Taha Toros Arşivi, Dosya No: 152-Vasfi Rıza Zobu. Not: Derginin ''Tiyatro Hatıraları:49'' köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Zobu, Vasfi Rıza

Istanbul Sehir University Repository

Sağdan: Vasfi Rıza, Muhsin Ertuğrul, Kemal Küçük, Emin 
Beliğ, Neclâ, i. Galip Arcan, Fahire.
TİYATRO HATIRALARI : 49
GURBETTE DUYULAN HOŞ SEDA
Vasfi Rıza ZOBU
Kahire’de ilk temsil gecesi... Yabancı bir
tif memlekette; yabancı insanların karşısında.. '■ Türkçeyi az bilen ve hiç bilmeyen seyicilerin ço- i" ğunluğu teşkil ettiği bir salonun sahnesinde.. Biz : Türkçe konuşacağız. Hem de oynayacağımız bir vodvil. Lafımızı anlamaz, böylece de mevzuu Jcavraya- 
maz!.. Neyimize gülecek bu halk?. Oyuna değil de hali­
mize mi?. Ya güldüremezsek?. Tuhaflık yapıyorum, es- 
pirili konuşuyorum vehmine düşmüş soğuk birtakım in­
sanlar vardır: onların haline döneceğiz!..
Salon dolu değil.. Boş da değil. Yandan fazlasını
10
Yıl 1928. Darülbedayi'in Mısır turnesi. Kahire'de Türk se fa­
retinde sanatkârlar şerefine verilen çay ziyafetinden sonra. 
Vasfi Rıza diyor ki: «Bakın, şimdi tanıyabild iklerim i size 
sayayım : ö n  sırada sağ tarafta  üçüncüden itibaren Neclâ, 
Bedia Muvahhit, Mısır Büyükelçim iz Muhittin Paşa, Şaziye 
ve Fahire. ikinci sırada 2. Küçük Kemal, 3. Muhittin Paşa­
nın oğlu Seyfi (şimdi ecnebi bir uçak şirketinin müdürü­
d ü r), 5. Behzat, 7. Bendeniz. 8. Mahmut Morali. Üçüncü 
sırada 1. Muhsin Ertuğrul, 2. i. Galip  Arcan, Mahmut'un 
arkasındaki Emin Beliğ. Dördüncü sırada birinci fesli, Arap 
âleminin meşhur aktör ve rejisörü Yusuf Vehbi. Bıyıklı ad a­
mın sağındaki de Kemal Gürmen. Şahıslarını tanıdıklarım  
da var içlerinde am a, şimdi isimlerini hatırlayam ıyorum .»
11
seyirci kaplamıştı. Yalnız biz değil, sefaretimiz de; etra­
fımızı çevreleyen Mısır’lı Türkler de ümitsizdi.. Reklam­
sız, propagarıdasız gelmiş «meçhul» bir topluluk!..
6 nisan 928 tarihli Elmuhadenet gazetesi üç sütun­
luk yazısında diyorki:
«Bu sene Mısır’a bir İngiliz temsil heyeti geldi. İn­
giltere’nin en maruf ve muktedir heyeti olan bu toplu­
luk, Mısır Maarif Nezaretinin davetiyle Shakespeare’in 
bazı eserlerini sahneye koydu. Bunu duyan Sinyor Mus- 
solini derhal muktedir bir İtalyan heyetinin hazırlanma­
sını emretti. Hattâ telgrafların haber verişine göre sa­
natkârları bizzat intihap etti. Heyete bir milyon liret 
tahsisat verdi ve Kont Modrane’nın başkanlığı altında 
bu heyeti yola çıkardı- Mısır’da bütün takdir ve tah­
minlerin üstünde başarı gösteren bu heyet, dünyaca bi­
linen şöhretine rağmen, aylarca reklamlar yaptı; yap­
tırdı. Bütün gazetelerde kendisinden bahsettirdi. Mem­
leketin her köşesini muhtelif şekil ve surette ilânlarla 
doldurdu... Dekorlara ait tafsilat, elbiselere dair malu­
mat, artistlerin iktidarını öven neşriyat herkesi teshir 
etmiş; onları görmeye mecbur etmişti... Şimdi de Darül- 
bedayi geliyor... Ne Türkiye basınında makaleler çıktı; 
(demek aleyhimizdeki neşriyatı görmemişler; buna da 
şükür!) ne de Mısır’a gelen Darülbedayi, nasıl bir he­
yettir; artistler kimlerdir; temsildeki kuvvet ve kudret­
leri ne derecededir; hattâ hangi eserleri temsil edecek­
lerdir: bunlara dair maalesef hiç bir malumat verilme­
di!.. Hattâ başka milletler propagandaya lüzum görme­
miş olsalardı bile, Türk temsil heyeti yalnız bu birinci 
ziyaret münasebetiyle olsun, ciddî bir propagandaya 
muhtaçtı..» ..
I J j * *  a rŞ iL S ¿ A - * » -
«Elmuhadanet» in haberi veren sayısının başlığı.
12
HİSSE-İ ŞAYİA'da: Vasfi Rıza ZOBU, Sevil ULUYOL, Necdet 
YAKIN, Kemal TÖZEM.
Sanki eski devrin muhalif siyasileri gibi, memleket­
ten çıkıp, Mısır’a iltica ediyormuşuz havası içinde yap­
tığımız bu turne; herkesi hayrete düşürmüştü. Günler 
sonrası davet, verilecek ziyafetlerde, usulden olan nu­
tuklarla da bu şaşkınlığı ifade eden sözleri dinleyeceğiz. 
Hal böyle iken salonun yarıdan fazlasının seyirci tara­
fından doldurulması sevinmeye değer bir durumdu... 
Çünkü: sade lehimizde yapılmamış bir reklamsızlık de­
ğil, Türk tiyatrosu ve dolayısıyle Türk’ün ve Türkiye’nin 
aleyhine ( ilâ maşallah) birçok menfaat düşkünleri, elle­
rinden gelen kötü ve aleyhte propagandayı en çirkin şe­
kilde yapmış bulunmakta idiler.
Aynı gazete, başka bir sütununda şu haberi de ver­
mekte:
13
«Vaktiyle Darülbedayi namı altında, Türk temsil he­
yeti sıfatıyle Mısır’a gelmiş -falanca ve filancalar gibi- 
(şimdi ölmüş olduklarından isimlerini yazmıyorum) 
Türk haysiyeti millîyesiyle katiyen alâkadar olmamış; 
bilakis Türk tiyatroculuğunu maskaralıktan ibaret ola­
rak zihinlere yerleştirmiş birtakım maceraperestlerin 
elim hatıratını Mısır’lıların dimağından silip çıkarmak 
bu yeni heyetin omuzlarına yüklenmiştir... Türk tiyat­
roculuğu namı altında dolandırılmadıklarını göstermek, 
anlatmak yine Darülbedayi artistlerinin ehliyetli elleri­
ne emanet edilmiştir. Daha yakın mazide kapı kapı do­
laşarak Darülbedayi müessis veya azası sıfatıyle para
CA N A VA R SOFRASI
(Le Repas des Fauves)
Piyes 3 Perde
Yazan: Vahé KATCHA 
Türkçesi: Mahmul Sait KILIÇÇI 
Sahneye koyan: Kemal TQZEM
Dekor:
Victor . . . .  
Brigitte ¡VLancet . 
Dan Wilker . 
Timacotte . . .
Pierre . . . .
Françoise . . .
Doktor . . . .  
Curt Kaubach
Bülent ERBAŞ AR
. . Erdoğan GEMİCİOĞLU
. . Giil GÜLGÛN 
. . Necdet M ah fi AYRAL
. . İsmet AY
■ Ersan UYSAL -  
Kâzım HÜN 
. Gülistan GÜZEY  
. . Okan BİLGÜTAY  
■ ■ Aslan ALTIN
Askerler:
Metin ÇEKMEZ - Kâzım HÜN - Ümit İMER - 
Yaşar YILMAZ
Asistanlar: Ersan UYSAL - Engin ULUDAĞ
(Bu piyesin oynama hakkı Alain Bernheim temsil­
cisi ONK Copyright Ajansından satın alınmıştır.)
14
Itoplamış, neticede (tiyatroya o gece bilet alanlar geldiği 
halde para toplayanlar) ya tiyatronun semtine uğrama­
mış veya piyesin birinci perdesinde paydos borusunu çal­
mış serserilerin âbide-i seyyiâtını yıkmak: «hakikî Türk 
Darülbedayi heyetinin» namuslu ve muktedir artistler­
den kurulu olduğunu bu kere Mısır’lılara tastik ettirmek 
muhterem Darülbedayi heyetine düşen bir millî ve va­
tanî vazifedir.»
Oyun perde perde o kadar çok alkışlandı, halk o ka­
dar «cûş-ü hurûşe» geldi ki: sonunda salon âdeta bir 
nümayiş meydanına döndü. Parterde ve localarda, kadın, 
erkek herkes ayağa kalkmış; alkışların çınlamaları ara­
sında her lisandan: Türkçe, Arapça, Fransızca, İngiliz­
ce takdir ifade eden kelimeler bir feryat halinde idi.. Siz 
de tahmin edersiniz ki: biz de bayılacak hale geldik, 
ağlamaklı olduk..
İkinci temsil başka bir hava yarattı. Muhsin Ertuğ- 
rul’un, emsali görülmemiş bir tarzda oynadığı «Cehen­
nem» piyesindeki o harikulâde muvaffakiyeti salonu bir­
birine kattı...
«La bourse Egyptienne» gazetesinin yayınladığı ma­
kaleden bir parçayı naklediyorum:
«Ertuğrul Muhsin Bey tarafından büyük bir maha­
retle adapte edilmiş olan sosyal bir Türk dramıdır ki: 
Türk artistlerinin bütün meziyetlerini ortaya koymuş­
tur. Seyirciler yalnız eserin edebî değerini değil, aynı 
zamanda sanatçıların zarif ve ustaca oyunlarını da sey­
retmiş ve hayran kalmışlardır. Artistler eserdeki rolle­
rini çok iyi anlayarak oynamışlar; en ufak teferruatına 
kadar ruh hallerini bize anlatmışlar ve uzun uzun alkış 
toplamışlardır... Dün akşam Türk tiyatrosundan Avru- 
pakâri, modern bir temsil seyretmekten büyük bir zevk 
duyduk. Sahnede tabiîliğe ustaca yer veriliyordu. Sanki 
tiyatro oynamıyorlar, evlerinde yaşıyorlarmış gibi oyun 
oynuyorlardı... işin tuhafı: dün akşam Kürsâl tiyatro­
sundaki seyircilerin çoğu Türkçe bilmedikleri halde mev­
zuu kolaylıkla kavradılar ve oyunun sonuna kadar ka­
larak Türk sanatçılarını alkışladılar. Bir kelime île söy­
lemek lazım gelirse: Darülbedayi temsil heyeti, yeni Tür­
kiye’ye şeref kazandıracak kadar mükemmeldi.»
(Arkası 19. sayfada)
15
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


Tiyatro hatıraları :49:Gurbette duyulan hoş seda

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository