Taha Toros Arşivi, Dosya No: 17/A-Abdurrahman Sami Paşa.

Not: Gazetenin "Tarihi Bahisler" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Şehsuvaroğlu, Haluk Yusuf

Istanbul Sehir University Repository

T A R İ H İ  B A H İ S L E R  * 68 f
IIIİ=iriIIIIiriHIII!flI|MIIIIIIIIIIllIIİIIIIIIIHfllliIIIIIIIIII!IIimiIIIIIIIIIII(|||||||IIII||||li|||||I||lltlMlllI=IIII
Taş K onak
Horhor'da II. Mah
mut ricalinden Sa­
daret ketühdas 
Hadi Efendinin yir 
mi bin metre mu- 
rabbaında bir balı
rı
Yazan:
Halûk Y. Şehsuvaroğlu 1i
Milli Eğtiim B a­
kanlığı bu konak 
ne hizmete yarar 
diye İstanbul'da 
bir heyete fikir 
sormuş, heyet gi­
çe içindeki harem, selâmlık kısım- 
lariyle büyük ahşap konağını Sup­
hi paşa satın almıştı.
Bu büyük konağın ahırları ve ara 
balıkları sokak aşırı idi. Bunlar da 
bir bahçe içinde bulunuyordu. Ko­
nağın ayrıca bir büyük bostanı da 
vardı. Konağın havuzlu üç hama­
mının biri kubbeliydi. İçiçe üç bö­
lümden ibaret olan bu hamam 
tezyinatiyle meşhurdu.
Suphi Paşa ailesi kalabalık bir 
aileydi. Ayrıca eski konaklarda 
eksik olmıyan yerli ve yabancı mi­
safirler buraya daha sık olarak 
gelirler ve itina ile ağırlanırlardı. 
Suphi Paşa bu konakta beynelmi­
lel bir şöhret kazanan zengin sik­
ke koleksiyonunu yapmış ve kona­
ğın göz kamaştıran salonlarında 
kitapları arasında bir çok ilim a- 
damiyle sohbetlerde ve müzakc- 
lerde bulunmuştu.
Paşanın çok olan çocukları, 
zevceleri ve adamlariyle Horhor­
daki büyük konakta âdeta bir ma­
halledeki gibi hareketli ve canlı 
bir hayat geçerdi. Suphi Paşanın 
kızları, Adviye, Mihrimah, Adile, 
Ayşe, Gülsüm, Hasibe, Zehra, Ha­
miyet, Emine . ve Semiha hanım­
efendilerdi.
Oğulları da Ayetullalı, Sami, 
Mahmut, Ali, Yusuf, Mehmet, İb­
rahim, Vehab, Kerim, Hüseyin ve 
Hamdullah Suphi beyefendilerdir.
Kerimelerin ekserisi bu konakta 
mutantan düğünlerle evlenmişler, 
mahtumlar da aynı yerde semtin 
fakir çocuklariyle beraber sünnet 
edilmişlerdi. Konağa Hindistandan, 
Afganistandan, İran’dan, Irak’tan 
Konyadan ve diğer Anadolu şehir­
lerinden şarklı âlimler, garip sey­
yahlar gelir, bunların hepsi ko­
nakta ağırlanıldı. Suphi Paşa sı­
kıntıda olanların dertleriyle meş­
gul olur, işi olmıyanlara-iş bulur­
du. Konakta misafir kalan âlim­
lerin meşgalelerinden biri de pa­
şanın çocuklarına ders vermekti.
Her akşam konaktan semtin fa­
kirlerine ekmek ve yemek dağıtı- 
| lirdi. Ayrıca fakir çocukların oku­
tulması, fakir kızların cihazlanma- 
ı sı da paşanın üzerine aldığı hayır 
[ işleri arasındaydı.
Bahçe içinde bulunan harem 
dairesi ile selâmlık arasına ayrıca 
bir köşk de yaptırılmış ve burası 
misafirlerin bir kısmına tahsis o- 
lunmuştu.
Harem dairesi ve köşk bir yan­
gında yanmış ve Suphi Paşa tara­
fından inşa ettirilen kârgir konak 
kısmı zamanımıza kadar intikal 
etmiştir. Bugünkü konak takriben 
1855 te yapılmış ve Istanbulun ilk 
kârgir konaklarından biri olduğu 
için halk arasında Taş Konak di­
ye şöhret bulmuştur.
Suphi Paşanın ölümünden sonra 
çok sayıdaki çocuklarına kalan ve 
bakımsızlıktan harap bir hale ge­
len konağı Hamdullah Suphi Tan- 
rıöver, hayatı boyunca tasarruf et­
tiği paralarla kardeşlerinden, kar­
deş çocuklarından satın almış ve 
Bükreş Büyükelçiliğinden memle­
kete döndükten sonra burayı esaslı 
bir şekilde restore ettirerek eski 
eşya ve hâtıralar arasında baba 
yadigârı bu binaya yerleşmişti.
Taş Konağın mimarisi bir yaban­
cı mimarın elinden çıkmışa ben­
zemektedir. Konak tezyinat itiba­
riyle batı tesirinde olmasına rağ­
men plân ölçüleri itibariyle Türk 
karakterindedir. Konağın dikka. 
te şayan bir giriş kısmı var­
dır. iki kanadlı büyük sokak 
kapısı açıldığı vakit zemini taş 
döşeli geniş bir avluya dahil olun­
maktadır. Bu avluya araba ile gi- 
rilebilmekte sağ ve solda bulunan 
binek taşlarından arabadan yahut 
atlardan inilmektedir.
Binanın üst katlarına bu mer­
mer binek taşlarının ardındaki ce­
viz merdivenlerle çıkılmaktadır. 
Orta ve üst katlardaki salonların 
zemini de mermer ve mozayıktan 
yapılmıştır.
Konağın üzerinde durulmaya de­
ğer en mühim tarafı üst kat tak­
simatıdır. Bu kat birbirinden, gü­
zel ve müteharrik camekânlarla 
ayrılmış muhtelif odalardan mü­
teşekkildir. Bu camekânlar kaldı­
rıldığı vakit üst kat çok büyük 
ve geniş tek bir salon haline gel­
mektedir. Duvar ve tavan tezyi­
natı da ince bir sanat eseridir.
Hamdullah Suphi Tanrıöver, bu­
raya eski sanat eserlerimizin seç­
kin parçalarını toplamış, ayrıca 
ai'e hâtıralarını da burada muha­
faza etmiştir.
Eşi^i siyaset adamının hayatında 
gaye edindiği bu konağı ihya etme 
arzusu tahakkuk etmiş, fakat ken­
disinden sonra bu aziz hâtıranın 
devlet elinde daha iyi muhafaza 
edileceğini düşünmüş ve konağı 
Milli Eğitim Bakanlığına satmak 
istemiştir.
dip konağı görmüş ve muhtelif dü­
şünceler arasında burayı bir ens­
titü yapmak teklifi de ileri sürül­
müştür.
Kanaatimize göre bu binanın bir
okul haline sokulması, mozayik 
zeminli salonlarında, ceviz merdi­
venlerinde yüzlerce talebenin do­
laşıp koşuşması binanın çabuk ha­
rap olmasını intaç eder. Bu bina 
Istanbulun son ve büyük konak­
larından biridir. Bu konağı olduğu 
gibi muhafaza etmek, devlet mi­
safirlerini burada ağırlamak ve 
onlara eski bir Türk konağı, Türk 
medeniyeti hakkında fikir vermek 
en yerinde bir hareket olur. Yahut 
konağı, Istanbulun muhtaç olduğu 
müze kısımlarından biri haline ge­
tirmeli, burada eski medeniyeti­
mize ait bazı eserleri teshire koy­
malıyız.
Eski İstanbul bütün eserleriyle, 
güzellikleriyle âdeta bitip tüken­
miştir. Ne yalı, ne konak, ne eski 
eşya hiç bir şfty bırakmamaya â- 
deta azimliyizdir.
Modadaki Mahmut Muhtar Pa­
şa konağının nefis Türk eserleri 
müzayede ile elden çıktıktan son­
ra türlü sözler söyleyip, yazılar 
yazdık. Sonradan dövünüp duraca­
ğımıza, fırsat varken İçtimaî haya­
tımızın ve medeniyetimizin son 
örneklerini niçin kurtarmıyoruz. 
Herhalde Taş Konağı kurtarmalı 
ve onu eski bir Türk konağı ha­
linde muhafaza etmeliyiz.
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha  Toros Arşivi


Taş konak

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository