendimi zorlıyar»v 
söylemiyorum. Gönlüm isterdi 
ki, ona bir mersiye yazayım, 
fakat his’erimin ifadesi yanın- 
de onun hayatından verebile­
ceğim hâtıralar, gönüllere bir 
gözyaşı yolu ile sızan mersiye­
lerden daha çok ömürlü, daha 
çok kıymetli .düşündürücü ve 
ağlatıcı olduğuna kanı bulunu 
yorum.
★
Sedat Simaviye yapılan son 
ihtiram, sade kalp bağlariyle 
örülmüştü ve onu İstanbulun, 
dondurucu soğuk b ir günün­
de uğurlıyanlar, bu derece 
candan, bu derece kalabalık ile 
hâ ilenm iş bir merasimi hatır 
İnmiyorlardı. Sedat Simavi, şeh 
ıin  bütün mevsim çiçeklerini 
mezarına bir yük olarak değil, 
birer sevgi ve saygı ifadesi o- 
larak götürdü. Ona yapılan bu 
merasim, bir milletin yaşıyan 
hislerinin ve ilelebet bütün 
hayatiyeti ile yaşıyacak arzu­
larının bir tezahürü idi.
Sevgili okuyucularım, bir ö- 
lünün arkasından söylenmesi, 
yazılması mutat olan cümleler 
le konuşuyorum sanmayınız. 
Sedat Simavi, hepimiz gibi bir 
fâni idi, ebediyete intikal et­
ti. Ama niçin arkasında ken­
disini yakından tanımıyan bin 
lerce insan b ir tek hisle sev­
gisini gösterdi?
İşte bana bu satırları yazdı­
ran kuvvet, Sedat Simavi’ye 
karşı beslediğim sevgim, say­
gım ve hayranlığım kadar, o- 
na son ihtiramı gösterenlerin 
hisleridir.
Burada şunu kaydedeyim ki, 
Sedat Simavi, muazzam bir 
satış yapan Hürriyet gazetesi­
nin milletine tercüman olan 
fikirleriyle kendisini sevdirdi-
325
ği için görülmemiş bir kala­
balık ona son sevgi ve saygı 
tezahüratını göstermişti. Fakat 
Sedat Simavi, sadece bu değil 
dı ve sadece bu olmadığı için 
dir ki, şahsiyat ile asla alâka­
sı olmayan ve bir milletin sa­
dece kıymetlerine tahsis edil­
miş bulunan, hakiki tarih mev 
zuundan dışarı çıkmamayı şi­
ar edinen mecmuamızın sayfa­
larında mümtaz yerini almak­
tadır. Sedat Simavi adını ta­
rih yapan, onun memleket u- 
fuklarının kapkara olduğu gün 
326
lerde de sönmez bir imanla 
mücadele etmesidir. O gün, 
onun çok sevdiği bu toprakla­
ra, ve bu topraklarda yaşa­
yan insanlara veda ettiği gün, 
arkasından gelenler, Sedat Si- 
mavinin bu mukaddes müca­
delesini bilselerdi, kimbilir da 
ha neler olurdu!
Sedat Simavi, Türk millî 
menfaatlerini sade Hürriyet 
gazetesiyle değil, çıkardığı bü 
tün mecmualarla müdafaa et­
mişti. Onun millî mücadeleyi 
destekleyen bir (Gtileryüz)
mecmuası vardı ki, ateş püs- 
kürüyordu (1).
★
Sedat Simavinin hizmetinde, 
ıllarca evvel, Yedigün mec- 
masında iki sene çalışmıştım, 
ndan çok şeyler öğrendim, 
leslek vazifesi, insanlık ve ça 
şma zevki. Gördüğüm bu iyi 
klerini ödememek gibi sade, 
e İnsanî bir hisle de bu satır- 
arı yazabilirdim. Fakat Babu 
li caddesinin korkunç İstırap, 
'iriyle asla insanlığını kaybet 
■ıeden, bilâkis İstıraplarla 
uğrularak ıstırabı zevk hali.
’ e getirerek ona galebe çala, 
ilen Sedat Simavi’nin bu 
^ddenin tarihinde öyle bir yeri 
•ardır ki... tşte bu yer, bir 
arih safhasıdır.
★
tşte b ir hâtırası ki, ayni za- 
’anda tarihî bir hâdiseyi açık.
damaktadır:
Atatürk, koma halindeydi.
dndan, o büyük insanın fâni 
•arlığından mahrum kalma 
htimalinin ıstırabı içinde kıv 
'•myorduk. Biz basın mensup 
‘ rı, her an, her saniye, te- 
ı ’li bulmaz acı haberi alaca, 
•ımızdan korkuyorduk. A ta. 
ürk’e bağlılığı, Millî Mücadele 
ünlerinde başlamış olan ve o- 
tun imanını millete aşılamak 
ün  mücadele eden Sedat Si. 
navi de muztaripti. Fakat Tür 
iyenin yegâne muvaffak mec 
uacısı, millete karşı vazifesini 
i  müdrikti. Mecmuasını, mut 
•ka milletin his1 er ine tercCU 
la n  olacak şekilde hazırla, 
mak.
Rahmetli İbrahim Alâettin'e 
beklenen acı âkibet vuku bul­
duğu zaman, neşredilmek üz» 
re bir şiir ısmarlamıştı.
İbrahim Alâettin’in bütün 
hayatında yazdığı şiirlerin en 
kuvvet1 isi ve A tatürk’ün ölü­
münden sonra yazılan bunca 
şiirin en üstünü «Dolmabahçe- 
yi tavaf» şiiri, Sedat Simavi’-
(1) Sedat Simavi’nin bu mü 
caddelerini, (Milli mücadele 
günleri) adlı yazı serimizde, 
ve bütün dökümanlariyle Ye­
ni Tarih Dünyası okuyucula­
rına arzedeceğiz.
Tevazuu İle de herkesi kendine bağlamı; olan rahmetli 8edat 
Simav), Ankarada bir basırf' toplantısında, en arka sırada 
görülmektedir.
ain  masasına gelmiş, şiirin 
çerçevesi yaptırılmış, klişesi 
hazırlanmıştı.
İbrahim Alâettin, muhak­
kak ki, şiirinin bütün mısrala­
rında terennüm ettiği hisleri ve 
ıstırapları duymuştu. Fakat e- 
ser, Atanın ölümünden evvel 
hazırdı.
Beklenen acı gün gelip çattı. 
Yedigün matem sayısında, A- 
ta tü rk ’ün fâni hayata vedama 
ağlayan bu şaheserle çıkacak­
tı.
Ayni şiiri, ölüm günü Cum­
huriyet gazetesinin sayfaların 
da görünce, şiirin hikâyesini 
bilenler şaşırmıştık. Sedat Si­
mav!, kalbinden vurulmuşa 
dönmüştü.
— Alâettin bana bunu 
yapmamalıydı, diyordu.
İyi kalpli Sedat Simavi, İb­
rahim Alâettin’e karşı da kır­
gınlığını saklıyamamıştı, fakat 
onun «Vallâhi Sedat, hiç su­
çum yok. Arkadaşlara hususî 
bir mec’iste okumuştum, bir 
hâtıra olarak defterine geçiren 
ler olmuştu. Neşredecekklerini 
aklıma bile getirmemiştim.» de 
mesi, dostlarına karşı daima 
vefakâr olan Sedat Simavi’yi 
tatmin etmişti sanki. O yine se 
viniyordu, çünkü bu harikulâde 
güzel şiir, kendi arzusu ve si­
parişi üzerine yazılmıştı. Bu,
mukaddes bir vazife yapmış in­
sanlara mahsus derin bir in­
şirah veriyordu kendisine.
★
İnönü’nün Cumhurreisi se­
çildiği günlerdi. Bir sabah İb­
rahim Alâettin, fırtına gibi o- 
daya girdi. Sedat Simavi’nin 
dairesine daldı. İçeri girerken 
bana, hususî bir şey konuşmak 
istediğini söylemişti. Odadan 
sesler Pelivordu:
— Mahvolurum Sedat, ölü­
rüm vallâhi.
— Fakat kardeşim, imkân­
sız olan bir şey istiyorsun ben 
den. Ben de rezil olurum. Mec 
muam çıkmaz.
— Fakat bunu senden, senin 
dostlusundan m ut'aka bekle­
rim. Bunu benim için yapma­
lısın.
Hâdise şu idi: O haftanın
Yedigün mecmuası sayfaların­
da İbrahim Alâettinin bir yazı 
sı vardı. Aklımda kaldığına gö 
re, (Sağırlığın psikolojisi) baş 
heını taşıyordu, yazı, temsi1! 
büyük bir kulak resmi ile de 
süslenmişti. İbrahim Alâettin, 
basılmış ve tevzie verilmek ü- 
zere hazırlanmış olan mecmu­
adan bu yazının çıkarılmasını 
istiyordu. Sedat Simavi’nin:
— Bundan bir şey çıkmaz, 
kimse alınmaz, demesi, İbra­
him Alâettin’i tatmin, ikna ve
teskin edemiyordu.
Sevgili okuyucularım, Sedat 
Simavi, İbrahim Alâettin’i kır 
madı. On bini aşan mecmua­
nın sayfalarını birer birer yırt 
tırarak  o yazıyı imha etti, ye­
rine başka sayfalar ilâve ettir­
di. Bir arkadaşını kırmamak 
için büyük bir zarara da katlan 
mış oluyordu.
★
Sedat Simavi, mecmuasının 
sayfalarını büyük bir titizlikle 
ve yanılmıyan zevki selimi ile 
hazırlardı. Bir gün mecmua­
nın her sayısında neşrettiği ve­
cizeler kalmamıştı.
— Niyazi, bir sütun kadar 
vecize yazabilir misin? dedi.
— Hiç tecrübe etmedim Se­
dat bey.
— Hele bir tecrübe et. Alı­
şılmış bir sütundur. Sayfanın 
güzelliği bozu1ur.
Yazdıklarımı beğenmişti:
— Pekâlâ oldu., dedi ve ce­
binden çıkardığı beş lirayı u- 
zattı. Sene, 1938.
(Devamı 358. sayfada)
Sedat Simav) bir Avrupa 
seyahatinde,
327
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


Basının ve vatanın büyük kaybı:Sedat Simavinin bilinmeyen tarafları

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository