Taha Toros Arşivi, Dosya Adı: Taha Torosİstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Turan, Selim

Istanbul Sehir University Repository

CUM HURİYET r r - n o L f l l U  s a y f a
11KÜLTÜR /J^2ı
Mübin Orhon’un 1979’dan sonra Türkiye’de ve Ankara’da ilk sergisi Galeri Nev’de
ibadet eder gibi resim yapardı
► 13 Kasım 1981 yılında kaybettiği­
miz sanatçının guaş çalışmalarından 
oluşan resim sergisi İstanbul ve aynı 
zamanda Ankara’da sergileniyor.
SELİM TURAN
İstanbul Lisesi, Ankara Mül­
kiye Mektebi, Nahit Hanım’m 
evindeki salonda, Ahmet Ham- 
di Tanpınar, Orhan Veli, Saba­
hattin Eyüboğlu, Haşan Ali 
Yücel ve daha birçoklan. Er­
ken ölmüş bir ana hasreti ve gü­
zel bir kadın yüzü hayali ile ya­
şayan bir genç.
Mülkiyeyi bitirince İstan­
bul’a gelir, akimda hep sanatçı 
olmak vardır. Muhsin Ertuğ- 
rul, Cahit Irgat ve Feridun Çöl- 
geçen’le tanışır. Fakat bu çevre­
yi yeterli bulmaz ve iktisat dok­
torası yapmak üzere kapağı Pa­
ris’ atar. Ben kendisini Paris’e 
geldiği gün tanıdım. Benim 
kaldığım pansiyonun önündeki 
bahçede, ya Necmi Gürmen'i 
yahut Ahmet Ramazanoğlu’nu 
görmeye gelmişti. Çok çabuk 
ahbap olduk. Ben bir süredir 
soyut resim yapıyordum, gö­
rünce çok ilgilendi, ancak yap­
mayı düşünmedi. İktisat dokto­
rası yapmak için gelmişti, fakat 
ne var ki dostlarının çoğu sa­
natla uğraşanlar oldu. İlhan 
Koman, Sadi Öziş gibi.
Bir gün bana geldiğinde “Sa­
nat üstüne konferanslar olmu­
yor mu?” diye sordu. Onu Çite 
Universitaire'deki, Atlan’ın ko­
nuşmasına götürdüm, çok 
memnun kaldı. Atlan’la sıkı 
dost oldu ve o sayede Polia- 
kof u tanıdı. Soyut resme çok 
değer vermesine rağmen, Gran- 
de Chaumiere’deki serbest atöl­
yeye gidip, desenler çizmeye, 
peyzajlar yapmaya başladı. Vi- 
era da Silva ile tanıştı. O ara At­
lan ve Poliakof la dostluğu iler­
letmiş ve St.Germain’de daha
sonra resim galerisi açan İzmirli 
antikacı Calatchi ile tanışmıştı 
ve ona: “Ben daha ressam ol­
madım ama bu Atlan ve Polia­
kof u seviyor, resim alıyorsun, 
benim İstanbullu bir arka­
daşım var onu da seveceksin” 
demiş ve beni Calatchi ile 
tanıştırmıştı. Calatchi benimle 
bir kontrat yapıp, birkaç yıl 
benden düzenli olarak resim al­
dı.
Daha sonra serbest renkli ve 
soyut resimler yapmaya başla­
dı. iris Clair’i galericiliğe teşvik 
edip, galerisine küçük resimler 
koydu. Daha sonra Lucien Du- 
rand’ın galerisinde sergiler dü­
zenledi ve resmini gittikçe daha 
sadeleştirdi. Çok güzel renk ar­
monileriyle çok sade resimler 
yaptı. İbadet eder gibi resim ya­
pıp, en ufak bir fanteziye yer 
vermedi.
Dış görüntüleri mümkün ol­
duğu kadar silip, görüntülerin 
arkasında bizi hayran bırakan, 
anlamadığımız ve mutlaka 
mevcut olanı aradı. Büyük İn­
giliz koleksiyoncu/ Sainsbury’- 
nin dikkatini çekti. Hayatın 
maddi tarafından nefret eder, 
eline geçeni harcar savururdu. 
Gerçeği, güzeli arama peşinde 
aşklarına sadık, günlük hayatı 
saçma sapan bulup sıkılır, oya­
lanmaya çalışır, içkiye başvu­
rur, çok içince de huysuzlaşır, 
etrafından sevgi beklediği için 
de, kavgacı olurdu. Ben yanın­
da olduğum zaman bana çat­
masına vakit vermeden kalkar, 
alnından öper “Hadi git yat” 
derdim. Şimdi Rumelihisan’- 
nda çok sevdiği Orhan Veli ve 
Ahmet Hamdi Tanpınar’a ya­
kın yatıyor. 1970’li yılların başından bir anı... Mübin Orhon ve Selim Turan. (Fotoğraf: ARA GÜLER)
‘Seçilmiş yalnızlığı 
yaşayan M übin’in  aşkı 
kadın  değil, resim di’
Kültür Servisi-Mübin Or­
hon’un resimlerinden oluşan 
iki sergi Ankara ve İstanbul’da 
Nev galerilerinde açıldı. Sa­
natçının bu sergisi 13 yıl sonra 
Türkiye’de ve aynı zamanda 
Ankara’daki ilk sergisi. İstan­
bul’daki sergi 9 aralığa, Anka­
ra’daki ise 16 aralığa dek süre­
cek.
1924 yılında İstanbul’da do­
ğan Mübin Orhon, 1947’de Si­
yasal Bilgiler Fakültesi’nden 
mezun olduktan sonra ekono­
mi doktorası için gittiği Paris’­
te Academie de la Grande 
Chaumiere’e girdi. Eserlerini 
Stockholm, Paris, Brüksel, 
Washington, Londra, Oslo ve 
İstanbul’da sergiledi. En 
önemli çalışmaları İngiltere’de 
100’ü aşkın eserini toplayan 
Sainsbury Center’da sergileni­
yor. 1981 yılında çalışmalarını 
sürdürdüğü Paris’te yaşamını 
yitirdi.
Galeri Nev’in bu sergiler için 
yayınladığı katalogda Abidin 
Dino, 1940’lı yılların sonlarına 
doğru tanıdğı Orhan Veli’nin 
akrabası, Tanzimatçı Mustafa 
Reşit Paşa’nın torunu Mübin 
Orhon’un Paris’teki kişiliğin­
den, yaşamından söz ediyor, 
Paris’teki Selim Turan, Avni 
Arbaş, Pertev Boratav, Fikret 
Mualla ile dostluklarını anlatı­
yor. Abidin Dino’nun yazısı­
nda yer alan bazı bölümleri ak­
tarıyoruz:
“Mübin’in suratı asıktı, 
dünyaya küsmüş bir hali vardı 
ve bu küslük asıl kendine dö­
nüktü. Sıkıntısı dağıtmak için 
olmalı...Odasında çalışırken 
kötü bir gramofon sayesinde 
Miles Davis’in ya da Dede 
Efendi’nin plaklarını çalıyor­
du peşpeşe. Miles Davis’in 
saksafonu hala resim yapması­
na yardım ediyor olmalıydı. 
Mübin kendine bir yol arıyor­
du.”
“ 1950 yıllarının Paris’inde,
aydın çevrelerde Marx’cı dü­
şünce egemendi. Mübin 
Marx’dan çok Kafka’da bulu­
yordu kendini. Toplum sorun­
larına karşı ilgisiz değildi, ama 
yaşadığı kişisel bunalımın kah- “ 
ramanı Kafka’dan başka ola­
mazdı.”
“Kadınlar da vardı Mübin’­
in hayatında, ne var ki Mü­
bin’in aşkı kadın değil, resimdi 
ve resimle kendisi arasında 
kimsenin girmesine izin vermi­
yordu.
Değil kadın, arkadaşlık bile 
onu tedirgin ediyordu. Değerli 
ve sevgi dolu bir eş, bu bera­
berlikten doğan sevecen bir 
kız, Mübin’den ayrı yaşamak 
zorunda kalmışlardı.
Yürüttüğü kavgada kimseye 
ihtiyacı yoktu sanki. İstenmiş, 
aranmış, seçilmiş bir çeşit 
yalnızlık yaşıyordu ressam. 
Sürekli içkinin verdiği yorgun-'  
luğa, delice resim yapma ça- • 
bası eklenince, sağlığı gün geç­
tikçe bozuluyordu.
Aldırış ettiği yoktu, karşısı- . 
na aldığı tualle kavgasını sürü­
yordu, düşmana kılıç sallar , 
gibi fırça sallıyordu durma­
dan. ,«
Bir dil, bir anlatı, bir duygu 
bulmuştu ve böylece anlatmak i 
istediğini anlatıyordu anlaya- , 
na... ,
Bir renk olgunluğuna eriş­
mişti. Duvara asılır asılmaz.;
dolduruyordu resimleri odayı. 
Resmin kendine özgü varlık 
sim...”
"Mübin üstüne anlatılması 1 
mümkün olan binbir hikaye, 
olay, kavga, banşma, serüven 
pek o kadar ilginç değil hiçbiri. 
Her şeyden önce ortada
yaptığı resimler var ve bu re­
simlere bakınca gördüğümüz*: 
şey.
Bir çilenin içtenliği, çoşkun- 
luğu, renk devinimi, güzelliği, • 
tekliği...Türk resim tarihinde 
bu cins başka bir atılım yok.”
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği


Mübin Orhon'un 1979'dan sonra Türkiye'de ve Ankara'da ilk sergisi Galeri New:İbadet eder gibi resim yapardı

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/156550/3/001504886006.pdf

Mübin Orhon'un 1979'dan sonra Türkiye'de ve Ankara'da ilk sergisi Galeri New:İbadet eder gibi resim yapardı

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository