Taha Toros Arşivi, Dosya No: 123-Ticarethanelerİstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Bildik, Cemaleddin

Istanbul Sehir University Repository

MAYIS 1948 21
BÜYÜK YENİ HAN
Çakmakçılar yokuşu yoluyla Büyük Valide 
hanına giderken solda bir han daha vardır ki 
adı «Büyük yeni han» dır. Bunun da bir kervan­
saray olmayıp, Valide hanı gibi bir ticaret mer­
kezi olarak inşa edilmiş olduğu, mimarî tar­
zından anlaşılmaktadır.
Galatasaray lisesi Fransızca ve matematik 
öğretmeni Ernest Mamboury’nin «İstanbul reh­
beri» nde yazdığına göre Büyük yeni han 17 nci 
asrı milâdide inşa edilmiştir. Büyük Valide ha­
nı kadar geniş bir sahayı kaplamıyorsa da Bü­
yük Valide hanından fazla odası vardır.
Büyük Valide hanında 57 si metruk 210 o- 
da bulunduğunu yazmıştık. «Büyük yeni han» 
da ise 233 oda vardır.
Büyük yeni hanın odalarının Valide hanın­
dan daha çok olması, bu hanın Valide hanı gibi 
iki kat üzerine değil, üç kat üzerine inşa edilmiş 
olmasından da ileri gelmektedir. İki kat kemer 
sıralarını havi ve iki avlu bırakılmak suretiyle 
inşa edilen Büyük yeni hanı ikiye taksim eden 
bir orta yapı daha vardır ki iki taraflı odalara 
taksim edilen bu parça, ham tam ortasından iki­
ye ayırmakta ve her iki avluya bakan odaların 
koridoruna geçen bir kısa yol vazifesini görmek­
tedir.
Üç kat üzerine inşa edilen Büyük yeni ha­
nın içten birinci katında 57, on beş basamak taş 
merdivenle çıkılan ikinci katında 58, otuz basa­
mak merdivenle çıkılan üçüncü katında da yine 
58 oda olmak üzere 173 oda vardır. 233 e var­
mak için 66 oda daha ister ki hanın pek eskiden 
beri odabaşılığını yapan ve şimdi hasta bulunan 
Recep Üster’e 1922 yılından beri yardımcılık 
eden Kâmil Öztürk:
— Bu 66 oda da, diyor, hanın dış kısmmda- 
dır. Bir kaç tanesi Çakmakçılar yokuşu üs­
tünde, bir kaçı Tarakçılar, bir kısmı Carhçılar, 
bir kısmı da Sandalyeciler sokağındadır.
Kâmil Öztürk’ün verdiği bu izahat ile ha­
nın 233 odası olduğu ve yukarıda isimlerini say­
dığımız dört sokak ile çevrilmiş bulunduğu an­
laşılmaktadır.
Büyük yeni hanın sadece Çakmakçılar yo­
kuşundaki değil, arkadan Tarakçılar sokağına 
çıkan bir kapısı daha vardır. Fakat bu iki kapı­
dan Çakmakçılar yokuşunda bulunanı gayet bü­
yüktür; ceviz üzerine dövme demir kaplanmak
suretiyle yapılmıştır. İki kapının 20 ton ağırlı­
ğında olduğu tahmin edilmektedir.
Arkada Tarakçılar sokağına çıkan kapı ise 
geçittir. Anlaşılıyor ki arka kapı tüccarların gi­
rip çıkması, ön kapı da arabalarla yüklü hay­
vanların girmesi için inşa edilmiştir.
Arka kapının tüccarların girmesi için açıl­
mış olduğu, Tarakçılar sokağının hanın üçüncü 
katı ile aynı seviyede olmasından da anlaşılıyor. 
O sokaktan girildiği vakit doğrudan doğruya 
hanın üçüncü katına ayak basılmakta, o katta­
ki koridorlarda sıralanmış 58 odaya kolaylıkla 
gidilmektedir. İkinci kata geçmek için 30, ora­
dan birinci kata geçmek için de 15 basamak 
merdiven inmek lâzımdır.
Hanın duvar kalınlıklarını tetkik ediyoruz. 
Tamam bir metre 30 santim... Bu derece ka­
lın duvarla inşa edilmiş olan han için ne kadar 
çok taş ve harç harcanmış olduğunu işaret eden 
odabaşı yardımcısı Kâmil Öztürk:
«— Bu kadar kalın yapılacağına, diyor,-ya­
rısı kalınlıkta yapılmış olsaydı şüphesiz bugün­
kü bu han gibi iki han yapılırdı.»
Ve hemen sözünü tarihe intikal ettirerek:
«— Lâkin, diyor, o zaman her türlü tehli­
keden masun kalmak için böyle düşünmek lâ­
zımdı. Demir kapıları kapadınız mı, içeriye ne 
top işler, ne de insan girebilir...»
Binanın dışa açılan pencerelerini tetkik e- 
diyoruz. Kalın demir parmaklıklarla örülmüş 
olan bu pencereler, ayrıca demir kepenklerle 
de içten kapanır vaziyette yapılmış. Fakat za­
manla içerden kapatılan bu demir kepenkler 
kaybolmuş... Simdi sadece dış taraftan örülü de­
mir parmaklıkları durmaktadır.
Büyük yeni han, Büyük Valide hanı de* 
recesinde bakımsız değildir. Daha temiz, daha 
derli toplu ise de uzun yıllardır tamir görme­
diği de anlaşılıyor.
Bu handa da bir çok imalâthane ve doku­
ma tezgâhları vardır. Üst 58 odadan hemen hep­
sinde çatır çatır tezgâhlar işlemekte, bez ve per­
delik dokunmaktadır. Üçte birinde de terziler 
çalışmaktadır.
İkinci katın 58 odasından çoğunda ithalâtçı 
ve ihracatçı tüccarlara ait yazıhaneler bulun­
maktadırlar.
Alt kat 57 oda da ikinci ve üçüncü katlar
22 TÜRKİYE TURİNG ve OTOMOBİL KURUMU
Ortaköy’dc Sultan Mahmud’uıı Sarayı 
Palais du Sultan Mahmud II (1832) à Ortakeuy (Bosphore)
gibidir. İkinci avluya bakan kısmın birinci kat­
larına da barsakçılar yerleşmişlerdir.
Şimdi 500 den fazla sahibi bulunan bu 233 
odalı «Büyük yeni han» m kimin tarafından in­
şa edildiğini, bu handa ne gibi enteresan sahne­
ler cereyan ettiğini, han sahibi olup da niçin ay­
da 25 kuruş kira aldığını da başka yazıda an­
latmağa çalışırım.
Cemaleddin BİLDİK
T A K S İ M  ECZANESİ
La plus grande et la plus moderne 
Pharmacie du Proche - Orient 
Toutes les Spécialités pharmaceutiques — 
et d’Hygiène.
Riche assortiment d’articles de Toilette 
Téléphone: 43195
Vis-à-vis du Consulat de France — Taksim
Kişisel Arşivlerde Istanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


Büyük Yeni Han

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/147321/3/001503801006.pdf

Büyük Yeni Han

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository