Taha Toros Arşivi, Dosya No: 96-Ahmet Rasim. Not: Gazetenin "Basın Tarihi" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Çapanoğlu, Münir Süleyman

Istanbul Sehir University Repository

BASIN TARİHİ :_____
içki ve Ahmet Rasim
Münir Süleyman ÇAPANOĞLU
R ahmetli üstadın İlk rakıyı bir düğün evinde içtiğine dair 
rivayetler vardır. Yıllarca ev­
vel üstadın dostlarından biri bir 
yazarımıza böyle söylemişti. Hal­
buki benim bildiğime göre böyle bir 
şeyin aslı yoktur. Kendisi de ilk 
kadehi nerede yuvarladığını yazı­
larında bahsetmemiş, hâtırasını an­
latmamıştır. Yalnız en yakındostla- 
rından rahmetli babam, Ahmet Ra- 
sim'in ilk rakıyı, Şehzadebaşı’nda 
bir berber dükkânında içtiğini söy­
lerdi.
O devirlerde, berber dükkânları, 
bir nevi kulüpmüş. Gençler oralar­
da toplanır, konuşur, su bardakla­
rında rakı içerlermiş. Bizim zamanı­
mızda da, yani elli yıl evvelleri de 
böyle berber dükkânları vardı, ben­
de şemtimizdeki «perükâr» dükkân­
larında demlendiğimi hatırlıyorum.
Ahmet Rasim, «Fuhş-i âtik» de 
berber dükkânlarındaki toplantılar­
dan bahseder. Bu vaziyet karşısın­
da, ilk rakıyı berber dükkânında iç­
tiğini kabul edebiliriz.
Üstad, genç yaşında rakı içmeğe 
başlamıştır. İlk devam ettiği yerler 
İstanbul Balıkpazarı meyhaneleridir. 
Annesi bunu duyuyor, üzülüyor, ev­
lerinin karşısında oturan bir hoca­
ya şikâyet ediyor. Hoca, Üstadı ça­
ğırıyor. Rasim gidiyor, süklüm pük­
lüm önünde duruyor. Hoca soruyor:
—Evlâdım sen rakı mı içiyorsun? 
— Hâşa efendim!
— Doğru söyle... inkârdan bir- 
şey çıkmaz.
__ Teeddüp ederim efendim!
— Bana bak saklama! İnsan iç- 
meli ama, benim gibi içmeli!
— Siz nasıl içersiniz efendim? 
—  İçkimden kimse müteessir ol­
maz. İçki kimseyi zarara sokmama- 
lı, kendinde kalmalı. Unutma emi?
Ahmet Rasim bu nasihati unut­
madı, ölünceye kadar bununla âmil 
oldu. Onun içkisinden kimsenin ra­
hatsız olması şöyle dursun, bilâkis 
zevk duymuş, neşelenmiştir. Esa­
sen Ahmet Rasim, neşelenmesini, 
neşelendirmesini bilen bir adamdı, 
itidalini daima muhafaza ederdi. 
Hazır cevap olmakla beraber, geve­
zelikten hoşlanmaz, çok söylemek­
ten çekinir, zamanında konuşur, fık­
ralarını, hikâyelerini eskilerin de­
dikleri gibi -zemine ve zamana- uy­
gunlarından seçerdi.
Ben, üstadın sarhoş -meşhur tâ­
birle- körkütük olduğunu görmedim. 
Biraz fazla kaçırdı mı gözlüğünü çı­
karır, başını önüne eğer, masa ba­
şından kalkmadan ufak bir şekerle­
me yapar, sonra kalkar, tekrar iç­
meğe başlardı. Ve bu sefer mec­
lis dağılıncaya kadar çakardı.
Bir gün bana dedi kk
— Görüyorum ki bize çekmiş­
sin, çakıyorsun. Fakat rakı nasıl içi­
lir bilirmisin?
Cevap vermedim. O zaman dedi 
ki:
— Kadehle diyeceksin ama, ka­
zın ayağı öyle değil. Evet, rakı ka­
dehe konulur, fakat içilmez! Yu­
dumla içilir. Ben elli yıldır rakı içe­
rim, elli yıldan beri de yudumla içe­
rim, kadehle değil!
Rasim, gençlerin rakı içmeleri­
ne çok kızar:
—  Rakı olgun adamların harcıdır! 
derdi.
Üstad, rakıya su katmayı, akşam­
cılık mezhebinin en büyük günâhı 
sayan içicilerden değildi. Susuz ra­
kı içmezdi; bunu tedricî bir inti­
har sayar, ağzına susuz rakı koy­
mazdı. Su bardağının yarısını rakı 
ile, yarısını su ile silme doldurup, 
yudum yudum ve çok ağır içerdi. O- 
nun kadehle rakı içtiğini pek az 
gördüm. Bir gün, bunun sebebini 
sordum. Sulu rakı içmenin hikme­
tini şöyle anlattı:
— Rakı, midemi, karaciğerimi öy­
le de, böyle de harap ediyor. Bir 
de rakıyı mideme yollayıncaya ka­
dar gırtlağımı mı tahrip ve tahriş 
etsin?
Ahmet Rasim mezeye pek düşkün 
değildi. -Meze, derdi, sade rakının 
zevkini değil, midenin de rahatı­
nı bozuyor. Tıka basa meze ye, son­
ra... Buna tahammül edilir mi?» Bu­
nun için meyva ve beyaz peynirle 
içmeği tercih ederdi. Yaz, kış sof­
rasında mevsim meyvalarından hiç 
olmazsa biri bulunurdu. «Beyaz pey­
nir, derdi, içkinin akşamcılara ver­
diği titremenin hakkından gelmeğe 
birebirdir.»
Üstadın, bir hususiyeti de şuydu: 
Yaşlandıkça, bünyesi içki İle daha 
iyi anlaştıkça rakının mıkdarını a- 
zaltmıştı. Az içiyordu. Bazen kade­
hi göstererek:
— Ben bunal esir olmadım, der­
di. Bunu kendime esir ettim!
O, bir aralık, üç yıl kadar, rakı­
yı da bırakmıştı.
Rasim, yalnız başına içmekten 
hiç hoşlanmazdı. Muhakkak kafası 
denk bir kadehdaş bulur, onunla 
hem sohbet eder, hem demlenirdi. 
Mamafi, kalabalıktan da, o derece 
kaçardı. İçki zamanı geldiği zaman 
titizlendiğini de hiç görmedim.
Yalnız içtiği zaman ya bestelene­
cek bir güfte yaratır, yahut da ha­
zır bir güftesini bestelerdi. Nota 
bilmez, bestelediği şarkıyı, önce 
kemençeci Sotiriye, sonraları da 
büyük sanatkâr merhum tanburî 
Selâhaddin Pınar’a vererek notaya 
aldırırdı.
Onun içmediği zamanlar, yazı 
yazmadığını, yazamadığını söyliyen- 
ler çok olmuştur. Bu yalandır. Ben 
Ahmet Rasim'in, içtiği zamanlar, 
yazı yazdığını görmedim. Yazı ya­
zarken ağzına bir damla içki koy­
mazdı. Yalnız çok çay içerdi.
Üstad, meyhanede bir nususiyet 
bulurdu. Bir kere alıştığı meyhane' 
yi kolay kolay bırakmaz daima ora­
da içerdi. Sevdiği meyhanelerin ba­
şında Sirkeci’de iştaynburh -bugün­
kü İstanbul Lokantası-, kalamış'ta 
Vasil, Todori, Pendik'te deniz kena­
rında Andon, Beyoğlu’nda Balıkpa- 
zarı'nda Simon, Galata'da Balıkpa- 
zarında balıkçı Fotl, Yenikapı’da 
Karabıçak, Lânga’da Maksut, Kum- 
kapı’da Sarnıçlı, Kadıköy'ünde Mar- 
dik, Selâmsız'da Karabet, Üsküdar'­
da atlama taşında Yani, Kuzgun­
cu kla  Todori, yine Kadıköy’ünde 
Hasırcının Cemil, Papazın bağı, Ga­
lata rıhtımında Todori, Kartalda İs­
tasyon, Topkapı'da Hamparın gazi­
no ve meyhaneleri en başta gelir. 
Bakkal dükkânlarında içmeğe de ba­
yılırdı. Meselâ Beyoğlunda Papl, 
Düe Fratelli__
Bakkal dükkânlarında içmeyi ni­
çin severdi? Bunun sebebini bir 
gün kendisine sordum. Şu cevabı 
verdi:
— Bakkaldaki rakı, meyhaneci­
nin, tezgâhtarın, garsonun elniden 
geçmediği için daha bâkir oluyor!
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi
6


İçki ve Ahmet Rasim

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository