Taha Toros Arşivi, Dosya No: 98/A-Tevfik Fikretİstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Gürkan, Turhan

Istanbul Sehir University Repository

9■ m Ölümünün 50. Yıldönümünde
FİKRET'İ HANGİ
YÜZLE
ANIYORUZ ?
B iz birey olarak da, toplum olarak da tüm kadirbil­mez kişileriz. Devir açan, aevrim yaratan bir Türk 
ozanının ölümü üzerinden tam yarım yüzyıl geçmiş de 
hâlâ ona bir türlü el uzatamıyoruz. Sadece gerekli 
önemi verememenin üzüntüsüyle avunup duruyoruz.
Bir «Tevfik Fikret Derneği» kurulmuş ölümünden 46 yıl sonra. 
Dört yıldır onu oturtacak bir bina bulamamışız. Fikret’in nâşım tam 
kırk —1 —Aşiyan’m özlemini çektirerek— Eyüp’te çöp arabalarının 
kon. bir mezbelelikte yatırmışız utanmadan, Adına bir anıt ya­
pamamışız. Yıllarca emek verdiği Galatasaray Lisesi bahçesindeki 
kendisini genç kuşaklara tanıtacak tek büstü de —ne yazık ki, bir 
Türk değil— adı bile belli olmayan bir Bulgar öğrencisi tarafından 
çift olarak yapılıp Bulgaristan’dan gönderilmiş. (Büstün öbür eşi 
Feridun Nigâr Hanım’m evinde­
dir). Ama diyeceksiniz ki, Fatih 
Sultan Mehmet gibi bir cihangi­
re anıt yapmayan bir ülkede Fik­
ret’i kim düşünür?
BOŞLUKTA BİR DERNEK
1S61 yılında kurulan «Tevfik 
Fikret Derneği» nin ilginç bir 
serüveni var. Bugüne kadar kim 
olduğu, ne olduğu anlaşılamayan 
Tevfik Fikret’i hem yurt içinde, 
hem dışında tanıtmayı amaç edi­
nen dernek, aradan dört yıl geç­
tiği halde oturacak bir yer bile 
bulamamış. Vilâyetin aracılığıy­
la Vakıflar Başmüdürlüğünden 
Fikret’in haysiyetiyle bağdaşabi­
lecek bir yer bulunması isten­
miş. Başmüdür anlayış göster­
miş, Emirgân’daki ahşap Hün­
kâr mahfilinin Tevfik Fikret 
Der ne verilmesini uygun 
görn. ama Vakıflar Genel Mü­
dürü karşı koymuş. Eski Eser­
leri Koruma Derneği’nin «Cami 
içindeki mahfillerin derneklere 
verilemiyeceği» hükmünü gerek­
çe olarak öne sürmüş.
Bunun üzerine Dernek ilgilile­
ri yeniden Vali’ye başvurup ye­
ni bir yer istemiş. Belediye Sa­
rayı karşısındaki iki odalı eski 
Sübyan Mektebi uygun görülmüş 
ama Derneğin karşısına yine o 
Eski Eserleri Koruma Derneği 
dikilivermiş ve «Olmaz!» demiş. 
Dernek çaresiz Beyoğlu’ndaki 
Mısır apartmanının beşinci katın 
daki Galatasaray Cemiyeti’nin 
bir odasına sığıntı gibi yerleş­
miş ama, kısa bir süre sonra bu­
radan da atıhvermiş. Kala kala 
Tevfik Fikret’in müdürlük ve öğ­
retmenlik yaptığı Galatasaray Li- 
sesi’nin içi kalmış. Bir okuma o- 
dasmı —o da yalnız toplantı gün 
leri için— bir iki saatliğine Der­
neğe ayırmışlar. O gün bugün 
Tevfik Fikret Derneği boşlukta...
AŞİYAN ’DA FİKRET
YOK K İ...
Tevfik Fikret’in anısının bu 
kadar perişan olmasına ilgisiz­
liğimiz sebep olmuş. Bütün de­
ğerleri olduğu gibi onu da bir 
köşede unutmuş gitmişiz. Oysa 
sadece Maarif ilgilenseydi Fik­
ret ihya olurdu. Fikret için ken­
dimize öğiinme payı çıkardığı­
mız Aşiyan’m da içimizi burkan 
bir hikâyesi var.
Tevfik Mikret Derneği Başkanı 
Ord. Prof. İsmail Hikmet Ertay- 
lan bu konuda diyor ki:
«Aşiyan ancak müze yapıldık­
tan sonra bize bildirilmiştir ki, 
bu çok hatalı işlem yüzünden 
darmadağın olan eşyalarının ö- 
nemli bir kısmı toplanamamış­
tır. Böyle büyük bir teşebbüse 
geçileceği zaman Fikret’in eski 
arkadaşlarına danışmak gerek­
mez miydi?
Aşiyan yuva demektir. Bir ku­
şun yuvasına yabancı bir kuş 
sokulur mu hiç? Fikret’in evini 
müze yapmışlar, sonra da ne ka­
dar sevmediği, selâm bile vermi- 
yeceği kişiler varsa içine doldur­
muşlar. Bazan öğrencilerim ge­
lir... Hocam Aşıyan’a gidelim de 
Fikret'i bize orda anlat, derler. 
Orda Fikret yok ki, burda anla­
tayım dalıa iyi, derim onlara...
Aşiyan’ı yalnız Fikret’e ait bir 
müze haline getirmek istiyoruz. 
Bugünkü müze «Abdülhak Hâ- 
mid», «Servetifünun» ve «A şi­
yan» olarak üç ayrı müzeye ay­
rılmalıdır. Müze kimin adına ya­
pılmışsa onun karakterini alma­
lıdır. Orada şairin yaşayış özel­
likleri olduğu gibi görülmelidir.»
FİKRET KÜLLİYATI
Tevfik Fikret Derneği’nin ya­
pacağı işlerin başında Tevfik 
Fikret külliyatını —kendi sanat­
çı ruhuna uyar şekilde— yanlış­
sız olarak bastırmak geliyor. 
Bunun için Fikret’in yapıtları 
devre devre ele alınmış. Örne­
ğin Fikret henüz Fikret değilken, 
Fikretliğini ararken Mirsat gaze­
tesinde çıkan yazıları toplanmış. 
Ölümünün 50. yıldönümü içinde 
bunlar yayınlanacak.
100. DOĞUM Y IL I
KUTLANACAK
Tevfik Fikret’in 100. doğum yı­
lına rastlayan 1967 de genel bir 
kongre yapılacak. Buna AvrupalI 
tiirkologlar çağrılacak. Macar, 
Yugoslav, Alman dillerine çevri­
len, Amerika'da Ermenice ola­
rak basılan Fikret’in şiirleri de 
toplanıp bastırılacak. Yine N i­
met Arzık’m çevirip fransızca o- 
larak La Poésie Turc adlı anto­
lojide yayınladığı Fikret’in «Sis», 
«Doksan Beşe Doğru» ve «Bir 
Ânı Tahattur» adlı üç şiiri de 
Dernek yayınları arasında çıka­
cak.
TEVFİK FİKRET
ENSTİTÜSÜ
Fikret adına bir Enstitü kur­
mak, Üniversitede bir Fikret
Kürsüsü tesis etmek, okullarda 
Fikret köşesi yapmak, bir kız li­
sesini Tcvf'k Fikret Lisesi adıy­
la adlandırmak da derneğin ya­
pacağı işler arasında. Fikret’in 
genç kızlığa, kadınlığa ne kadar 
önem verdiğini gösteren «B ir 
Kız Mektebi» manzumesi Kan­
dilli K ız Lisesi için yazıldığından 
dernek en çok bu okulun adı ü- 
zerinde duruyor.
50 Y IL  İLERİMİZDE
GİDEN ŞAİR
Tevfik Fikret bugünü gören, 
hatta bugünden de 50 yıl ilerisi­
ni yaşayan bir ozandı. Biraz da 
susulması, onun hakkında yazıl­
maması bundan ileri geliyor. O 
nun tek kusurlu yönü dilinin es 
ki oluşuydu. Yoksa düşünceler 
yarının kuşaklarına bile ışık tu 
tacak güçteydi. Şiirleri yenileşti- 
rildiği zaman yepyeni çağdaş bir 
şair çıkacaktı ortaya. Bu çok 
güç bir işti. Mevlâna’yı, Hayyam’ı 
Homeros’u bugünün diliyle bize 
kazandıran A. Kadir birkaç ay 
önce büyük bir cesaretle Fikret’i 
yenileştirmeğe başladı. Önce kü
çük şiirlerini bugünkü dile ka­
zandıran A. Kadir son olarak o- 
nun en güçlü yapıtlarından biri 
olan «Tarih-i Kadîm» ini «Eski 
Çağlar Tarihi» adıyla yenileştirdi 
ve kitap halinde de yayınladı. 
Aşağıdaki diziler ondan alınma:
Belki de yok olacağız bir gün to­
pumuz birden. 
Kimbilir, öbür dünya belki de
var.
Madem bu beden o ölümsüzün
işi,
ne diye kıvranır durur, bin türlü 
dert içinde? 
Hadi diyelim aslımız toprak bi-
ziın.
Sen gel onu kederden bir çamur
yap.
— her yeri kanla, gözyaşıyia do­
lu —
insaf be. bu kadarı da olur mu?
Sen gel hem yoktan var et, 
sonra var ettiğini boz, kötüle. 
Hiçbir yaradandan ummam bu­
nu :
Yaradan yok eder, ama perişan 
etmez!
......... .................................................................................................................................m nım um m .......
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi
* 0 0 1 5 0 8 3 2 8 0 0 6


Ölümünün 50. yıldönümünde:Fikret'i hangi yüzle anıyoruz?

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository