Taha Toros Arşivi, Dosya No: 195-Tanzimat Tarihinde Dar'ül-bedai. Not: Gazetenin "Hadiseler Arasında" köşesinde yayımlanmıştır.Taha Toros Arşivi, Dosya No: 195-Tanzimat Tarihinde Dar'ül-bedai

İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Felek, Burhan

Istanbul Sehir University Repository

uc;
Hadiseler firesm dâ
İstanbul
Şehir Tiyatrolar*
Şehir Tiyatrosu kurutalısene olmuş, Dile kolay ya­rım asır.. Türkiverie mües­seseler çok yasamıyor ma­alesef! Hele şu son elli sene, Tür­
kiye için en sarsıntılı devrettir. 
Başkalarım bırakın! sadece Os­
manlI İmparatorluğunun hu elli 
yıl içinde çökmüş, Türkiye Cim- 
jhuriyetinin kurulmuş olması böy­
le müesseselerin hayatı üzerinde, 
esaslı tesir yapacak baş ıılaylar- 
dandır; ne var ki bunu kuranlar, 
aşkta, şevkle kurmuşlar, rahmete, 
mihnete bakmamışlar, çalışmışlar. 
Yani sizin anlıyacağınız — hani su 
hor görülen amatörlük ruhu yok 
mu — işte o hüvük kuvvetle mües- 
seselerine yapışmışlar, onu bugün­
kü hale getirmişler.. Kuranlardan 
ve yaşatanlardan ve bilhassa Muh­
sin Ertuğrul. Redia. Şaziye. Vasfi. 
Galip. Mahmut. Hüseyin Kemal 
gibi hâlâ bu meşalenin koşucular» 
olarak — hamdolsun — hâlâ çalı­
şan «Pioııniers =  temsilciler* in­
den Allah razı olsun. Yenilere de. 
bu atabeylerinin hazırladıkları sa­
nat yolunda başarılar versin..
Bu bitti..
Gelelim bu işin tarihçesine; ben 
hizde tiyatro tarihini bilmem. (Ga- 
¡liba Vasfi Rıza buna dair bir eşer 
hazırladı. İnşallah basılır da bir 
de okuruz.)
Ama bizim 1. Galip’in bana yan­
dığı bir mektupta belirttiğine gö­
re şimdiki «İstanbul Belediyesi Şe- 
!hir Tiyatroları» nın «göbek adı» 
«Dârül-bedâvii Osm ânı» dir. Ve el­
li sene evvel temmuz avında ku­
rulmuştur, O zamanki kurucuları 
arasında bulunup şimdi berha.vat 
olan kimse yok. Yalnız benim ha- 
* fırladığıma göre thniirrefik Ahmet 
Nurettin Bey bunların arasında 
idi. Bu münasebetle bir şey açık­
layayım..
Ben, bugün Şehir Tiyatrosunun 
, ve umumiyetle Türk sahnesinin if­
tihar ettiği su yukarıda adnıı say­
dığım sanatkârlardan önce sahne- 
! ye çıkmış, hem de Tepebaşı Dram 
kısmında sahneye çıkmış bir ama- 
I törüm.
İkinci Meşrutiyetin ilânım takip 
eden aylarda arkadaşımız merhum 
«Sait Hikmet» in hazırladığı ve 
«Edebiyatı Cedide» çilerden «Mü- 
. fit Ratıp» merhumun sahneye 
(koyduğu «Mazi ve Atî» İsimli pi­
yeste bir çok talebe arkadaşları­
mız gibi ben de rol almıştım. — O 
zaman Hukukun ikinci sınıfına geç 
miştim — Rol biraz gülünç idi. Kız- 
larağası rolü.. Tabiî vüzümüzü ve 
dilimizi karaladık.. Rol fena olma­
dı. Çünkü çok güldfilerdi: yalnız 
unutmamalı ki: ben o zaman 19 
yaşında hir gençtim. Haremağası 
rolü yapmak — velev ki hir kaç 
saat için — pek kolay olmamıştı. 
Belki de tiyatroya olan büyük he­
vesimi. sahneye böyle tabiatımıza, 
rengimjze ve erkekliğimize uvmı- 
: van hir rolle çıkmış olmanı kırdı..
da aktörlüğe sülük etmedik.. Else 
■ idik ne olurdu?. Belli olmaz., belki 
1 gazetecilikten daha ziyade muıaf- 
fak olurdum. İnsanlar böyledir; 
özleyip de ele gevremediği fırsat- 
1 lara malik olsa idi neler yapabile­
ceğini vehmeder, durur. Ben de 
onlardanım..
I.âfı uzattım galiba!..
Ve Şehir Tiyatrolarının ellinci 
senesini idrâk ederken Vasfiye sor­
dum: su malûmatı aldım.
«Dârülbedâyi» iki defa kurul­
muş; birincisi elli sene evvel tb- 
nürrefik Ahmet Nurettin Bey ku- 
rueulardanmış. Müsahipzade son- 
, radan katılmış.. Yukarıda adlarını 
1 vazdığım yedi kıdemli artistten 
Muhsin Beyle I. Galip Dârülbedâ- 
yi'in ilk teşekkülünde girmiş eski­
lerdendir. Bu Dârülbedâyi yürü­
memiş.. 1925 yılında kapanmış. Eş­
yasını Sultanahmettekj Talât Pa«s 
konağına nakletmişler. Bunun üre­
rine Muhsin. Galip. Bedia. Şaziye, 
Vasfi, Mahmut. Hüseyin Kemai. 
N'eclâ (sahneden avrılmıs) ve mer­
hum Ne.vvire Nevir. Halide Beh- 
zat. Muvahhit Hâzım Küçük Ke­
mal. Emin Reliğ toplanıp Beledi- 
veve müracaat ederek tivatroıııırı 
tekrar ihvasıııı. ve ismiyle birlik­
te idaresinin kendilerine verilmesi­
ni istemişler: zamanın Şehremini 
olan Muhittin Rey merhumun iti­
madını kazanarak 1925 yılında ikin­
ci defa olarak «Dârülbedâyi»! kur­
muşlardır. Yukarıda isimlerini say­
dığım hu zatlar bovlece resmen 
Şehir Tiyatrolarının kurucuları o- 
larak kabul edilmişlerdir.
Ne emek vermiş, ne çileler çek­
inişler!. Ve hngiin ancak bunun şe­
refini taşımakla teselli bntmaklan 
başka ne gibi maddî refah bulmuş­
lardır? Hiç?. Şehir Tiyatrolarını bı­
rakıp dışarıda çalışanlar, d3ha faz­
la kazanmış, hattâ isini bitenler 
zengin olmuştur: ama bizim âşık­
lar bu sevda uğruna bütün ömür­
lerini harcamışlar.. Bana sorarsa­
nız iyi de etmişlerdir. Bu insan de­
nilen şey hep para, hep çıkara göz 
dikti mî kıymeti kalmıyor, vağlı 
bir para cüzdanı gibi oluvor.
ölenlere rahmet olsun. Kalanlar 
da gelecek kuşaklara en kurak sa­
halarda dahi sanat aşkının ne gü­
zel çiçekleri yetişebileceğini gös­
termek için çok zaman sahneleri­
mizde yaşasınlar..
Unutmayalım.. Şehir Tiyatrola­
rının ellinci dönüm yılının kutlan­
ma töreni 23 temmuz akşamı Rum­
elihisarı Açıkhava anfi tiyatrosun­
da yapılacaktır. Arkadaşlara ve 
Şehir Tiyatrolarına başarılar ve 
sanatkârlarına uzun ömürler dile­
miyle! R. FELEK
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


İstanbul Şehir Tiyatroları

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/133757/3/001581595010.pdf

İstanbul Şehir Tiyatroları

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository