Taha Toros Arşivi, Dosya No: 172-Gayrimüslim Aktör ve Aktrisler. Not: Gazetenin ''Geçmişten Sayfalar'' köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Nisan, Hikmet

Istanbul Sehir University Repository

İKDAM —  GECE POSTASI
Geçmişten sayfalar
“m m
Otuz Yedi Yıl Evvelki
Türk Tiyatro Âleminde..
ilk temaşa sevgilisini aşılayan ve kendisinin 
şefkat nişanı ile taltif edilmesi istenen bir 
kadın artistimiz: Kınar !
Sahnemizin elli yıllık hâilimi Ba­
yan Kınar için geçen akşam Şe.ıir ti­
yatrosunun rtram kısmında fevkalâde 
bir ınüsamere verildi ve büyük bir 
muvaffakiyet kazandı.
Amatörler tarafından temsil edilen 
lÖhiir Oğlu) piyesinden evvel, Kınar 
hanıma şükran ve hürmet nişaneleri 
göstermek kadirşinaslığında bulunan 
Şehir tiyatrosu artistleri, emektar 
nıeslekdaşlarınm önünden geçerek bi­
rer birer elini öptüler ve kendisine 
bir pâlme sundular.. Bu heyecanlı me­
rasimden sonra, Kınarın şerefine 
C'yrano de Bergeraeın ikinci perdesi 
tam kadro ile oynandı. Başta Galib 
oimak üzere, Suavi, Talât, Kemal, 
t ’alıide, Neelâ ve elliden fazla arka­
daşları, Kınara karşı besledikleri son­
suz saygı ve sevgi hislerini bir defa 
daha «hara fırsat buldular.. Vu bu, 
bende oluz yedi yıl evvelki hatırala­
rımı canlandırmaya vesile oldu.)
YAZAN
190i! Temmuzu. Meşruiyet ilân
olunmuş, İstanbul, heyecanla karışık 
bir neşe içinde çalkanıyor.. Bir taraf, 
tan lıatibler, bir taraftan da gazeteler 
Meşrutiyet ve Hürriyetin ne demek 
olduğunu halka anlatmaya, mende 
ket ve vatan hislerini tahrike çalışı­
yorlar.. Bu sırada Namık Kemalin 
(Vatan _ Slistre) piyesi de tekrar oy­
nanmağa başlanıyor. İlk temsil, Hey­
belideki bahriye mektebinde talebeler 
tarafından veriliyor.. Aralarında ka­
dın artist olmadığı için piyesteki kadın 
rolünü genç bir mektepli yapıyor. 
Temsilde lleğbeli ve Büyiikadanın bü­
tün r kahiri ile yerli ve ecnebi bir
HİKMET NİSAN
çok seyirci arasında, ilk defa olarak, 
Sultan Hamidin oğlu Bürhaneddin 
efendi de bulunuyor.
Bir kaç giin sonra, ikinci defa, fa­
kat bu sefer büyük hazırlıklardan 
sonra, ayni yerde, ayni talebelerle Va­
tan piyesi tekrar oynanıyor.
(Zekiye) rolünde Kınar hanın:, 
(Aptullah Çavuş) rolünde de, saray­
dan henüz kurtulan meşhur komik 
Abdi efendi.. Ve bunlara ilâveten, 
Latıge beyin bahriye fanfarı.. Nutuk­
lar, neşideler, (yaşasın Hürriyet, kah­
rolsun istibdad..) h’eryad.ları.. Mithat 
.paşa ile Namık Kemalin ruhları şad 
oluyor, biz de muhteşem bir gece ya­
şıyoruz.. t
Kınar hamını ilk defa olarak o ge. 
ce görüyorum.
Bir buçuk ay geçiyor.. 
ılık bir Eylül günü.. Mingiin koru­
sunda gene Vatan piyesi veriliyor. Vali 
tiyle yapılmış olan Salaş sahne, o gü­
nün şerefine bayrak ve yapraklarla 
bezenmiş tanınmaz bir hal almış!.. 
Perde açılır açılmaz, Kınar hanım 
karşımızda. Nurettin Şefkati, tbnirre- 
fik Ahmet Nuri, Abdi vesaire piyesin 
miımessilleri..
Kadınlar i)ir tarafta, erkekler bir 
tarafta, koca saha hıncahınç dolu. 
Ifüzzar arasmra, veliahd Reşad efendi­
nin oğulları Tevfik, Necmettin ve
Ömer film i efendiler, menfasından 
yeni gelen Prens Sa)d Halim paşa, 
kardeşi Abbas Halim paşa, Mithat pa­
şanın oğlu Ali Haydar Mithat, dama­
dı Vefik beyler, Namık Kemalin oğ­
lu Ekrem bey, Mirgünlü Ragıp. Zi­
ya, Saffeti Ziya beylerle Hüseyin
Siyret ve Kâstik Said beyler.. Ka­
dınlar tarafında. Sultanlardan bir ço­
ğu ve yukarıda ismi geçen zevatın 
aileleri, Fatma Aliye ilinim, prenses 
Emine ve Nimet hanımlar, vesaire... 
Muhteşem bir gün ve -bilmem ne 
menfaatine idi- mfchteşem bir hası­
lat..
Vatan piyesini temsil edenlerin 
hepsi, Kmarclnn ba-dıa, eîTislör ötedir 
oynuyorlardı. Nurettin Şefkati ve Ah­
met Nuri bu denemelerden sonradır 
ki pofesyouel artist olmuşlar, İbrirre- 
fik de piyesi yazmağa başlamıştı -. Bu 
trup, aylarca Vatan piyesini oynadı, 
îstanbıilun ve memleketin her tara­
fında, Namık Kemalin eserini görme­
yen kalmadı. Çantaları elde, makyaj 
batonlaı celide, bugün orada, yarın 
burada, biiyük bir feragat ve ciddi­
yetle işe sarılmışlardı. Bunların hep­
sini Kınar idare etti, sahne tekniğini 
öğretti, hocası Minakyanm tam ayar
bir şakirdi sıfatiyle, hepsine tiyatro 
sevgisini aşıladı ve muvaffak da oldu. 
Geçen alışanı, şehir tiyatrosu artistleri 
Kınar hakkındaki ihtisaslarım bildi­
rirken, hepsinin ağzından hemen he­
men ayni cümleler duyuluyordu; Biz 
tiyatro sevgisini Kınardan aldık, umuı 
ilhaıniyle mesleğe atıldık..
Evet, Kınar hanım, işini gücünü 
bırakarak Vatan .piyesini monte etti 
ve gerek sahnemize gerekse o vakitli! 
gençliğe vatan muhabbeti, ana şefka­
ti ve millî haysiyet gibi en büyük fa­
ziletleri aşılamak hizmetini fabn-.cn 
gördü ve buna binaendir ki, Saffeti 
Ziya, (Yeni Gazete) de Maarif Nazırı 
merhum Hakkı beye yazdığı açık bir 
mektupta, Kınam büyük feragat 
ve başarılarından bahisle; kendisine 
hiç. olmazsa (bir şefkat nizanımn çok
görülmemesini istedi). Bilmem, Kınar 
bu nisana nail oldu mu?.. Oldu ise, 
bu şükran nişanesini yeğenim Saffeti 
Ziyaya borçludur. Olmadı İse, elli yıl­
lık sanat hayatında onun da anlamış 
olması gerektir ki, bu dünyada kadir­
şinaslık, ismi var cismi yok bir nesne­
dir, ve bunun için teessüre mahal 
yoktur.. Çünkü o vaktin ihtKarı gen­
ci, kadını erkeği, Kınamı i .nur; kalp­
lerinin şeref levhasına yazarak, ona 
şefkat nişanından büyük bir nisan 
vermişler, gönüllerini armağan. i? 
lerdi..
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi
0 0 1 5 0 8 6 1


Otuz yedi yıl evvelki Türk tiyatro aleminde..

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository