Taha Toros Arşivi, Dosya No: 97-Osman Nuri Ergin. Not: Gazetenin "Köşe Penceresinden" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Tan, M. Turhan

Istanbul Sehir University Repository

L ^ l
&  J  > î
: l,l>
PENCERESİNDEN
Mühür edebiyatı
9  Ik duyuluşta manasız görünüyor 
[I amma düşünülünce inceliği anlaşılı -
yor. Çünkü Divan edebiyatile mu - 
vazi yürüyen bir Mühür edebiyatı mev * 
cuddur. Gerçi bu edebiyat henüz tesbit, 
tasnif, tahlil ve tevsik edilmemiştir. F a ­
kat vardır ve varlığını - hoşuma giden şu 
tabiri icad ederek - ilk hatırlatan da İs - 
tanbul Mektubcusu Bay Osman Nuri - 
dir.
Evet, edebiyatın - taze ve bayat, hoş 
ve nahoş - birçok kısımlarına yıllardan - 
beri alâkalandığım, hatta edebiyat hoca­
lığı da yaptığım halde Mühür edebiyatı 
tabirine Bay Osman Nurinin Belediye 
Mecellesini gözden geçirinciye kadar te­
sadüf etmedim. Değerli Mektubcumuz 
bir münasebet getirerek eserinde edebî 
mahiyet alan mühürlerden bahsediyor ve 
Mühür edebiyatı üzerinde incelemeler 
yapılmasını gerekli buluyor.
Onun nümune olarak ileri sürdüğü mü­
hürler, tarihle ve edebiyatla uğraşanların 
bildikleri şeylerdir. Meselâ şair Bakinin, 
Tökeli İmre’nin, Kont dö Bonüval in 
(Kumbaracı Ahmed P aşa ), Budin vali­
lerinden İskender Paşanın mühürleri ki 
bunlar hemen bütün tarih kitablarına 
geçmiştir. Hiçbir kitaba geçmiyen «M ü­
hür edebiyatı» tabiridir ki benim zannı * 
ma göre gerçekten güzel bir buluştur.
*  ¥  *
Bay Osman Nurinin gelişigüzel seçti­
ği edebî mühür nümuneleri arasında 
Mazlûmpaşazade Memduh Paşanın - 
ki de var. Malûm olduğu üze - 
re bu zat, Ziyaların ve Kemal - 
lerın dahi beğenip takdir ettikleri üs *
tadlardandı. «Şairliğini mühründe de 
göstermek, yahud eskilerin yolunda yü­
rümüş olmak için «Hemnamı Muham - 
med şüde Memduh» mısraını mührüne 
kazdırmıştı. Mısradaki şüde kelimesinin 
Belediye Mecellesine nasılsa «ola» 
şeklinde geçtiği gözümden kaçmadı. Ge­
ne Mecellede «Y aft namem zi Muham- 
med R if’at» mısraını taşıyan bir mühür 
görülüyor. Bu, şair İzzet Mollanın müh- 
• rünü taklidle yapılmışa benziyor. Çünkü 
Mollanın mührü de «Y aft namem zi Mu- 
hammed İzzet» şeklindeydi. Fakat bu 
mührün tarih bakımından büyük bir kıy- 
j meri vardı. Zira İzzet Mollanın - ebced 
hesabile - ölüm tarihini gösteriyordu. Y ıl­
larca taşınmış, kullanılmış bir mühür ü- 
zerindeki yazının o mühür sahibinin ö - 
lümünü tesbit etmesi inanılmıyacak te - 
sadüflerden değil midir?..
* * *
Mühür edebiyatı üzerinde konuşulur - 
ken şu meşhur fıkrayı da hatırlamamak 
elbette mümkün değildir: Herifin biri
mühür kazanlardan birine gider:
—  Efendi, der, bir mühür isterim. 
Fakat bu mühürde benim kim olduğum, 
neci bulunduğum, nerede oturduğum fi-
. lân yazılı olmalı.
Hakkak zarif bir şairmiş. Gülümsiye- 
rek sorar:
—  Kimsiniz, necisiniz, nerede oturu - 
yorsunuz? Anlatınız da mührün şeklini 
düşünelim.
—  Bana Hatiboğlu Köse Ömer der­
ler. Koşalak bağının sahibiyim. Bir yan­
dan eskicilik, bir yandan balcılık yapa - 
rım. Mahkemeye bitişik evim vardır.
V e bir nebze durduktan sonra ilâve 
eder:
—  Bir gözüm de gördür. Mühürde 
bu kusurum da görünmelidir.
Hakkak hemen aleti eline alır, İrice 
bir mührün üzerine şu beyti kondurur»
Aselî, kefşigerî, mahkeme-cari, a’ner 
Bagibani Koşalak, ıbni Hatib, Köse Ömer!
Aselî balcı, kefşigerî eskici, a’ve kör 
demek olduğuna göre herifin hal tercü­
mesi mühre sığmış olmuyor mu?..
M. TURHAN TAN
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi
* 0 0  1 5 0 9 6 4 4 0 0 6 *


Mühür edebiyatı

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/146944/3/001509644006.pdf

Mühür edebiyatı

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository