Taha Toros Arşivi, Dosya No: 52-Cahit Sıtkı Tarancıİstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Özçelik, O. Fehmi

Istanbul Sehir University Repository

K o n u ş m a \U
T T İta O U b
Cahit Sıtkı Tarancı Diyor ki..
Şehrin tenha lokantalarından birinde oturu­
yoruz. Havada sonbahar günlerine mahsus ga- 
ripsi aydınlık, sapları mavi kadehlerimizde, ma­
vinin bittiği yerde başlıyan altın sarısı bir içki, 
masada üç kişi Tarancı, (Seçer, ben ve İstanbul 
radyosunda Âşık Veysel var. Bu biraz da her­
kesi kendi kendisiyle kalmağa zorlayan havada 
Veysel’in mısraları insanı hayata doğru iten bir 
dost eli gibi;
Karnın yardım kazma ilen, belînen.
Yüzün yırttım tırnağınan elinen,
Yine beni karşıladı gülünen,
Benim sadık yârim kara topraktır.
Halka inme diye avaz avaz bağıran bazı ay­
dınlarımızın bir türlü yapamadığı şey, ümmî na- 
zariyesiz, gözsüz bir halk adamının elinde kendi­
ni buluvermiş. İklim meselesi, toprak meselesi 
diye düşünerek Tarancıya soruyorum :
— Şiirde halka inme sözünden ne anlıyor­
sunuz ?.
Bir sigara yakıyor; birer de bize ikram edi­
yor. Teşekkür ediyoruz. O elini şakağına daya­
yıp konuşmağa hazırlanıyor. Sol elindfe bir yü­
zük var, zira Tarancı artık evlidir.
Hatırıma şu mısraları geliyor :
Meyhaneler balıkçı kahveleri
Cümle eş dost, şair, ressam serseri
Artık cümbüşte yoksam geceleri
Sanmayın tarafımdan bir ihanet var.
Yüzüne bakıyorum “Sert konuşmağa başla­
dı aynalar” diye kaygılanan adamın hali yok!.. 
Yok ama “Ya o gözler altındaki mor halkalar” 
onlar bir defa yerleşmiş yerine. Bunlar herhalde 
daha gençken biraz bedbin, sık sık ölümü hatır- 
lıyan Cahit Sıtkıdan kalan hatıralar. O şimdi 
“Yaşadığım iyi kötü günleri değişmem hiç bir 
cennet masalına” diyecek kadar hayata tutkun 
görünüyor.
— Şiirde “halka inme” sözü, ötedenberi ken­
dini halk tabakasının üstünde gören aydının sö­
züdür; diyor. Bence, her sanatkâr içinde bulun­
duğu zümreyi temsil eder. Bir sanatkâr şehirde 
memursa, memur zümresi içinde bulunuyorsa, 
kalkıp ta hiç bilmediği köy hayatından işçi ve 
iş veren münasebetlerinden dem vuracak olur­
sa yalan söylemiş olur. Çünkü insan ancak yaşa­
dığı şeylerden sıhhatle bahsedebilir. Şu da var 
ki; haJka. inme sözünde sanatkârın şuurlu olarak
O. Fehmi ÖZÇEI.İK
toplum meselelerini benimsemesi kendini o mese­
lelerle uğraşmağa mecbur hissetmesi kastedili- 
yorsa, yahutta o sanatkâr şairse, halk dilini, halk 
deyimini kullanması ve bu suretle sanatkârla hal­
kın birbirini anlamasını kolaylaştırması kaste- 
diliyorsa bu mânada halka inmek sanatkâr için 
keyifli bir vazife olsa gerek.
— Sizce bu işi güzel gerçekleştirebilenler 
kimlerdir ?
Bizde güzel mânasında halka inmeyi ger­
çekleştiren şair, hikâyeci ve ressam sayısı git­
tikçe artmaktadır. Meselâ : Orhan Veli, hem
şiirde hem resimde Bedri Rahmi, hikâyede Or­
han Kemâl v.s. gibi.
— Sanat faaliyetleri bakımından daha ev­
velki yıllarla bugün arasında ne gibi farklar gö­
rüyorsunuz ?
— Daha evvelki senelerden maksat ne? Kaç 
sene evveline göre ?
— Meselâ on sene evveline nazaran. Muhip 
bey o zamana göre bir durgunluk olduğunu söy­
lüyor. Sonra sizce bu durgunlukların sebebi ne­
dir ?r
10
— Bizde, diyor, sanat faaliyetleri sekiz - on 
senede bir donukluk arzeder. Arada bazı sanat­
kârların yavaşlaması, yeni yetişenlerin hazırlık 
devrelerinde olmaları sanat hayatımızda zaman 
zaman donukluk sebebi oluyor. Yoksa yirmi se­
neden beri sanat hayatımız umumiyetle canlı­
dır. Bugün de başta şiir olmak üzere ve romanı 
hariç tutmak şartiyle en canlı devrelerinden bi­
rini yaşamaktadır.
— Bu canlılığı temin eden yahut da buna 
beğendiğiniz diyelim, bir kaç isim söyliyebilir 
misiniz ? Tabiî darılacak olanlar bu kayıdın dı­
şında!.
Gülerek;
— Yok canım darılmazlar, dedi.
Cahit Sıtkı’nın bu sözü onun dostlar darılır 
diye ya hiç isim vermiyen, yahut da listeye dost­
larını da ithal eden meşhurlarımızdan olmadığı­
nı gösteriyordu.
— Bugünkü şairler arasında Fazıl Hüsnü 
en velûtdur. Cahit Külebi de iyi çalışıyor. Muhip 
şimdilik şiire küsmüş gibi • duruyor. Orhan ne 
yazık ki öldü. Oktay’la Melih’ten epeydir ses 
çıkmıyor, galiba ikisi de piyes yazmakla meş­
guller!. Sabahattin Kudret, Necati Cumalı gibi 
daha sonra yetişenler bir sükût devresi geçiri­
yorlar. Hikâyede Ilhan Tarus’la Orhan Kemal 
en velûtlardan görünüyorlar. Varlık yayınları 
arasından yeni birer kitapları çıkan Haldun Ta­
ner’le, Muzaffer Hacıhasanoğlu da cidden usta 
hikâyeciler. M. Ş. E. de en çok sevdiğim hikaye­
cilerin başında gelir.
— Oktay Akbal’ı nasıl buluyorsunuz ?
— Oktay’ı unuttuk bakın, dedi.
— Piyes için de birşey söyler misiniz ?
— Piyes sahasında henüz emekleme devre­
sinde olduğumuzu saklamıyalım. inşallah birkaç 
seneye kadar istediğimiz cinsten piyesler yazılır.
— Bazıları sosyal muhitin sanata ve sanat­
kâra gerektiği kadar ilgi göstermediğini iddia 
ediyor ?..
— Bu demektir ki, sanatkârla sosyal muhit 
arasında bir köprü kurulmamıştır.
Bu sırada yanımıza kahvelerde sık sık rast­
ladığımız yakalar için baline satan çocuklardan 
biri geldi; Şaire “merhaba, nasılsınız?” diye eli­
ni uzattı; eski iki dost gibi el sıkıştılar. Sonra 
çocuk birşey söylemeden — herhalde aralarında 
bu eski bir âdetti— bir çift baline satın aldı.
Biz konuşmamıza devam ettik :
— Sanat kârın sosyal davalar karşısındaki 
durumu ne olmalıdır ?
— Sanatkâr sosyal davaları nefsinde kesa­
fetle yaşayan adamdır. Fakat ondan bir bilgin, 
bir siyaset adamı gibi davranmasını beklememe­
liyiz. O, meselelere bir hal sureti getirmez, zira 
sanat faaliyetinin mahiyeti onu bundan alıkor. 
Sanatkâr olsa olsa günümüzün meselelerini yeni 
terkipler halinde ortaya kor ve vazifeleri bu me­
seleleri haletmek olanları ikaz eder. Onlara yol 
gösterir. Bir zamanlar çok moda olan tezli pi­
yeslerin sonradan nasıl gözden düştüğünü hep 
biliriz.
— Bir sanatkâr, sadece sosyal davalarla il­
gilenmedi diye tenkit edilebilir mi ?
BİR ŞARK RÜYASI
«Mehlika Sultana âşık yedi genç« 
«Seneler geçti, henüz dönmediler!.»
Y. K. Beyatlı
Bir seher vakti, küheylânımla 
Meçhul iklimlere kanatlandık..
Köpük köpük, alev alev dünya 
Kaynayan yelesinde küheylânın..
Yedi ejder, yedi iklim geçtik 
Ve yaslanıverdik Kaf Dağları’na!
iklimler ötesinde bir gece...
Bir elimde Köroğlu’nun gürzü..
Kaf Dağları’ndaki efsâne kapı,
Bir vurdum, iki vurdum açılmadı, 
Uçüncüde, sapır sapır, yıldızlar 
Fıskiyeli havuzlara döküldü!
Lâkin, ne yazık ki, o ân 
Şark’ın bu en güzel bahçesinde 
Dönerek, halka halka, Itri’nin 
Mûsikîsiyle rakseden kızlar,
Şarkılarında Mehlika Sultan 
Birbiri ardınca kayboldular...
Yalnız aksetti uzaklardan 
Yedi gencin, yedi sevdâlı sesi:
—  Mehlika Sultan, Mehlika Sultan!
< Bıı emel gurbetinin yok mu ucu?»
Ya çerağlarla yanan aşkımıza,
Ya emellerle gelen gence acı!..
Nevzat YALÇIN
— Hayır edilemez. Sanatkâra illâ şundan 
veya bundan bahsedeceksin şeklinde bir mecbu­
riyet tahmil etmek ne kadar hata ise, onun mad­
dî dünya ile alâkası olmıyan metafizik endişeler 
içinde çırpınan ve bize maveradan haberler ge­
tiren insan üstü bir mahlûk olduğunu sanmak ta 
o derece hatalıdır.
— Dünya sanat ve fikir hayatı nereye gidi­
yor; bu gidiş karşısında Türk fikir ve sanat ha­
yatının durumu nedir ?
— Bugünkü dünya XIX. asır başlangıcın­
da olduğu gibi muayyen bir cereyana kapılmış 
olmayıp, birçok temayüllerin birbirine karış­
tığı bir dünyadır. Bunun içindir ki günümüzde 
en realist eserler yanında baştanbaşa romantik 
eserler de gördüğümüz gibi, her ikisini de mez- 
ceden sanatkârlarla da karşılaşmaktayız. Doğ­
rusunu isterseniz; - İzm - le biten cereyanlardan 
hiçbirine kapılmak doğru değildir, ve günümüz­
de hiç bir sanatkâra safi Romantik veya Realist 
damgası da vurulamamaktadır.
— Son sualim malûm; yeni çalışmalarınız 
hakkında bilgi verir misiniz ?
— Şimdilik yeni bir şiir kaynağı üzerine 
eğilmişim, bu kaynaktan göynümce şiirler çıka­
rabilirsem kendimi vazifemi yapmış sayacağım. 
Bu arada yıllarca evvel çıkmış hikâyelerimi ki­
tap halinde toplamak ve yenilerini yazmak ta­
savvurlarım arasındadır. Piyesi belki sonradan 
düşünebilirim. Daha yaşım ne ki, acelem ne ?!.
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


Cahit Sıtkı Tarancı diyor ki..

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/136139/3/001582046010.pdf

Cahit Sıtkı Tarancı diyor ki..

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository