Taha Toros Arşivi, Dosya No: 40-Ahmet Hamdi Tanpınar.



Not: Gazetenin "Olaylar ve İnsanlar" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Pulur, Hasan

Istanbul Sehir University Repository

\Ah P W A K
TT-
.
ye im a n la r
Hasan  Pulur
Bir milletvekilliği hikayesi
SEÇİMDEN 21 gün önceydi, 3 A- ralık 1995'te bu köşede yazmış­tık: "Aday listelerine dikkatle 
baktınız mı?
Kaç kültür adamı var, kaç sanatçı 
var, kaç romancı, kaç hikayeci, kaç şa­
ir, kaç tiyatro, sinema oyuncusu, yö­
netmen var.
Rastlayabildiğimiz kadar bir Prof. 
Emre Kongar var, bir de hikayeci Nazlı 
Eray, onları da, seçilmesin diye koy­
muşlar."
★ ★ ★
VE tabii sonuç istendiği gibi çıktı, ne 
Emre Kongar seçildi, ne de Nazlı Eray,
zaten amaç oydu, seçilmesini isteseler­
di seçilecek yerlere koyarlardı.
★★★
İRFAN Külyutmaz, bu ayın "Negatif" 
dergisinde, bunu diline dolamış "Hiç­
bir partiye rey vermedim, cezam ne i- 
se razıyım!" diyor ve sonra kendisine 
has Osmanlı üslubuyla devam ediyor: 
"İmdiii, ben bu partilere niçün rey 
vereyim? Memleketin ilmine, irfanına, 
harsına ve san'atine hizmet eden bun­
ca zevat var iken, bunlardan hiçbirini 
namzet göstermemekteki bu mısırrane 
tavra ne demeli?
Siz bu lider deye ortada dolaşan ze­
vata bakınız, bir de Mustafa Kemal Pa- 
şa'nın ve İsmet Paşa'nın riyaseticum- 
hurluk zemanlarına... Bakınız Yahya 
Kemal Beyefendi ya Büyük Millet Mec- 
lisi'ndedir veya Madrid'de sefirikebir- 
dir. Ruşen Eşref Bey, Memduh Şevket 
Esendal, Yakup Kadri Karaosmanoğlu 
Beyefendi de öyle. Ressam Şevket Dağ, 
Siirt milletvekilidir."
Külyutmaz dostumuzun atladıkları 
da var, Halide Edip, Sadri Ertem, Hüse­
yin Rahmi, Ahmet Rasim, Reşat Nuri, 
aynı dönemin milletvekilleri değil mi? 
★ ★ ★
İRFAN Külyutmaz, bundan sonra Ah­
met Hamdi Tanpınar'ın 1943'te, CHP 
yöneticilerinden Cevad Dursunoğlu'na 
yazdığı bir mektubu örnek veriyor.
Tanpınar milletvekili olmak istemek­
tedir, bunu da açık açık yazmakta, bin 
dereden su getirerek değil... Hocalığı 
sevmekte, fakat bu işin rutin ve teknik 
tarafından sıkılmaktadır:
"Mebus olursam daha geniş vakit 
bulacağım. Daha rahat olacağım. Çün­
kü vazife mesaim, edebi mesaimden 
ayrı olacaktır. Diğer taraftan hayatla 
ve cemiyetle temasım daha geniş ola­
cak. Politika çok hoşuma gidiyor. Ne 
kendimi boş yere harcamak, ne hasisçe 
tasarruf etmek, kıymetlerimi daha faz­
la bir rayiçle işletmek niyetindeyim. 
Hayatımda değişiklik olsun istiyorum. 
Bunu zihni hıfz - üs - sıhham için lü­
zumlu görüyorum. Kırk yaşımı geçtim. 
Fikirlerim ve sevgilerim var, kendimi 
bir tohum ne kadar yetiştirebilirse, o 
kadar yetiştirdim. Fideli olabileceğim 
yeri seçmekte hakkım vardır. İşte bu 
hakkı istimal ediyorum."
★ ★ ★
ŞİMDİ bazıları Tanpınar'ın bu mek­
tubunu belki eleştireceklerdir, bir sa­
natçı, bir yazar, bir edip, siyasetçiye 
böyle mektup yazıp "Beni milletvekili 
yapın der mi?" diye...
Oysa İrfan Külyutmaz, Tanpınar'ın 
bu mektubunu bambaşka yorumlamak­
tadır ki, biz de bu yoruma katılmakta­
yız:
"Bu mektup bana sorarsanız yazanı 
içün değil, okuyanı içün ibretler teşkil 
etmelidir. Çünkü Tanpınar, Cumhuri- 
yet'in ilk devirlerinde münevvere, in- 
tellektüel'e atfedilen kıymetin verdiği 
cesaretle ve mütevazi görünen üslubu­
nun arkasında, neredeyse tepeden ba­
kan bir itamıd nefs ile yazayor bu mek­
tubu. Ben kendimi yetiştirdim, nerede 
faideli olacağımı bileyorum, beni 
meb'us yapınız deyor, lâkin bunu söy­
lerken, sanki beni meb'us yapmaya 
mecbursunuz, der gibi yazayor.
★ ★ ★
TANPINAR kendinde mebus olma 
hakkı'nı göreyor. Arz ettiğim gibi, 
Cumhuriyyetimizin ilk senelerinde bu 
cumhuriyetin banilerinin, tıbkı, kendi­
lerinden evvelki Osmanlı padişahları 
gibi, sanata, ilme, kültüre ve irfana at­
fettikleri ehemmiyetle, neredeyse şı­
marmış, tipik bir münevver tavrı! Zihni 
hıfz - üs - sıhha'sı için, bugünkü tabir­
le, zihin sağlığı için, milletvekili olmayı 
taleb etmek ne demektir? Demek ki, 
bir münevver kendinde bunu isteme 
hakkını bulayor."
★ ★ ★
PEKİ sonra ne oluyor?
Bunu da yine İrfan Külyutmaz'dan
öğrenelim:
"Veee asıl mühimmi, hadi oradan, 
entel sen de! Muamelesine maruz bıra- 
kılmayor. Bırakılmak şöyle dursun, is­
teği emir telakki edilerek, derhal me­
bus yapılayor..."
1
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi
i
H
I
I


Bir milletvekilliği hikayesi

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository