Taha Toros Arşivi, Dosya No: 114-Müzelerİstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Berk, Nurullah

Istanbul Sehir University Repository

10 Türkiye turîng  ve otomobil kurumu
Georges Huisman ile, Müzelerimiz hakkında bir konuşma
Georges Huisman’la geçen yaz îstanbulda 
milletlerarası Sanat Tenkidçileri Birliğinin 5 inci 
kongresi toplantılarında tanışmıştım. Mösyö 
Huisman, yakın zamanlara kadar, Fransa Ma­
arif nezaretinin Güzel Sanatlar Umum Müdürü 
idi. Büyük hizmetlerini unutmayan Devlet ona 
“Fahri Umum Müdür” payesini vermiş, Fransız 
sanat ve Kültür hayatı içindeki mühim rolünde 
alıkoymuştur.
Parise ayak bastığımın ikinci günü Huis- 
man’la karşüaşmak benim için büyük bir zevk 
oldu. Üstad îstanbulda açıkladığı fikirleri tek­
rar ele alarak dedi k i:
— iki yıl evvel Dekoratif sanatlar müzesin­
de kurulan “Türk Sanatımn Haşmeti” sergisi 
Paris halkım, sanatkârları ve tarihçi, tenkidçi­
leri son derece ilgilendirmişti. Bu sergiyle bir 
efsane yıkılmış oldu. Iran sanatımn eşsizliği ef­
sanesi, İstanbul müzelerini gördükten sonra an­
ladım ki bu sergi, belki üç kat daha güzel daha 
haşmetli olabilirdi. Bu serginin uyandırdığı ilgi­
yi, yakın bir yarında, bir modem resim, heykel 
ve süsleme sanatları sevgisile perçinlemek lâ­
zım. Bu bakımdan size, elimden gelen yardımı 
yapmıya hazınm. Modem resminiz, heykeliniz, 
dışarıda gösterilmeğe değer kalitededir. îstan- 
bula döndüğünüz zaman, sanatkârlarınıza on­
ları burada beklediğimizi, eserlerini seve seve 
seyredeceğimizi söyleyiniz. Hükümetimizin de 
bu işle yakından ügüenmesi, yeni sanatınızı ta ­
nıtmaya gayret etmesi lâzımdır. Sanat ve kültür 
münasebetleri plânında tez elden teşkilâtlanmak 
gerektir. Türkiye gibi, genç Avrupa Kültür top­
luluğuna şimdiden güzel adımlar atmış bir mem­
leketin bilhassa sanatı üstünde titremesi ge­
rektir.
— Haklısınız, dedim. Son yıllar içinde mil­
letlerarası sanat münasebetleri, alışverişleri son 
derece arttı. Müzelerdeki eserler, memleket 
memleket dolaşmada büyük koleksiyonlar, Av­
rupa ve Amerika arasında seyyar sergiler haline 
geldi. Dünya barışım belki kültür hele sanat yo­
lu ile kurtarmak mümkün olacak. UNESCO’nun 
prensiplerinden biri de bu değil mi?
Derken müzelerimizden söz açüdı ve M. Huis- 
man’ın kongreden sonra ARTS gazetesinde bun­
ları tenkid eden bir yazışım üstada hatırlatarak: 
“Bu yazı, dedim, Türkiyenin Maarif çevrelerinde 
epeyi ügi uyandırmıştı. Hatta, tuhaf tesadüf, bir
İstanbul Arkeoloji Müzesinde îskenderin lâhdi
Sarcophage d’A lexandre (M usée A rchéologique d’Istanbul)
takım değişmeler bile yapıldı. Yazınız sanki bir 
işaret oldu.
— İstanbul müzeleri, dedi M. Huisman, eşsiz 
eserler dolu. Ama bu yetmez. Modern müzeci­
lik, gösterme şekline, eserin kendisi kadar, bel­
ki de daha fazla önem veriyor. Salonların nisbe- 
ti, ışığın eserler üzerine vuruş şekli, belli başlı 
parçaların kıymetlendirilmesi ötekilerden ayrıl­
ması uzun etüdlerden sonra halledilebilecek pro­
blemlerdir.
Meselâ, sizin Arkeoloji müzesindeki “îsken­
derin Lahdi”, Louvre’ün “Venüs de Milo”su gibi, 
dünyayı Istanbula çekecek bir sanat parçasıdır. 
Arkeolojik önemi bir tarafa bu lahdin dört ya­
nını örten gruplar, denebilir ki, Helenistik dev­
rin en güzel örneklerinden biridir. Ben sizin mü­
zenin müdürü olsam, o eseri ötekilerden ayırır, 
tek başına bir salonun ortasına yerleştirir, böy- 
lece on kat değerlendiririm. Sonra seyircinin göz 
hizasından aşağı alır, yere hafifçe gömer, böy- 
lece üstten seyredilmesini sağlarım. Müzelerinizi 
gece neden kaparsınız? Biz Louvre’da geceleyin 
güzel ışık tertibatiyle heykellere yeni bir ruh, 
yeni bir hayat verdik. Gündüzün müzeleri gez­
meye vakti olmayanlar gece akın akın Louvre’u 
gezerler, işin “turistik” önemi de caba.
Müze mabed kadar bakımlı olmalı, ama ma- 
bed kadar da insanla dolup taşmalı, hayatm 
içine girmeli. Bunu temin içinde müzeleri ölü, 
mücerret müesseseler olmaktan kurtararak on-
HAZÍRJ
lan, hep değişen canlı birer sergi haline getir­
meli. Modern müzeciliğin ana prensipi budur.
Konuşmamızın sonunda M. Georges Huis- 
man’la şu fikirde birleşmiş olduk: Öteki politika­
lar gibi iç ve dışta sanat politikası kaçınılmaz 
bir zaruret olmuştur. Sanatı tutmayan bir dev­
letin, ülkesini tanıması ve tanıtması, sevmesi ve 
sevdirmesi imkânsızdır. Ama bu tutmak başıboş; 
programsız prensipsiz, dağınık, yani politikasız 
olursa neticesiz, hele milletlerarası plânda ta- 
mamiyle verimsiz olur. Fransanm ve îtalyanın, 
siyaset ve askerlikte gerilemelerine rağmen kül­
tür alanında prestijlerine zarar gelmemesi sa­
nat politikalarım elden bırakmamalarından ileri 
geldi.
Yıllardır yazıp söylediklerimizi H. Georges 
Huisman gibi bir otoritenin ağzından dinlemek, 
o sözleri burada duyurmak benim için pek zevkli 
bir ödev. Unutmamak gerek ki, Fransız atasözü- 
nün dediği gibi, kendi memleketinde peygamber 
olmak imkânsızdır. Bizi bizden dinlemek iste­
miyoruz, bari onların dediğine kulak kabartsak.
Nurullah BERK
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi
* 0 0 1 5 8 2 0 7 4 0 1 0 *


Georges Huisman ile, müzelerimiz hakkında bir konuşma

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/136022/3/001582074010.pdf

Georges Huisman ile, müzelerimiz hakkında bir konuşma

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository