Taha Toros Arşivi, Dosya No: 132-Abdülhak Şinasi Hisar. Not: Gazetenin "Kaybettiğimiz Değerler" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Ediboğlu, Baki Süha

Istanbul Sehir University Repository

CUMHURİYET
/t '  s * / 9  ( 3
İ  T. ¿Çç/ŞO-kt
IIII=IIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIllllllllIlllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllHnnilllllllllll=llll
Kaybettiğimiz Değerler
ııııimıııı.......m...... mimııiiiıımıııımmııımıııımııııımııııııııımmımııımııııııııımıımiİıııı
Bir İstanbul yazarı öldü
Yıl 194ü. Ankara- 
nın temiz asfalt­
l a n  üzerinde, elle­
r i  a rkas ında  ke­
netli , kısa boylu 
tıknazca bir adam,
Y a za n :
Baki Süha Ediboğlu
ta la rda  yem ek  ye­
mek - gibi ih t i ­
yaçlar ın ı  karşılı- 
yamadığı için, ba- 
■badan ka lm a  a ra ­
zi, bahçe, ev, köşk
yeni boy verm eye  başlıyan akas­
ya lar ın  yeşil havasını koklıya Kok- 
lıya, ağır  ağır yü rüyor .  Giyinişi 
ciddi, ad ım lar ı  hesaplı ,  ka laba l ık la  
ilgisiz, hayalindeki  bir rüyaya  gü- 
j 1er gibi kendi â leminde yürüyen  
; bu  adam kim olabilir? Kolalı  y a ­
kası, röleve şapkasiyle  b ir  hariciye 
m em uru  olmalı..
A bdülhak  Şinasi Hisara, b ir  dos­
tu m u n  delâ let iy le  tanış t ı r ıl ıncaya 
kadar,  tam bir sene kim olduğunu 
bilmeden U lus’la Kızılay a ras ında­
ki caddede sabah akşam rasladım 
ve hiç kimseye benzetemedim.
Derin bir İs tanbul  özlemi ve anı­
ları  içinde, Ç am lıca lan ,  Boğazlçini, 
yalı ları ,  köşkleri,  fak ir  ve zengin 
sem tler iy le  o b ü y ü k  ve ölümsüz 
güzellik âlemini ruh u n d a  b ir  ha­
zine gibi saklıyan bu m ünzevî e- 
dip, n ihayet  «Fahim Bey ve Biz» 
adındaki  büyük  hikâyesini yay ın la­
d ık tan  sonra, bir güzelle olgn m ua­
şakasını iaşeden insanlarıri  hicabı 
ile eserinin yankıla rın ı  bekledi. 
Fahim  Bey ve Biz, yazarın o v a k ­
te kad ar  dergilerde,  gazete lerde 
görülen m akale  ve eleşt ir i leri  dı­
şında .edebiyatımıza bam başka  biı 
tad, yepyeni b ir  H â t ıra  - Hikâye 
stili getir iyordu. K ırk  yıl, görüp, 
yaşayıp d üşündük ten  sonra şiirli 
b i r  ru h  imbiğinden süzülen bu 
stil, dili ve edası bak ım ından  yeni 
değildi şüphesiz. Edebiyatı  Cedide’ 
den bu yana, bu yolda yü rü y en le r  
o lmuştu .  Abdülhak  Şinasi H isa r ’ın 
onlardan farkı ve üstünlüğü, üslu­
bundaki  Batılı  armoni ve istif ö- 
zelliğidir.  Uzaktan yakından Bar- 
re s ’in ve Marcel P ro u s t ’un  koku­
sunu veren  bu üslûpta,  zaman za­
man yazarımız ikinci p lâna düş­
m ekte ,  ama çok defa, kökü Fuzuli- 
lere, Bâkilere  dayanan  b ir  T ürk  - 
İs tanbul  zevkinin içli, derin  ha ttâ  
mistik şarkısını söyliyerek ön plâ 
na geçmektedir.
H â t ıra la r  ve tasv ir le rle  dolu olan 
(Boğaziçi M ehtap lar ı)  yay ın land ı­
ğı zaman edebiyatımızda âdeta  bir 
hâdise olmuş, a radan  nesil ve yaş 
fa rk la r ı  ka lk a rak  bü tün  o k u r la r  
avr.ı sevgi ve hay ran l ık ta  b ir leş­
mişlerdi.  Ne ga r ip t ir  ki, bu  çeşit 
h â t ı ra t  ve m ensur  şi ir tü rü n ü  ol­
dum olası sevmiyen Ataç bile, Bo­
ğaziçi M ehtapları  için uzun bir 
m ethiye yazmıştı.  Sevgi ve hay­
ran lık la r ın  bir leştiği  başlıca nok­
ta, edebiyatı  ciddiye a lmış b ir  ya­
zarın  titiz işçiliği, y ı l la r  yılı  sar- 
fett iği emeğin gözle görülecek, el 
le tu tu la ca k  k a d a r  ayan beyan ol 
masıdır.
A bdü lhak  Şinasi Hisar, edebiya­
tımıza gençliğinde şi ir kapıs ından 
girmiş, f aka t  bu ilk  denem elerin i  
ne kendisi, ne de dostları  sevme­
dikleri  için şiir yazm aktan  pek ça­
buk  vazgeçmiş, daha sonraları ,  
vezin ve kafiyenin dar  hu d u t la r ı  
içine sığdıramadığı duygu lar ın ı  o 
tadına doyum olmaz m ensur  şiir­
lerinde yaşatmıştır .
H isa r ’ı h e r  şeyden evvel b i r  hâ­
t ı ra la r  yazarı o larak  görmek lâ­
zımdır.  Büyük  hikâye adını verdi­
ği rom an la r ın d a  yaşattığı  kişilerin 
ekserisi,  çocukluğunda  veya genç­
liğinde gördüğü, tanıdığı akraba, 
dost ya da kom şular ıd ır .  Bu gözle 
bakıldığı vakit ,  belki de rom an ve 
ya h ikâye tekniği bak ım ından  söz 
götürecek olan Fahim Bey ve Biz. 
Çamlıçadaki Eniştemiz, Ali Niza­
mi Beyin Alafrangalığ ı  ve Şeyhli­
ği gibi e serle r  aslında bir hâ tıra  
k i tab ıd ır  veya r o m a n la ş t ı r tm ış  hâ 
t ı ra la rd ır .
A b dü lhak  Şinasi Hisar, yazar­
lığ ındaki özelliğine pa rale l  olarak, 
yaşayışında da - elinde o lm ıyarak  - 
bazı garip  özelliklere  sahipti .  Ço­
cuk luğunda  geçirdiği b i r  hastal ı­
ğın ruhî kalıntıs ı o larak  m ikrop­
tan korkar,  yaş m eyva  yiyemez, 
sıcak su lar la  kaynatı ld ığ ın ı  gör­
mediği b a rdak  ve f incanlardan 
çay içemez, el s ıkm ak tan  hoşlan- 
mazdı. Hele dost luğunu  kazanmak, 
m ahrem iye tine  girmek pek güçtü. 
Tesadüfen tanıştır ıldığı b ir  kimse 
hakkında  inceden inceye tahk ika t  
yapm adan  ahbaplık  etmez, zevkle 
dinlediği halde ded ikodulara  katı l 
maz, siyasî İnançları  şüpheli olan 
in san la rdan  m ikrop tan  kaçar  gi­
bi kaçardı.
Gençliğinde uzun y ı l la r  bazı ö - 
zel müesseselerde,  b a n k a la rd a  ça­
lışmış daha sonra lar ı  m üte rc im lik  
ve m üşav ir l ik  gibi hafif ve mesu- 
liyetsız devlet  h izmetleri  kabul 
etmiş,  b u ra la rd an  aldığı maaş ve 
üc re t le r ,  çok m asraflı  geçen bekâr  
lık hayatın ın  . m ikrop korkusu yü 
zünden daima taks iye  binmek, da­
ima m eşhur,  temiz ve pahalı  loknn
sa tarak ,  biraz müsrifçe  ve hesap­
sız yaşamıştır .
Yazılarından anlaşı ld ığ ına  ve 
h a k la r ın d a  yayınladığ ı  iki nefis  
k i tabdan  öğrenildiğine göre, Ab - 
d ü lhak  Şinasi  Hisar, sınıf a rkadaşı  
A hm et  Haşimi g ıp ta  ile sevmiş 
Yahya Kem ale  de b ü y ü k  b ir  hay ­
ran lık  içinde im renm iş t i r .  Onun 
bu ru h  halini,  gençliğinde şiiri  tec 
rübe  edip de iyi,.sonuç a lam am ış 
o lmasına bağ lam ak  lâz ım dır  s a n ı ­
rım. F a k a t  gıpta ettiği, h ay ran  ol­
duğu bu iki büyük  şairi yermeğe, 
. zayıf ta ra f la r ın ı  be lir tm eğe  gerek 
m üşahedeler i ,  gerekse  bilgisi  m ü ­
sait olduğu halde,  onları  şii rli  b ir  
dille hafifçe f iske liyerek  ve h e ­
men a rkas ından  okşıya rak  h ikâye  
I e tmiştir .
A bdü lhak  Şinasi  H isa r ’m, âni ve 
sessizce a ram ızdan ayr ılm ası  ile 
edebiyat ımızda n e v ’i şahsına  m ü n ­
hasır  b i r  hâtıra't  tü rü  de kaybol - 
m uş bu lu n u y o r .  Bu tü rü n  en son 
ve en değerli  m ümessili  olan B o ­
ğaziçi M ehtap lar ı  yazarı  aynı z a ­
m anda  îs tanbulur,  tab ia t  ve hâtıra  
güzell ik lerin i  dile getiren  hem en 
hemen rakipsiz b i r  İs tanbu l  yaza­
rı idi... Onun kalemi ile yeniden es 
ki çağ hayatlar ın ı,  içlerine g irerek  
yaşadığımız  ya lı lar ,  köşkler ,  k o ­
nak la r ,  şimdi bü tün  insanları  ile, 
musik ileriy le ,  ş i ir leriy le  ve re n k ­
li hâ t ı ra la r ı  ile öksüzdürler .  Hisar, 
onlar ın  dilinden anlıyor,  onların  
renk le r ine ,  çizgilerine, yerli  yer in ­
de, m ânalar ın ı  ve r iyor  içlerinde 
mesut  g ü n le r  ve dev ir le r  yaşamış 
insanlar ı  konuştu ruyor ,  g ü ldürü  - 
yor, ağ la t ıyor  ve - sonunda kendi 
tâb ir iy le  - âlem-i fenaya  gönderi ­
yordu
! Hisar, yazı hayatına  geç başla - 
mış, notla r ın ın  ve hâ t ı ra la r ın ın  an­
cak b ir  kısmını kitap haline g e t i ­
reb ilm iş tir .  -Çatla uzun, daha v e ­
r imli y ı l la ra  kavuşması,  maalesef 
pek  m üm kün  değildi.  Son y ı lla rda  
geçirdiği b ir  hastalık ,  hafızasını 
- çok zayıfla tmış, ü s tüne  çöken ma- 
j işet sıkıntısı h â t ı ra t  dünyasını alt 
üst  etmişti.
Bıraktığı eserlerin ,  onu ö l ü m ­
süzlükten  k u r ta ra ca k  değerde olu- 
! ?u yegâne tesellimizdir.
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


Bir İstanbul yazarı öldü

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository