Taha Toros Arşivi, Dosya No: 111-Hüseyin Rahmi Gürpınar. Not: Gazetenin "Yazı Odası" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

İleri, Selim

Istanbul Sehir University Repository

V**xt?» ^ f\ 1,^ ' \ \  vt
■ X ---------------------
10MART1998 SALI
YAZI O D A SI
SELİM İLERİ_____________
Hüseyin Rahmi, 
Cumhuriyete Dargın
1934 senesinin o hayli sıcak yaz günü Naci Sa- 
dullah yokuşu tırmanmış; Heybeli’nin çamiğneleriy- 
le örülü yolunda ikide birde ayağı kaymış; nihayet 
Hüseyin Rahmi Bey’in tepedeki “manastırları" an­
dıran köşküne ulaşabilmiştir.
Hüseyin Rahmi’miz bu yorucu yokuş tırmanışa he­
men bir nükte konduracaktır:
“Hakkınız var, benim evin yokuşları benden da­
ha meşhurdur. Hatta, Şükûfe Nihal Hanım, ‘Bura­
ya gelmek için tayyareye binmeli,’ der. Fakat ben 
alıştım. ”
İleri yaşına karşın üstat “çevik b ir sporcu "yu ha­
tırlatmaktadır. Beyaz lastik ayakkabılar, beyaz ço­
raplar, bembeyaz keten pantolon, krem rengi, açık 
yakalı gömlek, lâcivert ceket...
Üstat dinçliğinden hoşnut, yalnız yüzünün İ ş ı k ­
larından bezgindir:
“Seneler, suratımı, şilte altında kalmış kumaşlar 
gibi, buruştura buruştura geçtiler. Geçenlerde, Ha­
lil Paşa, sergi için yapacağı b ir portreye, beni mo­
del edinmek istemez m i? Aman hocam, dedim, 
benim buruşuk yüzümü mü buldun. Ütülü çarşaf gi­
b i dümdüz suratlı gençlerin kıtlığına kıran mı girdi... 
Vazgeç...”
Halil Paşa vazgeçmemiş, portre yapılmış ve bu 
portrede kınşıklar, buruşuklar adamakıllı görmezden 
gelinmiştir. Sonuçtan Hüseyin Rahmi de memnun­
dur.
Fakat herhalde ‘geçen zaman ’ bir türlü çekip git­
mediğinden, Utanmaz Adam  romancısı gözlerini 
“b ir müddet, hafif b ir rüzgârla ürperen çam gölge­
lerinde" dinlendirir.
Çok geçmez: bu gözler, “düğmesi çevrilmiş elekt­
rik ampulleri g ib i” yeniden parıldar.
Heybeliada’da Hüseyin Rahmi’mizin adaşlan boy 
göstermiştir. Adaşlar, romancının ününden yarar­
lanmaya kalkışarak kâh yazılar yazmakta, kâh genç 
hanım okurları flörte davet etmekte, kâh gazinolar­
da bedava yiyip içmektedirler.
Hüseyin Rahmi Bey, hemen gazeteye bir fıkra 
yazmış; “Ey okurlar, dikkat edin, taklitlerim çıktı!.." 
demiştir.
Bunlar da anlatıldıktan sonra üstadın “dudakla­
rındaki tebessüm, birden içine zehir atılm ış berrak 
b ir içecek gibi rengini, manasını" değiştirir. Ses acı­
laşın kırgınlık dile gelir:
“Fakat belki de taklitlerim benim Hüseyin Rahmi 
ism ini taşımamdan utanacak kadar kıymetli insan­
lardır. Çünkü, cumhuriyetin onuncu yıldönümünde 
neşrolunan Cumhuriyet gazetesinde okuduğum bir 
yazıya göre ben, sade para kazanmak, maişetimi te­
min etmek maksadı ile ve değeri olmayan sabite­
ler doldurmuş b ir adammışım! Modası geçm iş bir 
taklitçilikten başka meziyetim yokmuş. ”
Naci Sadullah, Hüseyin Rahmi’yle röportaja Ye- 
digün dergisi için gitmiştir. Romancının sözlerini dik­
katle not eder. Dahası, kendisi de yorum yapmak­
tan geri kalmaz:
“Hüseyin Rahmi Bey’in, senelerin tecrübelerinin 
oyduğu derin b ir mana ile zekâ hâzinesini andıran 
vakur, samimi, sakin ve sevim li bakışlı gözlerinde, 
müthiş b ir isyan şimşeği çaktı. ”
İsyan şimşeği Cumhuriyet gazetesinde yazılan­
lara çakmaktadır. Hüseyin Rahmi’miz Selâmi İzzet 
Sedes’i, bazı başka yazarları apar topar çekiştirir. 
Cumhuriyet’in onları görememesine şaşar; “Şim di 
sorarım ..." diye ekler:
Senede bir romandan fazlasını yazmamıştır. Mil- 
liyet’te tefrika edilen Ölüler Yaşıyorlar m ı? romanı­
nı Etem İzzet Bey pek beğenmiş, esere övgüler yağ­
dırmıştır. Zaten son kuşak romancılarından bir tek 
Mahmut Yesari’yi beğenmektedir üstat.
Derken okurlarından gelen torbalar dolusu mek­
tupları gösterir. Naci Sadullah, torbalar dolusu mek­
tuplara bakarak: “Siz, bu işte Holivut artistlerini 
bastırmışsınız, ” diyecek, ama Hüseyin Rahmi Bey’in 
öfkesini dindiremeyecektir. Varsa Cumhuriyet’teki ya­
zı, yoksa Cumhuriyet’teki yazı...
Gelgelelim aradan altmış dört yıl geçince, Hüse­
yin Rahmi Gürpınar adı bir tek Cumhuriyet gazete­
sinde anılır olur. Onca gazetenin, onca derginin, on- 
ca televizyon kanalının ona ayıracak tek bir satın, 
tek bir saniyesi kalmamış gibidir.
Şimdi öteki dünyadan halimizi seyreden Hüseyin 
Rahmi’miz bilmem hâlâ Cumhuriyet’e kırgın ve öf­
keli mi?
Takvimde İz Bırakan:
“Bütün hanımlar artık sonbahar tuvaletlerini dü­
şünmeye başlamışlar. Serin akşam rüzgârları dekol­
teleri biraz kapadı ve omuzlara kadar açık olan kol­
lar dirseklere kadar örtülmeye başlandı. Bu sene­
nin sonbahar tuvaletleri bilhassa desenleriyle ge­
çen senenin tuvaletlerinden ayrılıyor. ” Yedigün, No. 
77,29 Ağustos 1934.
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


Hüseyin Rahmi, Cumhuriyet'e dargın

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository