Taha Toros Arşivi, Dosya No: 182-Yahya Kemal Beyatlı. Not: Gazetenin "Mektuplardan" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Senemoğlu, Osman

Istanbul Sehir University Repository

M E K T U P L A R D A N
O S M A N  S E N E M O Ğ L U
YAHYA KEMAL BEYATLI’DAN 
İSMAİL HABİBSEVÜK’E (I)
Fotoğrafın ön yüzü:
«1300 senelik secdenin kuudunda (2) Kardeşim İsmail 
Habib’e. 12/1/926»
Yahya Kemal.
Fotoğrafın arkası:
Şapka adın zikredelim evvelâ Vaciboldur cümle başta 
buluna Bir kez anı ansa şevk ile lisan Softalıktan 
kurtulur cem ile can On liradır pek mükemmel tanesi 
N ısf (3) avanstır, çıktı hem sermayesi Çünki yoktur 
kimselerde don bile Şimdi dönü başla kıçlar bir güle 
Nısfı diğer gelmesi oldu yakin Çok rivayetler belirdi 
gelmedin Ol yobazı softaların nicesi Çarşı pazar gezdi 
tanrı gecesi Dedi boştur allahımın hanesi Küfrün oldu 
şapkalar fevvaresi (4) Berk urup (5) verdi havadis 
nagehan (6) Şurda burda yaptı fitne döktü kan 
Geldiler hain köpekler saf-ü-saf Mahkemeyi ettiler pür 
havf-ü tavaaf (7) Çevre karşıya gelip oturdular Üç 
Ali’yi (8) birbirine muştular Dahi sehpalar dikildi beş 
yere Her birinde nice mel’un gebere Bu yobaz paşa (9) 
gibi kadri zelil (10) Gelmemiştir dehre (11) böyle bir 
rezil Hayli mebus tâ’n-ü teşni’(12) ettiler Zerre namus 
varsa söyle dediler Geldi münci çok acıyıp da heman 
Sustu hatipler de artık nâtüvaan (13) Kaçtı ol saate ol 
iblis-i din (14) Lanetullahi aleyhim ecmaiyn (15) 
(Nurettin Paşa mel’ununun geberdiği gün nevadan [ 16] 
okunacaktır.)
(1) I. Habib Sevük’ün yeğenlerinden Yüksel Çanga'nın arşivinden.
(2) kuud: oturma;
(3) nısf: yarı;
(4) fevvare: fışkırma;
^ (5) berk urup: şimşek çakması;
(6) nagehan: ansızın;
(7) pür havf-ü tavvaf ettiler: çok korku saldılar;
(8) Üç Ali: Kel Ali, Kılıç Ali, Necip Ali: İstiklâl Mahkemeleri nin 
üç ünlü yargıcı;
(9) Yobaz paşa: Sakallı Nurettin Paşa;
(10) kadr-i zelil: aşağılık değerde olan =  değersiz;
(11) dehre: dünyaya;
(12) tâ n-ü teşni : küfür ettiler;
(13) nâtüvaan: güçsüz;
(14) iblis: şeytan;
(15) Tanrı onların tümünü lanetlesin;
(16) neva: Türk müziğinde bir makam.
h b c!
V
Yahya Kemal Bayatlı.
Bu kez, elimize geçen ilginç bir belge nedeniyle, “ mektup türü’’nün sınırlarını biraz 
zorluyoruz; Yahya Kemal’in (1884-1958) pek bilinmeyen bir fotoğrafı ve fotoğrafın arka­
sına, 25 Kasım 1925’te çıkartılan “şapka kanunu’’nu irtica eylemlerini körüklemek için 
kullananlara, özellikle de Sakallı Nurettin Paşa ya, karşı ünlü şairin yazdığı Mevlit paro­
disi.
Bu eğlenceli, aynı zamanda da toplumdaki kimi kesimlerin bağnazlığını vurgulayan 
şiir-mektupta, Atatürk’ün “zaferin şerefinden en az iştirake hakkı olanlardan biri” diye 
söz ettiği ve çeşitli dönemlerde onun tarafından korunup kollanmasına karşın, başta la­
iklik ve şapka devrimleri olmak üzere Atatürk ilkelerine direnen, dinsel duyguları sömü­
rerek siyaset yapmaya çabalayan Sakallı Nurettin Paşa’ya (1873-1932) tepkisini dile ge­
tiriyor Yahya Kemal.
Yahya Kemal, bilindiği gibi, bir dönem Türk şiirine damgasına vuran büyük şairler­
den. Ulusçuluk akımını yayma çabaları, Milli edebiyat yaratma doğrultusunda yazdığı 
makaleleri, Kurtuluş Savaşı ardından Hâkimiyet-i Milliye gazetesindeki başyazarlığı, 
çeşitli dönemlerde yaptığı milletvekilliği, büyükelçilik görevleriyle geçen dopdolu yaşa­
mının temel öğesi ise, kendine özgü bir «şiir» yaratmak için kullandığı hiç eksilmeyen
bir istek...
Yahya Kemal’in sanatını yönlendiren temel düşünce 
şu sözlerinde belirginleşir: «Bir milletin dilini ifade ede­
cek olan sanatkârın, o milletin bütün tarihinde dilin ge­
çirmiş olduğu safhaları, sadece bilmesi değil, benimse­
mesi lazımdır.»
Sanatçıya göre «her dilde bir şiir kelimesi vardır» ve 
«bu kelime yalnız kendine benzer bir sanatı ifade eder.»
Bu ilkeler çerçevesinde yazılmış birçok şiir: İstanbul’u 
konu alan, doğadan söz eden, aşkı anlatan, ölüm ve ya­
şam temasına değinen ve birçok aydının belleğine en 
az birkaç dizesi yerleşmiş şiirler...
Edebiyat tarihçisi İsmail Habib Sevük (1892-1954) hu­
kuk öğrenimi görmesine karşın edebiyat öğretmenliği 
ve kimi yerel gazetelerde yazarlık ve milletvekilliği yap­
tı. Bir süre sonra tüm gücüyle edebiyat araştırmalarına 
yönelen I. H. Sevük, Türk edebiyatının gelişim süreçleri­
ni, yazınımızın geçirdiği evreleri yöntemli bir biçimde ir­
delemiştir. «Tuna’dan Batıya», «Edebi Yeniliğimiz», 
«Tanzimattan Beri», «Avrupa Edebiyatı ve Biz» gibi, 
hem içerik, hem de oylum açısından birbirinden önemli 
birçok yapıt bırakmıştır. ◄İsmail Habib Sevük.
C U M H U R İ Y E T  DERGİ  12 O C A K  1 9 9 2  S A Y I  305 21
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


Yahya Kemal Beyatlı'dan İsmail Habib Sevük'e (1)

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository