Taha Toros Arşivi, Dosya No: 112-Lokantalar.

Not: Gazetenin "Hesaplaşma" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Arpad, Burhan

Istanbul Sehir University Repository

"TP  ÇVolte5
HESAPLAŞMA
Markiz Olayı
Burhan ARPAD
Istanbul'do költflf miraslarını yokederek vurgunlar sağlıyan. vuıgunlar arttıkça «parayla dilediğimi yap­tırırım» kanısında yeni bir azınlık türedi. Gecen 
yüzyılın en son mimarlık örneklerini hoyratça yıktırı­
yorlar. ölçüleri daraltılmış yeni apartmanlar yükselte­
rek üc beş daireden şu kadar milyon vurmak için. Oy­
sa bir miktar milyon vurmaları uğrunda —aslında ye­
tersiz— çimento ve demir • çelik tüketimi zorlanmak- 
tadır Taş gibi sağlam yapıları yıkıp yeniden yaparak 
milyonlar kazanmaları İçin yatırılan paralar ülke ekonomi­
sine hiçbir katkıda bulunmamaktadır. Ne var ki, 'yık- 
yap-sat diye adlandırılan ve hiç bir kültür toplumun 
da yeri olrruyan bu aracılar toplum sırtından milyarlar 
vurmaktadır Parçacı diye adlandırılan bir başka azınlık 
da. Türkiye'ye özgü yeni bir aracı örneğidir. Şu son on 
yılların getirdiği bu 'parçacı' azınlık gittikçe çoğalmak­
ta ve yozjoşmalara yalacmaktadır Talimhane’de başla­
yıp Tarlabaşı üzerinden Karaköy ve Sirkeci’ye, oradan 
do İstanbul yakasının hemen her yerine uzanan 'Par­
çacılar'. ülke ekonomisine katkıda bulunmak şöyle dur­
sun. sağlıksızlığı daha do artırmaktadır Kısa sürede 
'köşeyi dönen' kişilerden olan 'Parçacılar, günümüz is 
tanbul'unda özellikle ağır basmaktadırlar. Basın’da ay- 
îardonbori sözkonusu edilen Markiz Pastanesi olayı 
bunu gösteriyor Markiz Postanesi nin bulunduğu pasajı 
ve hanı 9 yıl önce 4600000 liraya satın almış olan bir 
yedek parçacı, pasta salonunu önce otomobil galerisi 
yapmak istedi. Tapı, Anıtlar Yüksek Kurulunun envante­
rinde yazılı olduğu için bunu yapamayınca çeşitli yol­
ları denedi Beş yıl uğraştıktan sonra «Pastacı ya da 
restoran olarak kullanmak şartıyla 'kiracıyı çıkartma ka­
rarı" alabildi ve icraya başvurdu. Ne var kı. Türk aydın­
larının bu salonu kurtarmak için çaba göstermelerini ak­
lı almıyor bunu 'mülkiyet hakkı'na tecavüz sayıyor 
ve öfkeleniyor. Öylesine öfkeleniyor ki, Türk aydınlarını 
ağır sözlerle suçluyor. Cumhuriyet’in 31 ocak günlü sa­
yısında çıkan sözleri şöyle-
«Anıtlar Yüksek Kurulu bu binanın lokanta veya 
pastahone olarak kullanılmasını istiyor. Bu İşi mahke­
mede halledeceğiz. Benim mülkiyet hakkım var. Bir mem­
leket evladı olarak istersem yedek parça satarım.» 
Şunları da ekliyor:
«Şaşırdım kaldım. Biz de bu vatanın evladıyız. Her­
kes bize yükleniyor. Adam, memlekette ne kadar yazar - 
çizer varsa, üstüme saldı. Sanırsın Markiz Pastanesi 
değil de İstanbul'u yıkıyorum.»
Bay parçacı böylesine ileri giderek aydınlara atıp 
tutuyor. Oysa, son on yılların İstanbul’unda yazarlar, 
sanatçılar ve içleri ülke sevgisiyle dolu bütün aydınlar, 
saldın değil, savunu durumunda. Son kalanları kurtara­
bilmek. ülke kültür mirasının büsbütün yokolmasını ön­
leyebilmek için bir savunma savaşı veriyorlar
«Köşeyi dönenlenden iş adamlarına bunu nasıl an- 
lotmoiı? İnsanların üstüne ancak köpeklerin salındığım 
bilmeyenlere kültür mirası deyimi bir anlam taşır mı? 
Bay yedek parçacı: ’Kutsal mülkiyet hakkım var. diledi­
ğimi yaparım.' diyor. Oysa dünyanın en katı kapitalist 
ülkelerinde bile mülkiyet hakkı toplumun gözetimi altın­
dadır. pek çok sınırlamalarla bağımlıdır Sözgelişi İsviç­
re'de, ya da Avusturya'da, kimse yapısının dış yüzünü 
dilediği renge boyalamaz, ya da canının çektiği ağacı 
bahçesine dikemez. Belediyeler her sokağın rengini ve 
bitki türünü önceden belirlemiştir. Oraların çok varlıklı, 
ya do orta halli veya yoksul kişisi bu sınırlamalara uy­
mayı olağan sayar.
Bay parçacının akıl erdiremediği bir durum daha 
var Tartışmo konusu, bir parçacı dükkânının biçim de­
ğiştirmesi ya do yıktııilmesi değil, ülke ve şehir kültü­
rüne adı karışmış kurumların yapıların, hatta ağaçla­
rın ve kayaların titizlikle korunması gerektiğidir
Kültür topiumiarının insanları, ülke kültürünü oluştu­
ran en önemsiz ayrıntılara bile saygı gösterirler Bsnlm 
param var dilediğim yaparım demezler. Hele o kültür 
mirasını savunan aydınlar için 'salmak', 'saldırmak' söz- 
'erini kullanmazlar Utanırlar.
Bav parçacı: «Bu panoların önünde pasta satılma­
sıyla yedek parça satılması arasında ne fark var, bir 
türlü anlayamıyorum» diyor.
Anlayamaz da Anlayabilseydi, köşeyi dönemez­
di
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi
* 0 0 1 5 0 1 9 3 5 0 0 6 *


Markiz olayı

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository