Taha Toros Arşivi, Dosya No: 179-Evliya Çelebiİstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Naci, Elif

Istanbul Sehir University Repository

Melek Ahmet Paşanın basma gelenler
Kaya Sultan ile 
Melek Ahmet Paşa
Melek Ahmet Paşa ile Evliya Çelebi Tersane bahçesinde
Yazan ııııııııtmı*
f Elif NACİ f
Âııııııııııııımııımıııı ıııııııııııır.
«Melek» mİ?, «Malak» mı? 
Kimi böyle söyler. Semizli­
ğinden kinaye Malak diyen­
ler de olmuş, mahbupperest 
Dördüncü Murad’m yakışık­
lı vezire Melek dediğini ya­
zanlar da (1). Paşanın ana 
tarafından akrabası olan 
meşhur evliya Çelebi «M e­
lek» diyor tarihlere de öyle 
geçmiş. Ben de zaten Çele­
biden naklen anlatacağım. 
Seyahatnamesi malûm, bi- 
linmiyen tarfları yok gibi 
gelir insana. Halbuki bir 
çok yazma nüshalardan ha-' 
zı pasajlar matbuuna alın­
mamış. Devrin sansürü bu­
raları çıkarıvermiş. Onun i- 
çin Melek Ahmet Paşanın 
Murad IV. ün kızı Kaya 
Esmchan Sultanla evlenme­
si bilinir, bir çok defalar ya 
zılmıştır da Fatma Sultanla 
olaı. maceraları ele alınma­
mış sanıyorum. Çünkü Ev­
liyanın, Fatma Sultanla ara 
larında geçen konuşmaları 
hanedana karşı oldukça say 
gısz bir lisanla yazılmıştır. 
Bunların çıkarılmış olması 
gayet tabiî ;
Her ne hal ise maksat, Çe 
lebinin tatlı dilinden onun 
hikâyesini dinlemek olduğu­
na göre burada «var», «yok» 
münakaşasının uzamasına
Evliya Çelebi
lüzum görmüyorum.
Melek Ahmet Paşa evvelâ Mu­
rad IV. ün kızı Kaya Sultanla 
evlenmiş, önce bunu kısaca an­
lattıktan sonra ötekine geçmek 
lâzım.
Sultan henüz çocuk, on üç ya­
sında imiş. Zifaf gecesi karşısın­
da kerli ferli kırkım aşmış bir 
erkek görünce kızcağız korkmuş 
ve Paşayı yanma yaklaştırma- 
nıış. Zaten onu Silâhtar Musta­
fa Paşa İle evlendirmek İstedik­
leri halde Veziriâzam Kara Mus­
tafa Paşa buna mâni olmuş (2). 
Sonradan Melek Ahmet Paşaya 
verilmesi sarayda bazı dedikodu 
lara, bazı entrikalara sebep ol­
muş, meselâ bir takım üfürükçü­
ler Sultana «Sakın Ahmet Paşa­
dan gebe kalma, ölürsün» demiş­
ler, o da Paşa yanma yaklaştık­
ça hırçınlaşmış, huysuzlaşmış ve 
hattâ bir defasında tuttuğu gibi 
sakalının yansım koparmış. Pa­
şa bu yüzden beş ay Kubbealtı- 
na, vezirler toplantısına gideme­
miş.
Etraftan yüklenen tesirler al­
tında Sultan, buhranlı geceler ge 
çirmiş, korkulu rüyalar görmüş. 
Bir defasında «Sultan dedesi Şul 
tan Ahmedle cennet bahçesinde 
dolaşıvormuş. dedesi ona sen de 
gel buraya demiş, elleri kan i- 
çinde imiş, kanlı ellerini yüzüne 
sürmüş.» Paşa bunu hiç İyiye 
yormamış ama Sultam avutma­
ya çalışmış, fakat Evliyaya «Sır 
sende kalsın» diye içindeklni o- 
lanca fecaatiyle açıklamış.
Nihayet Kaya Sultan gebe ka­
lıyor, ay gün yaklaşıyor. Nur 
topu gibi bir kız çocuğu dünya­
ya getiriyorsa da cahil, işgüzar 
ebeler «içeride son kaldı» diye
ellerini bileklerine kadar soka­
rak körpe lohusamn bağırsakla­
rını deşiyorlar. Sultan da ölüyor.
Cenazesinin Eyüpteki sarayın­
dan alınarak Topkapı sarayına 
kayıklarla getirilişi ve arkasından 
sarayın ve hattâ bütün şehir hal 
kının döktüğü gözyaşları hakika­
ten hazindir. Babasının amcası 
Mustafa 1. in yanına gömülmek 
üzere Ayasofya avlusuna getiril­
diği zaman Veziriâzam Köprülü 
Mehmet Paşa, tabutunun üzerine 
kapanıp ağlıyan, sar’a nöbetleri 
geçiren Melek Ahmet Paşayı ko­
lundan tutup kaldırarak şöyle 
selsenmiştl:
— Behey adam, ayıp değil mİ? 
Bir avrat için böyle ağlarsın. E- 
lem çekme sana bir sultan daha 
veririm, ahdim olsun.
Melek Ahmet Paşa bu patavat­
sıza içerlemiş ve:
— İnşallah ahdine yetişme, di­
ye haykırmıştır.
Köprülünü bu şekildeki cevaba 
mim koyduğunu unutmıyalım.
Aradan seneler geçiyor. Melek 
Ahmet! Paşa, Erdil seferinde i- 
ken onu Fatma Sultanla evlendi­
riyorlar. Fatma Sultan Ahmet 
1. İn kızı, yani Kaya Sultanm ha 
lası, ihtiyar bir kadındır.
Melek Ahmet Paşayı bu yaşlı 
sultanla evlendiren Köprülü Meh 
met Paşadır. Kaya Sultanm ce­
nazesinde duyduğu kinin acısını 
çıkarmak için olacak, Evliya şöy
le yazıyor: «Köprülü, Meleğe bir 
ili verdim beslesin demiş ve ge­
bermiş.»
Sene 1063 Ramazanın onu. Fat­
ma Sultanm Eyüpteki sarayında 
sabah oluyor. Hizmetinde bulu­
nanlar, Paşaya «Zifaf mübarek 
ola» diyenlere: I
«— Dünkü ikindi abdestivle» 
olduğunu sö.vliyerek sabah nama 
zını kılıyor ve sonra Evliyaya:
— Çabuk bana karpuzcunun 
dört çifte kayığım hazır et bir 
yere kadar gitmem gerek» diyor. 
Evliya şaşkın ve hayretle:
— Aman Paşam, şimdi Vüzera, 
Vükelâ, Ulema, Suleha, einme ve 
huteba ve Meşayih, Sadat ve â- 
yan-ı kibar cümlesin gelip zifaf 
paçası yerler siz kande gidersis.» 
dediyse de kayık gelmiş ve Ev­
liya ile birlikte yola düzülmüş- 
lerdir. Nihayet Tersane bahçesi­
ne varıyorlar, Fatih Sultan Meh- 
medln Istanbulu muhasarasında 
Ak Şemsettin’in fethe kadar sâ- 
kin olduğu, yerde ikişer rekât 
namaz kıldıktan sonra Melek Ah 
met Paşa burad gece başından 
geçen macerayı anlatmaya baş­
lıyor.
Varın bitecek —
(1) Tırnakçı da derler.
(2) Her halde de babasının ne­
dimi ve sefahat arkadaşı oldu­
ğundan ötürü.
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


Melek Ahmet Paşanın başına gelenler:Kaya Sultan ile Melek Ahmet Paşa

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository