Taha Toros Arşivi, Dosya Adı: İstanbul Genel Dokümanlarıİstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Ali Rıza Seyfi

Istanbul Sehir University Repository

Istanbulun 175 Yıl 
önceki Hayatına 
Ait Canlı Tablolar
__ ‘---'S» H ^ ) O L
İstanbul Sokakları Kan İçinde - Kesik Başı 
Koltuğunda Yatanlar - Adın Ne? Ver 
Canını! - Çuval İçinde Asılan Kadın!
rv A L I  R I Z A
dolphe Slade’ın Türk 
m urahhasları Edirnede 
Rus kum andanivle sulh m ü­
zakerelerine başladıkları s ıra ­
da İkinci Sultan M ahmudun 
İstanbulda m ürtecilere ve ye­
niçeri ta ra ftarlarına  karşı aç­
tığı ’’Terör” devrini o tarih 
safhasını kendi gaziyle gör­
mek istiyen b ir insanı gerçek 
ten isteğine kavuşturm aktadır 
Onun için biz burada onun söz 
lerini ayniyle Türkçeye çevi­
riyoruz:
”Her sokak tüyler ürpert: 
ci b ir hal gösteriyordu, yolla 
rın  tâ ortasında başları kesik- 
rek koltuklarının altına kon­
muş insanlar yatıyordu, bun­
ların göğüslerine yafta lar kon 
muş, bu kâğ ıtla r rüzgârdan 
uçmasın diye üstlerine birer 
taş bırakılm ıştı. İstanbulda en 
m eşhur kahve şahinlerinden 
biri de ilk önce felâkete uğra­
yanlardandı: Anlaşıldığına gö­
re bu kahveye yeniçeriliği tek ­
ra r kurm ak isteklilerinden ba­
zıları geliyordu ve büyük bir 
ihtim al ile kahve sahibinin hiç 
kabahati yoktu; lâkin bir gün 
zerzevatçıdan evi için zerze­
vat alırken zabıta m em urları 
karşısına dikildiler ve âdet o- 
lan iki kelimeyi söylediler*
— Adın ne?
Kahveci kim  olduğunu söy­
ler söylemez hem en oraya d'Z 
çöktürüldü ve zavallının ka­
fası cellâdın yatacanivle top­
rağa yuvarlandı’ Bundan son­
ra da yine bir şark ananesine
Igöre kahvesi yık tırıld ı (1)-★  ★” L J a lk  bu kan ve şiddet 
■ ■  sahnelerinden görü­
nüşte kayıtsız geçiyordu. Ba- 
zan biri durup başsız cesedin 
göğsündeki yaftayı okuyor, fa­
kat kimse tek söz sövliyemi 
yoıdu, en küçük b ir şüphe ka 
fanızın oracıkta uçurulm asına 
sebep olabilirdi.
”Bu idam işlerinin m uhake 
mesi, hükm ü, ilâmı pek sade 
idi:
S E Y F I
»  v  • •  . .  . .
arttırm ıştı bile. Bu sırada şah­
sî garaz ve intikam  ihtirasları 
yüzünden yüzlerce zavallının 
kurban gittiğine şüphe yoktur. 
Oğulları, kocaları, yahut baba 
ve kardeşleri öldürüldüğü için 
bunların yasım açıkça tutan, 
hüküm etin yaptıklarını açık­
ça tenkit eden bazı Türk ka­
dınlarının çuvallara tıkılarak 
denjze atıldığı da söyleniycı- 
du. H attâ kadınların  dilini tu t­
mak için bunlardan biri b ir 
meydanda asıldı, lâkin şarkta 
ki kadının örtülü bulunm ası 
âdetine uymak için bu kadın 
ihtilâlci, b ir çuvalın içinde a- 
sılmıştı!
★  +
'’<*özün kısası bu korkunç 
on bes gün içinde İs- 
tanbulun bütün sokaklarında 
ölüm, tü rlü  türlü  kılıklara gir 
miş olduğu halde hâkim  ve 
muzaffer dolaşıyordu- Beyler­
beyi sarayını tu tuşturm ağa ça­
lıştıkları söylenilen iki bet- 
baht kazığa vuruldular... Bun 
lardan biri cezanın tatbikin 
den bir gün sonra hâlâ nefes 
alıyordu!...
”Bu cezalar ve hadiseler bir 
Türkün seciyesinde en anlıya- 
madiğimiz b ir noktayı, en kor 
kunç zam anlarda onların gös­
terebildikleri taham m ül kud 
retini bize izah edebilir.
’’Türklerin  korkunç son an­
da cellât sa tın  altında göster 
dikleri asîlân» tav ır ve y iğit­
lik insanda gerçekten en de  
rin  b ir takd ir ve hayranlık  u 
yandırır. Bu yiğitliğin, bu ne 
cabetin seyircileri bu derece 
kolay ve âli b ir ölüme im ren 
direceğini söylersem belki de 
yanlışlık yapmış olmam.
T ürkün ölürken gösterdiği 
bu hali seyirci m illettaşları ü 
zerinde b ir tesir yapıyordu, 
lâkin bu tesir veya duygu, hü 
kûm etin uyandırm ak istediği 
duygu değildi: Ölümden kork 
mamak, vekarı, taham m ülü, 
yiğitliği beğenmek, ona gönül 
verm ek duygusuydu-..”
(1) İngiliz seyyahın anlattığı bu
— Senin adın ne? Sen fi kahvecinin adını bilemiyorsak da
lân mısın? Adın Haşan mı, lâkabını öğreniyoruz, bu adam A- 
Ahmet mi? Sadık mı? vur Zavur diye tanınm ıştı, kahve-
— Evet, ben Ahmedim, ne sine de ” Avur Zavunın kahvesi”
istiyorsunuz? derlerdi. Kahvehane İstanbul. Balık
Ne istiyeceğiz, basını is  pazarında, yahut K öprübaşm da bu- 
tiyoruz, nafile gürültü  etme I O nuyordu, - M flte rc ım - 
diz çök şuraya! - .jp" . .
— Ha, anladım, lâkin yanı­
lıyorsunuz, sizin aradığınız 
ben değilim, şu öteki Ahmet
tir...
— Uzatma, aradığımız Ah 
m et sensin; biz büyük gözlü, 
uzunca burunlu  b ir Ahmet si­
nyoruz. işte sen de gözü bii 
yük, burnu uzunca b ir Ahmet 
sin. Padişahımıza hıyanet e 
den herif olduğuna şüphe yok.
— Yemin ederim  ki yanılı­
yorsunuz, yahut bana iftira 
etmişler... Aradığınız Ahmet 
ben değilim, diyorum  size, gi­
din, asıl suçluyu bulun!
__Şu dinsiz herife bak! Pa­
dişaha isyan ettiğine kanaat 
etm iyor da, sessizce cezasını 
çekecek yerde suçunu inkâra 
kalkışıyor. Diz çök diyorum 
alçak herif!
— Vallahi bıllâhi, dediğiniz 
adam ben değilim, ben suçsu­
zum.. B ir yanlışlık oluyor.-.
Zavallı adam böyle derdini 
anlatm ıya uğraşırken b ir  bı­
çak vuruşiyle kafası kald ırı­
ma düşer. H erhangi bir uzvu­
nun noksanlığiyle lâkap ka­
zanmış olan T ürk ler bu yanlış 
ve acele ölüm lerden oldukça 
selâm ette sayılabilirler. Çün­
kü Kör Selim, K am bur Mus­
tafa, Topal Avni yahut Bodur 
filân... gibi adam ların sokakta 
yakalanıp yanlışlıkla kafası u- 
çurulm ası ihtim ali azdır.
”Bu Padişah mezbahasının 
kasap başısı eski kan dökücü 
serasker H üsrev Paşaydı. O bu 
işte de m uvaffak olmuş, yeni 
işkenceler çıkararak şöhretini
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


İstanbulun 115 yıl önceki hayatına ait canlı tablolar

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository