Taha Toros Arşivi, Dosya Adı: Namık Kemal.



Not: Gazetenin "Pazartesi Konuşmaları" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Yücel, Hasan Ali

Istanbul Sehir University Repository

Sahife 6 iT T rS SröS^-?"
PAZARTESİ KONUŞMALARI s
Ali Ekrem Bolayır
Onun ölümü bende derin bir acı 
uyandırdı. Niçin? Bunu kendime ıs­
rarla sordum ve dikkatle inceledim. 
Ben, onun eserlerinde büyük bir şair­
lik, vatanperverliğinde söz halinde 
kalmamış fedakâr bir hareket gör­
memiştim. Ne şahsî dostluğum, ne 
de kendisine - uzak, yakın - talebeli­
ğim vardı. Dil ve edebiyat mevzuun­
da onun düşüncelerinden çok ayrı 
fikirlere inanıyordum. Bir, ikiyi geç- 
miyen görmem ve görüşmemde onu, 
kendini çok beğenen, lüzumsuz ve 
yersiz mağrur, eserlerini başkalarına 
dinletmek hastalığından bile bu gu­
ruru kurtaramıyacak kadar nefsini 
tenkidden mahrum bulmuştum.
Demek merhum Ali Ekrem, benim 
için ne büyük şair, ne büyük vatan­
perver, hattâ  ne de kemaline hayran 
olduğum bir şahsiyetti. O halde bu 
acı nereden geliyor?
Bu acı, yaptığım inatçı bir tahlil­
den sonra anlamış bulunuyorum ki, 
onda ölen, onun faniliğinde ebedîli­
ğinin zerrelerinden bir kaçını daha 
kaybeden aziz bir varlık içindi; 
oğulda ölen, baba için... Ali Ekre- 
min maddesinde ve mânasında Na­
mık Kemalden bize intikal eden kü­
çük parça bile, bu büyük vatanper­
veri bilen ve tanıyan her Türk için 
kutsal bir mevcudiyettir. 908 meş­
rutiyetini yapanları, yarattığı bir 
mefhumun, vatan mefkûresinin ışı- 
ğile bütün Abdülhamid devri bo­
yunca besleyip büyüten Namık Ke­
malin :
Ölürsem görmeden millette ümit ettiğim
feyzi,
Yazılsın sengi kabrimde vatan mahzun,
ben mahzun!
Sözünü, mensup olduğum nesil gi­
bi benim de bin bir acı ile idrak et­
tiğim meşrutiyet ve mütareke devir­
lerinde tekrarladıkça ona ne kadar 
acırdım? Onun İlâhi hüznüne, be­
nim küçük varlığımın ezalarını ka­
rışmış hissederdim. İstiklâl savaşile 
açılan mesud Atatürk devrinde on­
dan gelen bu acıları unuttum. Oğ- 
lnunun ölümü bana babasını, baba­
sının mahzun ve mahrum ölüşünü 
tekrar hatırlattı. Ona, hayatında gör­
mediği bu güzel günlerin bütün ru­
hunda duyduğu yoksulluğunu düşü­
nerek, bugün de acıyorum.
Ali Ekrem merhum, bir noktadan 
daha kendisine acmdırsa yeridir. 
Fransızca çok iyi bilirdi, eski edebi­
yatımızı yakından tanımış ve oku­
muştu. Edebî kültürü çok kuvvetli 
idi. Fakat ihtiyarlığında gençliğin­
den, gençliğinde ihtiyarlığından da­
ha çok eski idi. Onun nazmında ve 
nesrinde Nefi olmadan haşmet, Na­
mık Kemal olmaksızın azamet vardı. 
İfadesi, yıldırmışız bir gök gürültü­
süne benzetilebilir; yakmaz, fakat 
baş ağrıtır. Yarım asırdan fazla 
(Lisanı Osmanî) vâhimesile yaşadı. 
Hattâ ayni vâhime içerisinde öldü di-
yebiliriz. Tanrı, her ikisine de rahmet 
eylesin. >■' -
(Serveti Fünun) mektebine A. Nâ­
dir adile girmiş, tıpkı onun gibi müs- 
tear bir isim kullanan H. Nâzımla 
birlikte Menemenli Tâhir beyi de be­
raber alarak buradan Baba Tâhirin 
(Malûmat) ına hicret etmişti. Tev- 
fik Fikret, bu hicreti şöyle anlatır:
Aym Nâdir hakaret gördü gitti,
H. Nâzım başka hikmet gördü gitti,
Sezâî fazla hürmet gördü gitti,
Hele Tahir beyin ahvali malûm 
O Tâhirle Karabet gördü gitti.
Ali Ekrem de ayni vakayı Recai 
zade için verdiği bir konferansta 
şöyle nakletmişti:
«Tevfik Fikretle benim aramızda 
bir meselei edebiyeden dolayı hususî 
bir mübahase başladı. Bahis, sahaifi 
m atbuata intikal ediverdi. De’bi di­
rin üdebadan olduğu veçhile birbi­
rimize tarizler, tahkirler yağdırdık. 
Ben Serveti Fünundan ayrıldım.»
O zaman sarayın müdahalesile bi­
ten bu çetin münakaşalar gibi, bu­
gün, merhumun kendisi kadar eser­
leri de susmuştur. Ne Ruhu Kemal, 
ne Zilâli İlhan, ne Lisanı Osmanî, ne 
de Ordunun Defterinden yarma in­
tikal edecek bir sahife vardır sanırım. 
Yalnız Ali Ekremden bir şiirin kedisi 
değil, fakat hatırası edebiyat tarihi­
mizde şerefli bir yer alacaktır: Va- 
siyyet. Serveti Fünun «nüshai müm- 
taze» sinde çıkan bu manzume, bi­
zim ve bizden önceki neslin hâfızala- 
rımızda 1897 Yunan muharebesinin 
Şehnamesi olarak yaşamıştır. İçin­
deki:
Siyahı gazanfer - Veş âvâzı top 
Riyahı heyakil - Berendâzı top
Gibi çetrefil ve türkçe olmıyan 
mısralar bulunmasına rağmen mev- 
zuundaki samimîlik ve bilhassa 
köylü mektubunu aynen alan parça­
lardaki millî ruh bu manzumeyi 
uzun seneler yaşatmış ve merhumun 
ilk şöhretini yapmıştır. Ölümünden 
sonra Ali Ekremi anmak için, kendi­
sini en iyi hatırlatacak olan bu şiir­
den bir kaç mısra okuyalım:
Ağaçlı bir tepenin kuytu bir kenarında 
Buluştular iki hemşehri kahraman asker: 
Çemişkezekli Memişle bölükemini Ömer 
Gel arkadaş bakalım gel, şu mektubu anlat
— Babam nasıl — Eyidir.
— Çok şükür... Nasıl Emine’m? 
Yeminlidir, bana korkma yalan demez ki
ninem.
Çarık takındığımız gün ağırca hasta idi, 
Memiş, eğer ben ölürsem sakın acınma dedi.
— Baban selâm ediyor, Daltaban selâm
ediyor:
Bekir selâm ediyor, Pehlivan selâm ediyor; 
Ninen selâm ediyor, emmi kızların hakeza, 
Çoban selâm ediyor
— Bak hele, diyindi bana 
Bizim kadın nice olmuş, bizim kadın Emine?
O dağ kadar topa karşı göğüs geren asker 
Yıkıldı bir haberin sadmei nihânı ile
Emin imiş gibi Allahına vusulünden 
Hazin vasiyyetini başlamıştı takrire:
Ne var ne yoksa satıp savmalı, bahâsiyle 
Emineye yakışır bir taş almadır emeli;
(Devamı 9 uncu sahifede)
Haşan - Âli Yücel
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği


Ali Ekrem Bolayır

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository