Taha Toros Arşivi, Dosya Adı: Fikret Mualla. Not: Gazetenin ''Politika ve Ötesi'' köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Mehmed Kemal

Istanbul Sehir University Repository

7 7 - 5 0 2 -3 * 9A
•' » y ___________ C U M H U RİYET/İS^ ı
POLİTİKA VE (İTESİ J
MEHMED KEMAL
Ressamın Özgürlüğü...
Yeni Adam diye bir dergi çıkaran İsmail Hakkı Baltacıoğ- 
lu, adının başındaki İsmail’i İsmayıl diye yazardı. Kimse de 
niye böyle yazıyorsun diye sormazdı. Dergideki yazıların ara­
sında siyah-beyaz desenler vardı. İşte bu şık desenlerin al­
tındaki imza da Fikret Mualla olurdu. Çoğu kişi Fikret Mual- 
la’yı kadın sanırdı.
Dergide öyküsü çıkan genç bir yazar ressamı kadın sanır, 
merak edermiş, bir arkadaşına sormuş:
“Yahu şu Fikret Mualla kadın mı, erkek mi?”
“Bilmiyor musun?”
“Ne bileyim ben, İstanbul’a hiç yolum düşmedi, kimseye 
de soramadım.”
“Çok güzel bir bayandır, ortaokulda resim öğretmeni. Se­
ni bir gün tanıştırayım.”
Günün birinde Küllük’te (Beyazıt’taki kahve) taşralı yazar­
la Fikret Mualla’yı tanıştırır. Ressam kadın değil, orta boylu 
iri kıyım bir erkektir. Genç yazar fena halde işlediğini aniar.
O  dönemin ressam, şair, yazarları gibi Fikret Mualla da bir 
bohem, bir delifişektir. Alkol tutkunu olanlar sık sık tımarha­
neye düşerler. Bunları orada koruyanlar 
rj. Celâldir. Fikret Mualla. l ^ ’jJOJüPCİ^aıı^ınaa aıtı ay Bfi- 
kırköy’de oturmak zorunda kalır DoıoorıarT8İ>SamrNiÎf2Wff 
Tevfik’in yanına verirler. Biri şair, öteki ressam iki sanatçı bir 
arada geçinir. Dost oldukça Neyzen ressamın hoşuna gider. 
Neyzen kadın özlemi mi çekiyor, hemen dizeler hazırdır.
Dudağında yangın varmış dediler
Ta ezelden yayan koşarak geldim
Ressam da sıkıldıkça Neyzen’in saçları darmadağın port­
relerini yapar. Neyzen’in bulunmadığı günler ressam Bakır­
köy’e dayanamamaktadır. Adaşı Fikret Adil'e içerden mektup­
lar yazar.
Tanınmış ve sözü geçen bir yazar olan Fikret Adil’e şöyle 
seslenir: "Tam 9 aydır bir sürü serseri hergele içinde bulu­
nuyorum. Bir kere olsun beni sorup aramaya gelmedin. Bo­
ku bokuna yatıyorum. Sıhhatçe demir gibiyim, beni kurtar 
kabilse...”
Fikret Mualla D Grubu’ndan mıdır bilmiyorum, ama Abi- 
din Dino’nun yakın arkadaşıdır. Abidin onun Bakırköy’e yatı­
rmışını şöyle anlatır: “Eğitim Bakanlığı ya da müdürlüğü res­
samın kafadan sakat olmadığını belirleyen bir belge istemişti. 
Sağlam raporu getiremezse işinden, gücünden olacaktı.” Bir 
süre Bakırköy’de kalır, raporu alır çıkar. Özgürlüğe düşkündür.
“...Ben hürriyetimi çok severim. Bunu naçiz sükûtumda bu­
lurum. Resim yaparken ibadet eder gibi, sükûtu beynimin 
tepesinde, saçlarımın dibinde duymazsam o zaman bilirim 
ki yanlış bir iş yapıyorum.”(..) Sükûtumu resmen severim, iba­
det eder gibi resim yapmayı ister, ruhsal rahatımı burda sağ­
larım. Bu da benim hakkımdır. Bu sırada bana, benim gö­
zümdeki sanata neler söylemezler: ‘İşte zavallı yine resim 
yapıyor. Para kazanacağı yerde boyalarla, fırçalarla uğraşı­
yor, sonra ekmek parası bulamıyor.’ Doğru, bu bezirgânların 
hakları var. Resim yapmak, resim yaptırmak zengin toplum- 
ların süsüdür ve ben leblebiciler arasında bir ucubeyim. Bu 
kitle içinde onlarca bir deliyim. Nitekim bence de beni re­
sim yapmaktan uzak tutan herhangi bir kimse de benim düş­
manımdır. Ben de ruhça yoksul bir toplumun asalak zengin­
liğinin müthiş bir düşmanıyım.”
Fikret Mualla’yı, 1955 yıllarında Hıfzı Topuz’la Lüksemburg 
Parkı’nda gezerken görmüştüm. Uzaktan gelen adamı, “ iş­
te bu Fikret Muallal" diye göstermişti, konuşmak istediğim­
de “Konuşmayalım,” demişti. “Buraya gelen her Türkü ken­
dini izlemeye gelmiş polis sanıyor.” Bundan görüşemedik. 
Yanımızdan geldi, geçti. Çok kişiden duydum, yüreğinde ûl- 
Resinden getirdiği bir polis korkusu varmış. Mezarının Paris: 
ten İstanbul’a getirilişinde, “Keşke görüşseydim” diye üzül­
müştüm.
O günlerde mi, şimdi de resme ve ressama özgürlük yok... 
Çünkü bir ressamımız, “Özgür olmadığım için yıllarca soyut 
resim yaptım” derdi.
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi
İlil lliı Mli fl Um Mil lılU İlil l i  İlli Uttı Mil İli İli
* 0 0 1 5 0 2 3 5 3 0 0 6 *
r
»


Ressamın Özgürlüğü...

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/178064/2/001502353006.pdf

Ressamın Özgürlüğü...

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository