Taha Toros Arşivi, Dosya No: 98/A-Tevfik Fikretİstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Es, Hikmet Feridun

Istanbul Sehir University Repository

TANIMADIĞIMIZ MEŞHURLAR:
Tevfik Fikret Avrupaya 
gitmekten niçin caymıştı?
Koskadaki konakta iki büyük düğün 
birden yapılıyor: Fikretin düğünü ve...
F ik ret’in çok sevdiği bir şarkı —  İlk  «Â şiyan » neresid ir?  —  F ik ret asker  f( 
olm ak istiyor —  Yalnızlık içinde bir çocuk  —  K a yın birad erine verdiği  |  
hediye  —  F ik ret’in kılıçları, arm alı tabancaları.. {[
Âşiyan dokuz odadır. En yu­
karı kat ve balkonlu salon Fik­
ret’in çalışma yeridir. O, uzun 
saatlerini ekseriya bu balkonun 
önünde, yıllardan beri her gün 
gördüğü halde bir türlü doya- 
madığı emsalsiz manzaranın kar­
şısında geçirirdi.
Bazan da onun bir şarkı mırıl­
dandığı olurdu. Lâkin tabiî en 
yakın arkadaşları bile Tevfik 
Fikret’in şarkı söylediğini işit­
miş değillerdir. Gayet yavaş ola­
rak muallim Feyzi’nin şarkıları­
nı söylemekten pek hoşlanırdı. 
Bilhassa pek sevdiği bir şarkı var­
dı ki Âşiyanm yukarı katında 
ı ekseriya bunu işitmek kabildi:
Tevfik Fikret’in sevdiği ve söy­
lediği bu şarkı şuydu:
«Sevdiğim zülfünü kimler
tarıyor?»
«Kim ayağın öperek yalvarıyor?»
j Zevcesi bu eski hâtıradan bah­
sederken:
— Tesirli ve yanık bir sesi 
vardı... diyor.
Onun musiki ve resim merakı­
nı daha sonra tetkik edeceğiz.
Tevfik Fikret Avrupa’ya
gitmek istiyor..
Pek yakm arkadaşlarından ve 
; Fikret’i hakikaten anlamış bir 
j zat bana, ona ait şimdiye kadar 
j hemen hiç bilinmeyen pek dik- 
; kate değer bir hâtıra anlattı. Sö- 
'zü Fikret’in bu eski dostuna bı- 
j rakıyorum:
— Fikret y* İniz içinde bulun
i duğu istibdat veya haksızlık lra- 
; vasinin dışına çıkmak istemezdi. 
Zaman zaman uzak ufukların ve 
uzun seyahatlerin âdeta nostal- 
I iisini duyardı. Bilmediği yerlerin 
ve mesafelerin öbür tarafının 
hasretini ta içinde duyardı. Onda 
i uzaklaşmak ve kaçmak arzuları 
| kriz halinde sık sık kendisini 
! gösterirdi. Ve nihayet bir kere 
i katî surette Avrupaya gitmeğe 
j  karar verdi. Hâdise şöyle olmuş- 
jtu: 1910 senesiydi. Mektep tatil 
! olmuştu. O yıl Fikret çok yoı- 
j gun, çok üzgündü. Ben de o sene 
; Avrupaya gitmek istiyordum. Tev- 
i fik Fikret’e:
— Haydi birlikte gidelim... de- 
; dim.
Sanatkâr çocukiuğile buna 
1 aşırı derecede sevindi. Pek mü- 
; temayil göründü. Derhal hazır- 
j lıklara başladım. Plânımız şuy­
du: Evve’â Peşte’ye gideceğiz,
1 oradan Viyana, Avusturya hattâ 
i daha uzaklara kadar yollanaca­
ğız.
Seyahatin tertibini üzerime 
| aldığım için hazırlıklarla daha 
ziyade ben alâkadar oluyordum. 
Artık hemen hemen her şey bit­
mişti. Hareket günümüz pek yak­
laşmıştı. Lâkin gitme zamanımız 
yaklaştıkça Fikret’e bir durgun­
luk geliyordu.
Acaba vaz mı geçmişti?.. Öy­
leyse bu derece mütemayil gö­
ründüğü uzak ufuklar yolculu­
ğundan Fikret’i caydıran büyük 
sebep neydi?.. Her halde bu ruhî 
bir şey olacaktı. Nihayet kendisi­
ne sordum.
Tevfik Fikret’in refikası NA»*me 
han ııı Âşiyan’da Fikret’in 
büstü önünde
Fikret’in ilk Âşiyanı buydu. Zira 
mektepten gelir gelmez, hemen 
hemen kimse yüzünü görmeden 
oraya çekilir çalışırdı. Ve Fikret 
bu esnada oruç tutar, hattâ na­
maz kılardı.
Evvelâ şair değil de, asker ol­
mak istemişti. Buna son derece­
de büyük bir hevssi olduğunu en 
yakınlarına sık sık anlatmıştır. 
Hattâ kendisine tahtadan bir ta­
kım kılıçlar yaptırmıştı. Fırsat 
ve etrafı tenha buldukça bu tah­
ta kılıçlarla Aksaraydaki kona­
ğın mobilye’erine ve bilhassa 
düşman kananeJere, hain koltuk­
lara hücum edi yoıdu.
Fikret’in bu askerlik hevesinin 
izlerini onun hayatındaki bazı 
sahnelerde de görebiliriz. Meselâ 
evlendiği gün. kayınbiraderi 
doktor Hikmet’e verdiği bir he­
diye dikkatimizi, alâkamm çe­
kiyor.
Evlenmesi de şöyle oldu:
Tevfik Fikret’le Nâzıme ha­
nım, yakın akraba oldukları için 
birbirlerini çocukluktan beri ta­
nıyorlardı. Fikret, Nâzime hanı­
mın babası Mustafa beyin yalı­
sına sık sık gidip geliyordu.
Bu sırada Nâzıme hanım 13 
yaşma bastığından erkekten ka­
çırılmağa başlandı. Nâzmıe ha­
nım o zamanlar kızlara mahsus 
en yüksek irfan müessesesi olan 
Darülmuallimatı âliyeye gitmek­
tedir. Babası Mustafa bey Şûrayı 
Devlet ser halifeliğinde bulun­
maktadır. [Sonra Mustafa bey 
Şûrayı Devlet âzası ve Trabzon 
valisi olmuştu].
Bu sırada Tevfik Fikret mek­
tebini bitirmişti. Hariciye istişa­
re odasına devam etmekteydi. 
Nâzım"5 hanımlara devam edi­
yordu. Halinden genç adamın 
Nâzime hanımı sevmekte olduğu 
anlaşılıyor. Fakat bunu bir türlü 
dışarıya vuramıyor.
Bu sırada Nâzıme hanım Da- 
rüimuallimat mektebini bitiri­
yor ve kendisine mühim bir ta­
lip çıkıyor: Genç bir Hünkâr za­
biti...
İşte bu mesele konuşulurken 
Fikret te ortaya çıkınca tabiî o 
tercih ediliyor. Mektepten çıkar 
çıkmaz evlenmesile Tevfik Fik­
ret, hayatında, bekârlığın derbe­
derliğine, intizamsızlığına yer 
vermiş değildir. Nâzıme hanım 
ve biraderi doktor Hikmet bey 
Tevfik Fikret’le kardeş çocukla­
rıydı. Düğün Nâzime hanımın 
pederinin Koskadaki konağında 
yanılacaktı.
İki düğün bir arada..
Büyük hazırlıklar baş'adı. Zira 
ra bugün iki büyük mürvet gö­
rülecektir. Bunlardan biri Tev­
fik Fikret’le, Nâzıme hanımın 
evlenmesiydi. Öteki de Tevfik 
Fikret’in henüz pek küçük olan 
kayınbiraderinin [sayın doktor 
Hikmet] in sünnet düğünü!..
Bu mesut hâdiselerin ikisi de 
büyük bir sabırsızlıkla ve alâka 
ile beklenmektedir.
Nihayet Koskadaki konakta bu 
mühim gün kutlanıyor. Bir yan­
da Tevfik Fikret koltuğa girer­
ken, biraz sonra da sünnet dü­
ğünü yapılıyor.
İşte bu sırada, sünnet düğünü 
hediyesi olarak, Tevfik Fikret 
pek sevdiği küçük kayınbirade­
rine iki hediye veriyor: Bunlar-5 
dan biri bir saattir. Öteki hedi-1 
yeyi de doktor Hikmet beyden 
dinliyelim:
— Tevfik Fikret’in bana ver­
diği asıl mühim hediye alçıdan 
yapılmış pek büyük bir harb 
sahasıydı. Karşılıklı kurunu vüs- 
ta kaleleri. Müteharrik bir çok 
asker. Çekilince atılan toplar. 
Her şeyi tamam bir muharebe 
meydanı... Bilhassa askerler 
muntazam üniformaları içinde 
hâlâ gözümün önündedir.
Bu hâtıradan ve bu entere­
san hediyeden sonra Tevfik 
Fikret’in Aksaraydaki evinin 
duvarına bir göz atalım. Orada, 
Fikret’in odasında küçük, fakat 
hakikaten pek zevkli bir silâh 
koleksiyonu görüyoruz. Bu kolek­
siyon tüfeklerden, kılıçlardan, 
hançerlerden mürekkeptir. Ar­
malı tabancalar göze çarpıyor­
du. Bilhassa yüzleri altın yazı­
larla işlenmiş kılıçlar göze çar­
pardı. Fikret sanatkârane yapıl­
mış kılıçlara ve tabancalara 
meftundu. O bütün güzellikleri 
severdi.
Hikmet Feridun Es
— Düşündüm, gidemiyece- 
ğim... dedi.
Sonra da şunları ilâve etti:
— Zira gidip döndükten sonra 
büsbütün, yaşıyamıyacak kadar 
bedbaht olacağım... İşte bundan 
gitmiyorum..
Ben de düşündüm ve Fikret! 
haklı buldum...
Tevfik Fikret’in
çocukluğu..
Tevfik Fikret’in insandan kaç­
mak psikolojisi muhakkak kİ 
sonradan kendisini göstermiştir. 
Lâkin onun pek küçük yaştan 
beri yalnızlığı sevdiği anlaşılı­
yor. Babası Hüseyin beyin Aksa- 
raytia, Ağayokuşundaki büyük 
konağının bahçesinde tamamile 
ayn bölük bir köşk vardı. Tevfik
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


Tanımadığımız meşhurlar:Tevfik Fikret Avrupaya gitmekten niçin caymıştı?

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository