Taha Toros Arşivi, Dosya No: 185/A-Sinema Tarihiİstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Alpaslan, Salim

Istanbul Sehir University Repository

Türk sinemasının sorunları 
üç saat içinde çözümlendi!..
Sinemada yfrml be« r4 m  doldurmaton nedentyte Şeref Belgesi olanlar... (Fotoğraf: Ender ERKEK)
B  Kültür Bakanlığı 
tarafından AKM’ 
de düzenlenen 
Millî Türk Sine- 
ması’na katılan- 
lar iki gün için­
de toplam üç sa­
atlik çalışmayla 
sansürden tele­
vizyon ile ilişki­
lere dek tüm so­
runları ele alıp 
«irdelediler»
Salim ALPASLAN
K'ü LPJR  Bakaniığı'nın 5 - 1 1  mayısta yapılc- coğını duyurduğunda DİSK, Sine - Sen. Yön - Sen, Set Teknisyenleri Demeği, Işıklandırma 
Yönetmenleri Derneği. Film -  Ses, SİYAD, Sine­
matek. TYS , Persa-İş, GSD, İFSAK, T R T  .  DER. 
T İ -  SAN gibi demokratik kuruluşların. Bakanlığın 
acık seçik politikası olmadığı gerekçesiyle pro­
testo ettikleri Milli Türk Sinema Kongresi Atatürk 
Kültür Merkezi'nde yapıldı.
«Sinema Kanunu ile ilgIK olarak şimdiye kar 
dar pek çok teşebbüste bulunuldu. Gayemiz bu 
kanunu çıkartmak. Ayrıca kongrede. Türk sine­
masına yirmi beş yılını verenlere Şeref Belgesi 
sunmak İstiyoruz. Filmciler Demeğl’nden 45 kişi­
lik bir liste sağlandı. Sonraki araştırmalarımızda 
Üsteyi 105’e çıkardık. Daha 100 kişi varmış. Tam 
bilgi sahibi olmadığımız bu konudaki hatamızı en 
kısa zamanda telafi edeceğiz.» Türk sinemasın­
daki ağırlığı ve etkinliği tartışılmaz pek cok ku­
ruluşça protesto edilen kongrenin açılışında Si­
nema Dairesi Başkanı AM Yörük böyle söylüyor­
du. Kültür Bakanlığı Müsteşarı Emin BUglç'In 
kongreden edindiği İzlenimlere de kulak verelim; 
«Sorunların bu kadar büyüklüğünden kongrede 
haberdar oldum. Anlaşılıyor kİ 60 ytf boyunca 
Türkiye’de görev alan hükümetler sinema konu­
sunda hiç bir şey yapmamış. »
Konuşmalar katılanlar arasında değişik yan­
kılar buldu. «İylnlyetH gibi görünüyorlar. Aslında 
amaçları, protesto edenleri. Sinemanın sorunla­
rından bizi haberdar etmekten kaçındılar diyerek 
kamuoyu önünde güc durumda bırakmak.» deni­
yor ve şu görüş ileri sürülüyordu: «Gerçi daha
önceki toplantılarda da hlc bir sorun çözüme ka­
vuşmamıştı, ama sinemacıların karşı karşıya bu­
lundukları erkmazlar da hükümetlere tüm ayrıntı- 
Icnyla anlatılmıştı.» Getirilen bir yorum da şöy- 
teydl: «Kurnazlık yapıyorlar. Kongre protesto edi­
lince güc durumda kaldılar, Itgt derlemek, say­
gınlıklarını korumak zorundaydılar. Bu nedenle 
Şeref Belgesl’yle katılım sağlamak İstediler.»
Katılanlar, katılmayanlar ve 
unutulan sinemacılar..
Gerçekten de Sinema Dairesi Başkanı’nm 
söylediği gibi 25 yitim sinemaya verenler konu­
sunda tam bir bilgileri yoktu ve pek cok kişinin 
unutulması genelde bir burukluk yarattı. Zeki Al- 
pan, Niyazi Er, Behlül Dal, Hulkl Saner, Mehmet 
Çakar, Sezer Sezin, Kenan Altun, Özdemlr Öğüt, 
Necip Sancaoğlu, Bülent Koral, Alev Kora), Nur­
han Nur, Atilla Tokatlı, Semih Evin, Cengiz Tun- 
cel, Erol Batıbekl, Çetin Tunca, Özdemlr Birsel, 
Sabahattin Tülger, Bülent Talay neredeydiler?. De 
nlyordu ki: «Yıllarca aynı soflarda ayrı ayn gö­
revlerde bulunduğumuz arkadaşlarımız unutul­
muş. Sırca ortık kırılmıştır. Telafi edilse de ne­
ye yarar?»1 Kongreyi eleştirenler İse, bugün artık 
tüm dünyanın, büyük bir ozan olduğunu kabul et­
tiği Nâzım Hlkmet’in balesini İzlenceden kaldıran, 
İnce Memed'in filme alınmasını yasaklayan bir 
anlayışın kongre düzenlemekten ne umduğunu 
soruyordu. Belgeyi almaya gelenlerin sayısı otuzu 
geçmemişti. Lütfi Akad, Sadrt Alışık, Turgut Bo­
ralı, Süreyya Duru, Turgut Demirağ, Orhan El- 
maş. Metin Erksan, Hürrem Erman. Nedret Gü­
venç, Fikret Hakan. Sami Hazinses, Neriman Kök- 
sai, Şaziye Moral, Muhterem Nur, Nedim Otyarn,
Gazanfer özcan, Kadir Savun, Memduh On, Atıf 
Yıimaz’ın do arasında bulunduğu grubun büyük 
çoğunluğu Kültür Bakaniığı'nın izlediği politikayı 
ve sanat -  kültüre yaklaşımını protesto için gel­
mediğini belirtirken Ümit Utku'nun ortalarda gö- 
rünmeylşi başka türlü anlatılmaktaydı: «Ümit Ut­
ku, böyle bir kongrede demokrat nitelikli kuruluş­
ların da yer almasına önceleri karşı çıktı. Ama 
kongre adı geçen örgütlerin tepkisini görünce bu 
kez, ağırlığını koymak ve kongreyi kendisinin et­
kili olduğu kuruluşların denetiminde yapmak is­
tedi. Belli kİ bakanlık bu öneriyi geri çevirmiş, 
yoksa mutlaka gelirdi.» Gerçekten de Ümit Utku 
yoktu, oma toplantıyı Film -  San Vakfı adına ka­
tılan Faruk Kenp yönetince akıllara pek çok soru 
takıldı.
Kongreyi yürütmek üzere oluşturulan divan­
da Faruk Kenç, Reha Oğuz Türkkcn, Kamı Suva­
ran, Fuot özlüer ile Çetin Karomanbey bulunu­
yordu. Ekonomik sorunlar, sinema -  televizyon ve 
Sinema Dairesi ilişkileri. Türk sinemasında dene­
tim ve umumi İstekler biçiminde çerçevelenen 
dört maddelik gündemde Osman Alyanok, Seyfl 
Havaeri, Osman F. Sedan. Faruk Kenç, Reha Oğuz 
Türkkan İle Emin Bilgiç söz aldılar. Sansürün mutla 
ka varolmasını, şart olduğunu savunan Seyfl 
Havaeri’nln yanında Faruk Kene denetimden yakı­
nır gibi göründü. M C Hükümetlerinin YAY-KUR 
Genel Müdürlüğünü yaptığı dönemde uygulama­
ları nedeniyle büyük eleştirilere uğrayan Reha 
Oğuz Türkkan T R T ’nln 2. Kanalı çalışmalarına de­
ğindi, Amerikan TVstnden Örnekler vererek T V ’- 
de Türk Sineması'ndo Kültür Bakaniığı'nın da 
söz sahibi olması gerektiğini söyledi
Tüm kongre üç saate sığdı
Organizasyon üo-dört gün içinde Kazıdanmıştı. 
Ankarodan İstanbul Film Yapım ve Göste­
rim MerkeH'ne bir emir gelmiş, pazartesi -  salı 
günleri Atatürk Kültür Merkezinde Sinema Salonu' 
nun kongre İçin hozrrionması İstenmişti. Ne Ab- 
kara, ne de İstanbul neyin olup bittiğini ve ne ya­
pılacağını bilebiliyordu. Adı üzerinde, Milli Türk 
Sinema Kongresi, gibi «(nema sorunlarının günde­
me geleceği bir tartışmanın üç saatte tamamlan­
masından da bunu anlamak mümkündü. Böyle 
karmakarışıklık içinde başlayan kongre, yetkili­
lerce «hedefe utuşddı» btçkntnde değerlendirilerek 
•onu enSL
8. İstanbul 
Festivali Afiş 
Yarışması 
sonuçlandı
8L Uluslararası İstanbul Festtvalt'nde kullanılacak 
afiş belirlenmiştir. İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Aka 
demişinden Prof. Orhan Şahinler, Prof. Emin Balin. 
Prof. Hüseyin Gezer, Tatbiki Güzel Sanatlar Akademisi 
Müdürü Erol Eti', öğretim üyesi Mehmet Erem, Uygula­
malı Endrüstrt Sanatları Yüksek Okulu Müdürü Yurda 
er Altıntaş, öğretim üyesi Bülent Erkmen, İstanbul 
Kültür ve Sanat Vakfı Genel Müdürü Aydın Gün İle 
Yönetim Kurulu Başkam Dr. Nejat Eczacıbaşı ve 
Başkan Yardımcısı Ali Koçman'dan kurulu |Qri yarış­
maca katılan 12 yapıt arasından seçim yapmış ve 
birinciliğe Uygulamalı Endüstri Sanatları Yükse* Oku­
lu öğrencisi Şelomo Sadok'ın afişini değer bulun-
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


Türk sinemasının sorunları üç saat içinde çözümlendi!...

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/177862/3/001502318006.pdf

Türk sinemasının sorunları üç saat içinde çözümlendi!...

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository