Taha Toros Arşivi, Dosya No: 98/A-Tevfik Fikret. Not: Gazetenin "Evet/Hayır" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Akbal, Oktay

Istanbul Sehir University Repository

FART/HAYIR
OKTAY A K B A L
İyi ki Bir Tevfik Fikret 
var... ı l Ş ' n
“Bir gün bu memlekette sabah olursa” diye sorar. Yanıtını 
hemen verir: “Evet, sabah olacaktır sabah olur, geceler — Tu- 
lû’ı haşre kadar sürmez, akıbet, bu sema — bu mal gök size 
bir gün acır, melül olma” ...
Altmış sekiz yıl önce 19 Ağustos 1915 günü Tevfik Fikret öl­
müştü. Kırk sekiz yaşındaydı. Bir düşünce savaşçısı, bir uy­
garlık öncüsü, bir demokrasi tutkunuydu. Herşeyden önce ger­
çek bir 'insan’dı. Haksızlıklar önünde boyun eğmeyen, yenik 
düşen, o anda bile savaşımını sürdüren örnek bir aydın, bir 
şair.
Ne zaman şiirlerini okumaya dalsam güc kazandığımı du­
yarım. O dizeler güven verir, inanç verir, direnme, dayanma, 
yarınlara bağlanma duygusunu uyandırır. Tevfik Fikret ‘büyük’ 
bir şair midir? Daha doğrusu ‘iyi’ bir şair midir? Bu konu hep 
tartışılır. Zaman zaman ‘sa f şiir yanlıları Fikret’i bir yana itmek 
isterler; onlara göre Cenap daha iyi bir ‘şairdir. Bir takım kişi­
ler ve çevreler de Fikret’e ‘insan’cı, ‘ilerici’, ‘toplumcu’ yönle­
rinden ötürü kızarlar, onu çürütmek isterler. Bu yüzden, Fikret 
üzerine sürdürülen tartışmalar, kimi zaman kavga biçimine gi­
rerek sürer gider. Bütün bunlar, onun ‘yaşayan’ bir ‘şair’ oldu­
ğunu, unutulmadığını, dilinin eskiliğine karşın yine de güncel­
liğini koruduğunu gösterir.
Tevfik Fikret için çelişik düşünceler ileri sürülmüştür, dedim. 
Bunlardan bir kaç örnek vermek isterim. Prof. Mehmet Kap­
lan, Fikret’in kişisel yaşam deneyimlerini şiirine malzeme yap­
masını yanlış bulur, der ki: “...şahsi hayat tecrübesi veya ‘ya­
şantı’ tek başına bir sanat eserine başarı temin etmez. Duygu 
ve düşüncelerini orijinal, çarpıcı ve güzel bir şekilde ifade et­
mesini bilmek de lâzımdır” Prof. Kenan Akyüz ise “Fikret, Av­
rupai Türk şiirinin 1890’dansonra atılmış sağlam temelleri üze­
rinde modern bir yapı kurmayı başarmıştır” der, ve şunları ek­
ler: “ Fikret, temiz ahlâkı, sağlam karakteri, büyük medeni ce­
sareti, yurtseverliği, insan hak ve hürriyetlerini ön planda tu­
tan samimi idealizmi ile kazandığı itibarı bugün de muhafaza 
etmektedir.”
Sabiha Sertel ise şöyle yazar: “Eserlerinde savaşçı, devrimci, 
yapıcı ve yaratıcı olduğu halde, özlediği toplumun doğması için 
teşkilâtlı bir mücadeleye atılmadı. Hiç bir siyasi mücadeleye 
katılmadı. Aşiyan’ına çekilip, içinde yaşadığı toplumu, devrin 
pisliklerine, zulmüne, adaletsizliğine karşı kâh yumruklarını sı­
karak en gür sesiyle haykırdı, kâh çok sevdiği memleketinin 
ışıklarını görüp sevindi, kâh ümitsizliğe düşerek toplumun azap 
ve ıstıraplarını, sefaletini yüreği titreyerek iniltiler halinde te­
rennüm etti.” Son kuşak şairlerinden Cemal Süreya ise Fik­
ret’i ‘b irşair’den çok ‘bir aktüalite, bir öğretmen, bir ihtifal’ sa­
yar "ve bir aktüaiite, bir öğretmen, bir ihtifal olarak kaldı.Bu­
gün bir malzeme bile değil. Bir ibret belki. Tabii şairler ve şii­
rin soluğunu canında duymak isteyenler için” der.
Görülüyor ki, Tevfik Fikret ölümünden bu yana geçen 68 yıl 
boyunca hep tartışılmış, o yandan bu yandan saldırılara uğra­
mış, türlü nedenlerle övülmüş, yerilmiş, göklere yüceltilmiş bir 
kişidir. Bütün bunlar onun ‘yaşayan’ değerini göstermez mi? 
Hanği şairimiz için bu denli tartışmalar, hatta çatışmalara va­
ran görüşler ileri sürülmüştür? ‘Sa f şiir yanlıları bir dereceye 
kadar haklı görülebilir, ama büyük insan, yurtsever, halkçı ki­
şiliğinden ötürü yapılan saldırılar hiç mi hiç haklı görülemez. 
Tevfik Fikret’in bir ‘malzeme’ bile olmadığı görüşüne katılmı­
yorum. Fikret’in yapıtı önemli bir ‘malzeme’ yükü taşımakta­
dır. Biçimsel şiirden yana olanlar için değilse de, yaşamla iç 
içe, güncellikle yanyana, toplumu daha aydınlık bir ortama çı­
kartmak özlemi içindeki kişiler, şairler, sanatçılar, aydınlar için...
1898’de arkadaşı Süleyman Nazif’e yazdığı şu satırlar Tev­
fik Fikret’in iç dünyasını başarıyla yansıtmaktadır: “Koca bir 
âlem içinde yalnızım Nazif. En samimi arkadaşlarımın arasın­
da sokağa çıplak çıkmış bir adam hissiyle titriyorum, herkesin 
vicdanı kapalı, örtülü, yalnız ben çıplak. Herkes hiç olmazsa 
üniformalarıyla örtünüyor, herkes zamanın aşağılık süslerine 
bürünebiliyor, herkes bu bayağı ortamda nefes alabilmek için 
bir kolaylığa, bir çareye, bir büyüye malik. İşte yazarın, bası­
nın, edebiyatın namusu. O da oldu, o da çiğnendi. Gazetesi­
ne bir jurnal sureti basmayanlar artık gazeteci sayılmıyor. Sonra 
içimizde o edepsizleri, kötülüklerinin üstün gelmesinden do­
layı tebrike koşacak, onların bu danışıklı döğüşlerini, namus­
suzluğun bu vicdan kırıcı zaferini alkışlayacak namuslular da 
var!”
Evet, Tevfik Fikret ‘çıplak’ bir şairdir. Yani, dürüsttür, açıktır, 
düşüncelerini saklamamaktadır, inandığı fikirleri belirtmekten 
çekinmemektedir. Ne ün, ne geçici onurlandırma, ne mevki, 
ne koltuk!.. Hepsini elinin tersiyle itmiştir. ‘Vicdanı hür’ bir ‘şa­
ir’ olmak hepsinden üstündür. Ne mutlu bize ki yazın tarihi­
mizde Tevfik Fikret gibi bir şair var. Hepimize ‘insanlık’, ‘sanat­
çı dürüstlüğü’, ‘gerçek yurtseverlik’ örneği veren, bugün bile 
etkisini sürdüren bir büyük şair...
ı-------- — -------------------------------------------;-----
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


İyi ki bir Tevfik Fikret var...

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/131519/3/001581512010.pdf

İyi ki bir Tevfik Fikret var...

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository